1. аат. Тиэтэллээх улахан түбүк, сүүрүү-көтүү, түбүгүрүү. ☉ Беготня, большие хлопоты, суета. Ыраах айан сүпсүгэ, тэриллиитэ буолбута
   □ Күн сарсыныгар Сургунуох кутталлаахтык ыалдьыбытын туһунан нэһилиэк үрдүнэн сүүгээн сүпсүк буола түспүтэ. Күннүк Уурастыырап
   Чуҥкуйан турбут чуумпу алааһы көхтөөх үлэ үөрүүлээх сүпсүгэ тиргиччи киэптээбитэ. Далан
   Бырааһынньык быдан инниттэн Вера сыбаайбаланарын айдаана, сүпсүгэ буолбута. В. Яковлев
2. даҕ. суолт. Улахан түбүктээх, айдааннаах. ☉ Суетливый, полный беготни
   Бэстибээл кэмигэр кэпсэтиэхтээҕэр буолуох, сынньанар да түгэн тиксибэтэҕэ. Бэлэмнэнии үөһэ бэлэмнэнии, дьэ сүпсүк кэм этэ. А. Бродников
   Гостиница гостиница курдук: киирии-тахсыы, уопсайынан сүпсүк дойду. ПП ЭЭД

аат.
1. Сыбаайбаланар кыыһы эбэтэр уолу арыаллыыр киһи. ☉ Лицо, сопровождающее невесту или жениха во время свадьбы. Эдэрдэр арыалдьыттарын кытта киирэн кэллилэр
□ Үс хоммуттарын кэннэ, биллибэт элбэх түҥүр кэлбит, холобура биллибэт ходоҕой кэлбит, ахсаана биллибэт арыалдьыт кэлбит. Саха сэһ. I
Кэпсэппиппит, арыалдьыт да, таҥнар таҥас да эйиэхэ бэлэм. С. Федотов
2. Кими эмэ кытта бииргэ сылдьыһан, сирдьит буолар киһи. ☉ Лицо, сопровождающее кого-л. куда-л. Нэһилиэк кинээһэ Лэкээрис Лэгиэнтэй, чаччыыналар, хас да оҕонньоттор Алдаҥҥа арыалдьыт буолан кэлсибиттэрэ. Күннүк Уурастыырап
Барар буоллаҕына, арыалдьыта да суох бырабылыанньа дьиэтин булан барар ини. С. Ефремов
Кини ити дьаһалын ситэ бүтэрэ илигинэ ыстаап тойоно киһи арыалдьыттарыныын ойутан кэллэ. Л. Толстой (тылб.)
3. эргэр. Кими эмэ кытта бииргэ сылдьыһан, кини сорудаҕын толорооччу уонна көмө буолар киһи (хол., баай киһи кэргэн ылыытыгар). ☉ Прислужник (напр., в свите богатого жениха)
Мөһүүрэлээх солко былааттаан, Көмүс биһилэҕинэн киэргэтэн Арыалдьыт кыргыттар аҕалан Күтүөт сэргэ олортулар. С. Зверев
[Хахаарар Иван] кулубаҕа, батыһа сылдьар арыалдьыттарыгар мүһэ-хара бөҕөнү сиэтэр, аҥаар арыгыны иһэрдэр. М. Доҕордуурап

туохт.
1. Бэйэҕэр баартан тугу эмэ кимиэхэ эмэ босхо биэр. ☉ Делиться, поделиться чем-л. с кем-л.
Аһыырбыт быһынна, абаҕам оҕонньор оччугуйда эмэ тарда бэрис диэ, эттэ, арыыта аҕал диэмэ, дьэ онно бэйэтэ сыаналаан тугу эмэни биэриэҕэ, баҕар. МНН
[Баһылай:] Таҥара от чааһынан быйыл айахпар сиири бэристэ. А. Софронов
Миэхэ хаҕыс айылҕа Бэрсэр сааскы киэргэлэ, Саха буолан буоллаҕа, Санаабар олус кэрэ. С. Данилов
2. Хардарыта сутуругунан охсус. ☉ Драться на кулаках
[Бухатыырдар] Сүнньүгэ бэрсибиттэрэ, Сүрэххэ түһүспүттэрэ, Уһун сула батастара Иэмэх талах курдук Эриллэн хааллылар. П. Ойуунускай
♦ Тыл бэрис — кэпсэтиһэн сөбүлэһиигэ кэл. ☉ Договориться, дать слово друг другу
Төрөөбүт дойдуну харыстаан Тыыны да уурарга тыл бэрсиэх. Күннүк Уурастыырап
[Вера:] Суох, Куонаан, Сибиэтэ биһикки бэйэ-бэйэбитигэр тыл бэрсэн турабыт, иккиэн биир күн сыбаайбаланыахпыт диэн. С. Ефремов
— Оччоҕо чып кистэлэҥ — Чып кистэлэҥ, — Инньэ дэһээт, мэктиэ тыл бэрсэн, Илии тутуспуттара. И. Федосеев. Уҥа-хаҥас бэрис — үлэҕэ, күрэхтэһиигэ, мөккүөргэ о. д. а. кимниин эмэ утаа-сабаа, тэҥ соҕус буол. ☉ Быть почти на равных с кем-л. в работе, соревновании и т. п. Бу сырыыга баҕас Костя уҥа-хаҥас бэрсэн хаалар баҕайыта ини. Н. Заболоцкай
Мин куоталаһыыны көҕүлүү сылдьыбыт өрөспүүбүлүкэ биллиилээх механизатор отчуттарын Исаковы, Львову, Большакову, Иванову кытта сирэй куоталаһыыга киирсэн уҥа-хаҥас бэрсэн иккис, үһүс миэстэ буолсан оттоһо сылдьыбытым. «Кыым». Уокка ас бэрис — былыр дьиэ, аал уот, сир-дойду иччилэрин санааларын табар, манньытар туһугар тоҥсук аһы аһыах иннинэ алҕаан, ас үрдүн уокка кут, биэр. ☉ В старину: обряд задабривания духов домашнего очага, местности путем «кормления огня». [Эдьиийдиилэр] саамай бастыҥ астарын аһыыллар, алгыы-алгыы, уокка ас бэрсэллэр. Эвен фольк.