сууралын диэнтэн хай
аата. Үгүс хайа боруодатыгар тимир баар, ол тимир суураллыы түмүгэр, күн уота көрөн, үөһэ тахсан дьэбиннирэр. ДНА СХБКК
Почва күүскэ суураллар оройуоннарыгар …… почва суураллыытын утары охсуһар, уу сүүрүгүрүүтүн күүһүн мөлтөтөр модьоҕолору оҥорон, онтон да атын дьаһаллары ылыахха наада. САССР КТК
Ордук кутталлааҕынан ыарахан металлар уонна да атын актыыбынай химическэй эттиктэр ууга суураллыылара …… буолар. «Чолбон»

1. суурай диэнтэн атын. туһ. Сутаакы дьылбыт Суураллыбыт эбит диэн, Суһуктуйбут ньуурум Сууйулунна курдук. Өксөкүлээх Өлөксөй
   Устунан кинилэр саастарын уон икки-үс сыл арда суураллан, соччо аахсыллыбат буолан барбыта. Софр. Данилов
   Чап-чарааһынан чаҕылыччы көрбүт, тэтэркэй имнээх кыыс, биэдэрэҕэ суураллыбыт сырдык күөх кыраасканы тутан дэбилитэн иһэн, ааҥҥа тохтуу түстэ. В. Протодьяконов
2. көсп. Кими-тугу эмэ ахтан, эрэйдэнэн иин-хат. ☉ Таять, худеть от тоски по кому-чему-л.
   Маайа бэйэтэ төрөөбүт, үөскээбит уонна сэттэ сылы быһа ахтан суураллыбыт дойдутугар кэлэн сэргэхсийдэ. Эрилик Эристиин
   Биһиги дойдубутун олус аҕынныбыт, ордук Нуоралдьыма суураллан хоттордо. Р. Кулаковскай
   Куппут курдук куҥатаһа уостан хаалла. Ону көрө-көрө эмээхсин: «Маака киһитин ахтан суураллар буоллаҕа», — диэн сэрэйэ саныыр, кыыс дьүдьэйэрин туһунан олох быктарбат. А. Бродников
   ♦ Суккуллар бэлэс, суураллар айах (куолай) фольк. — Аллараа дойдуга киирэр киэҥ аан. ☉ Широкие врата в Нижний мир (в ад)
   Кураанах Куктуй эбэ хотун Суккуллар бэлэһинэн, Суураллар куолайынан Супту түһэн хааллылар. П. Ойуунускай
   Соҕуруу халлаан сордоох дьураатыгар Суккуллар бэлэһигэр, Суураллар айаҕар …… Дуйааран туойар күнүм буолла!.. Д. Софронов

страд. от суурай = 1) растворяться, быть растворённым; 2) размываться, быть размытым.