м. сундуук (улахан дьааһык).

прил. 1. (изготовленный ковкой) таптайыы; кованый меч таптайыы кылыс; 2. (обитый железом) тимир бүрүөлээх; кованый сундук тимир бүрүөлээх сундуук.

кураанахтаа 1 диэнтэн төхт
көрүҥ. Хаптаһын үрдүгэр мотуруостар үс сундууктарын түһэрэн тиэйдим, түһэртиэм иннинэ күлүүстэрин алдьаталаан, кураанахтаталаатым. Д. Дефо (тылб.)

малла иһит көр иһит III
Эмээхсин сундуугун иһиттэн малла иһитин ороон таһааран, иһигэр туох баарый диэбиттии өр бэрийдэ. «ХС»

сыһ. Көҥөммүт курдук. ☉ Жадно, ревниво
Көҥөммүттүү туттар. — Тэлиэгэ үрдүгэр кырааска ойуулаах хас да сиринэн тимир ылтаһын уобуруччулардаах уһун ньолбоҕор сундуук мин диэки көҥөммүттүү көрө сытар. Н. Заболоцкай

I имеющий ручку, рукоятку; с... ручкой, с... рукояткой; икки еттүгэр тутаахтаах сундуук сундук с ручками с двух сторон.
II зависимый; аны барыта киниттэн тутаахтаах теперь всё зависит от него.

көр дьээбэр
«Маннык күрүлүүр күн ортото хантан кыһыллар кэлэллэр ол? Ити киһи дьиибэрэн сымыйалаатаҕын аайы...» - хаартылаһа олорор дьонун уоскута сатыыр. Н. Якутскай
Бу сундуук иһигэр сыппыт киһи араас сэкириэти истиэх эбит... Үөнүм эмиэ тулуппата, хайаан да дьиибэрдэхпинэ сатаныыһы. И. Гоголев

халыгыраа диэнтэн дьаһ
туһ. Дьэрэмииһэп …… муннукка турар сундуук күлүүһүн аһан халыгыратта. Болот Боотур
Уоруйахтар сааларын иитэн халыгыраппыттар. В. Ойуурускай
Сёма тааска кутуллубут ууну дьалкытан, бытыылкалары халыгыратта. П. Аввакумов. Тохтуо суохтарын көрөн, хобо чуораанын нэһиилэ халыгыратан уоскутта, кэпсэтиини салҕаата. А. Егоров

аат., эргэр. Дьиэ-уот малын бөдөҥ уонна сыаналаах өттө (хол., дьиэ тэрилэ, сундуук, уһаат, уурууга сытар таҥас), мал-сал. ☉ Домашняя утварь и наиболее крупные ценные вещи (напр., дорогая одежда, хранимая впрок), имущество
[Ньукулай оҕонньор:] Быыбарынай тойон, дьааһыгы тахсан көрүөҕүҥ эрэ… Баҕар ити ааттаммыт саабаһа суох буолуо, кураанах буолан хаалыа. Н. Түгүнүүрэп

даҕ. Сымыыт курдук ньолбуһах быһыылаах. ☉ Овальный, имеющий форму яйца
Хатыҥыр уол киирэн кэллэ. Илиитигэр ньолбоҕор тууйастаах. Амма Аччыгыйа
Онно тиийбитим, тэлиэгэ үрдүгэр кырааска ойуулаах, хас да сиринэн тимир ылтаһын уобуруччулаах уһун ньолбоҕор сундуук …… сытар. Н. Заболоцкай
Түптэ буруолаах сөрүүн киэһэ, улахыын-улахан ньолбоҕор ый, тыа быыһынааҕы кыракый көлүйэ. Н. Лугинов
△ Бэйэтигэр сөбө суохтук уһаан көстөр (киһи сирэйин туһунан). ☉ Удлинённо-продолговатый (о лице человека)
[Соххор Туруйа] кэлэн атах орон баҕанатыгар өйөнөн олорон, уһун ньолбоҕор сирэйин иҥнэҥнэтэн, эргэлээх бөлтөҕөр хараҕын быһыта симмэхтии-симмэхтии …… хаҥас диэки одуулаһар. Амма Аччыгыйа
Куурусса сымыытын курдук ньолбоҕор сирэйдээх, …… хойуу хара хаастардаах, кыһыл төгүрүк уостаах, толору эттээх-сииннээх эдэр дьахтар. Күндэ. Тэҥн. ньолбуһах
ср. бур. жомбогор ‘овальный’