туохт.
1. Күлүмнээндьиримнээн, чаҕылыйан көһүн; араас өҥүнэн оонньоо. ☉ Сверкать, мерцать; переливаться разными цветами
Харахпар киэҥ Бүлүүм Суһумнуу, күлүмнүү бытааннык мөлбөйө уһунна. П. Тобуруокап
Халлаантан күн уот оноҕосторо таҥнары суһумнууллар. Суорун Омоллоон
Дьүкээбил уота суһумнуу оонньоон мин үөрүүбүн үллэстэргэ дылы. Н. Абыйчанин
2. көсп. Биир тэҥ субуллан, түргэнник ааһан ис. ☉ Проходить быстро, непрерывно, мелькать, уноситься
Бетон суол, сиэрэй лиэнтэ буолан, суһумнуу субулунна. Л. Попов
Күн-дьыл суһумнуу көтүөҕэ, Бэрт үгүс умнуллуо. М. Ефимов
Пуойас тиҥийэн-тирбийэн түргэнник суһумнуур. В. Протодьяконов
3. көсп. Оргууй, сэрэнэн хамсаа, үөмэн чугаһаа. ☉ Двигаться, подкрадываться тихо, осторожно
[Туруйалар] Солко-нуолур хонуубар Суодаҥнаһан эрэллэрин Суһумнаан көрөн баран, Сутаакы дьылбыт Суураллыбыт эбит диэн, Суһуктуйбут ньуурум Сууралынна курдук. Өксөкүлээх Өлөксөй
Куобахха суһумнаан тиийбитин — Куобаҕа атахха биллэрдэ. С. Данилов
Евгения …… бу чуумпуга уйдарар курдук, оргууй суһумнаан тиийэн, оннугар сытта. С. Дадаскинов

I
аат. Уһатыылаах а дорҕоон сурукка бэлиэтэниитэ. ☉ Обозначение на письме долгого гласного а.
II
сыһыан т.
1. Кыйаханыыны, кыһыйыыны көрдөрөр (үксүгэр муннунан этиллэр ээ дорҕ. маарынныырдыы иһиллэр). ☉ Выражает чувство раздражения, досады (в произношении часто имеет носовой призвук)
Аа, аҕаккайбыт эрэйдээх Аны аныаха дылы, Киһи саатыах, Киһиргиирэ кэм даа бараммат?!! П. Ойуунускай
2. Эмискэ өйдөөн кэлиини, билэн ылыыны көрдөрөр (үксүгэр соһуйуу, дьиибэргээһин дэгэттээх). ☉ Выражает внезапное узнавание, припоминание (часто с оттенком удивления, изумления)
Аа, бу дайды дьоно хатыҥ мас сыҥаһалаах буолуохтара диэбитим Хаан-Харахаан тойон уола сыҥаһалаахтар эбит дуу! Саха ост. I
Аа, Сева эбиккин дуу? Киир, киир! Сыгынньахтан. Софр. Данилов
«Аа, табаарыс Кочубеев кэллиҥ дуу, үчүгэй. Баһаалыста, аас. Олорон кэбис», — диир байыаннай. П. Аввакумов
III
саҥа алл.
1. Соһуйа куттаныыны, уолуйууну көрдөрөр (үксүгэр атын саҥа алл. кытта холбуу). ☉ Выражает чувство изумления, растерянности и ужаса (часто в сочет. с др. межд.)
Суола биллибэт соҕуруу уолаттара суодаҥнаһар дьулааннара туһаайда... Аааа арай аҕай нии! А. Софронов
2. Ойуун кутуруутун саҕаланыыта (субуруччу уһуннук тардан эбэтэр кылгастык быһыта баттаан, эҥсэн этэр). ☉ Протяжные или прерывистые звукоиспускания при начале шаманского камлания
Аа-аа-аа... Күүс күлэр дьааһыйыытын дьааһыйдым — Аа-аа-аа... Аллараа амнахтаах хара аартыктаах Тайахтаах Дьаабыҥхай хотун, Аан дьааһыйыытын дьааһыйдым. П. Ойуунускай
Аа, алгыстаах силиктээх, Аа, аар хатыҥ тутуурдаах Аа, улуу чэчир сэргэҕит ханна баарый? Аа, Хаахай ойуон! С. Зверев