Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сылгы-ынах

аат. Ынах сүөһүнү уонна сылгыны холбоон уопсай ааттааһын. ☉ Общее название крупного рогатого скота и лошадей
Билигин дьахтар ыал ахан буолла, баайа-дуола, сылгыта-ынаҕа муҥутаата. А. Сыромятникова
Хата биир эмэ бэйэ билэр, төрүт-уус ыал кыыһын, балай эмэ сылгы-ынах энньэлээх дьахтары булан ыл. Болот Боотур
Элбэх сүөһү холбоспута, сылгылыын-ынахтыын сыһыы муҥунан сыыйаллар. Н. Заболоцкай

Еще переводы:

тавро

тавро (Русский → Якутский)

с. бэчээт, сүөһү бэчээтэ (сылгы, ынах суөһу тириитин кытарбыт тимиринэн сиэтэн оҥоһуллар бэлиэ).

хатырый

хатырый (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Хатыйсан иилиһин. ☉ Сплетаться, сбиваться, спутываться (напр., о шерсти)
Сылгыта, ынаҕа түүлэрэ хатырыйбыт. ПЭК СЯЯ

күөмэйдьиттээ

күөмэйдьиттээ (Якутский → Якутский)

туохт. Күөмэйдьит ыарыынан ыарый (сылгы, ынах сүөһү туһунан). ☉ Страдать скарлатиной, дифтеритом (о лошадях и рогатом скоте)
Алта убаһа күөмэйдьиттээн өлбүтэ. Болот Боотур

күөмэйдэт

күөмэйдэт (Якутский → Якутский)

туохт., бэт. Хабарҕа ыарыытынан ыарый (сылгы, ынах туһунан). ☉ Страдать скарлатиной, дифтеритом (о домашних животных)
Маны [хабарҕа ыарыытын] сахалар өссө күөмэйдэппит, уос бааһа, сиир сиэһинэ эҥин диэн ааттыыллар. НПИ ССЫа

кэҥэрииһит

кэҥэрииһит (Якутский → Якутский)

аат., бэт. Сылгы, ынах сүөһү сыстыганнаах ыарыыта. ☉ Инфекционная болезнь лошадей и других животных, сап
Сорох сыстыганнаах ыарыылары (сэллиги, кэҥэрииһити) …… сүөһү тириитин аннынан эбэтэр хараҕын салыҥнаах бүрүөтүгэр оһуобай препараттары …… киллэрэн быһаараллар. СИиТ

тоҕуоруй

тоҕуоруй (Якутский → Якутский)

туохт. Күргүөмнээн, элбэх буолан биир сиргэ муһун. ☉ Собираться, скучиваться, толпиться в одном месте
Алааска нэһилиэк аҥаарын сылгыта-ынаҕа тоҕуоруйар. Амма Аччыгыйа
Ыал аайы табалаахтар тоҕуоруйбуттар. Болот Боотур
Киэҥ сайылыгы толору Киһи бөҕө тоҕуоруйда. С. Васильев

үрүй

үрүй (Якутский → Якутский)

туохт. Илиигин араарбакка, кыһаллан туран тугунан эмэ дьарыктан, үлэлээ. ☉ Делать что-л. с большим усердием, старанием
Үөрүүгэ үөрбүттүү үөрэр, Үлэҕэ салпакка үрүйэр. С. Данилов
Сылгыны, ынаҕы иитиһэр, үрүйэр, Үлэһит эрэттэр Сайылыы Эйиэхэ тахсаллар, Сүөгэйи, кымыһы саныыллар. М. Тимофеев

ыйаталаа

ыйаталаа (Якутский → Якутский)

ыйаа диэнтэн төхт
көрүҥ. [Ытык хатыҥ] лабааларыгар сылгы сиэлин, туос сылгылары, ынахтары ыйаталаабыттар. И. Гоголев
Кини үтүлүгүн, бэргэһэтин уонна сонун ыйаталаан, букатын хонордуу оҥостон кэбистэ. Эрилик Эристиин
Таһырдьаттан Мукуйук киирэн кэлэр. Курун сүөрэн, сонун устан көхөҕө ыйаталыыр. Күндэ

баар ээ

баар ээ (Якутский → Якутский)

  1. көр баар II.1. Киһи туһунан туох эмэ тылы-өһү истээт, итэҕэйэ охсорбут баар ээ! Софр. Данилов
    Оо, бука дөбөҥнүк саҥара охсубатыҥ баар ээ! Амма Аччыгыйа
    Начаалынньык да буолта баар ээ, оттон. Д. Таас
    2
    көр баар II.2. Ол туһугар эһэ, сылгы-ынах буолуохтааҕар, киһиэхэ бэйэтигэр да дьорҕойон туруо баар ээ. Н. Заболоцкай
    Букатын аккаастаан кэбиһиэм баар ээ. «ХС»
быһаҕалас

быһаҕалас (Якутский → Якутский)

туохт. Кимиэхэ эмэ туох эмэ бэрт аҕыйаҕын, кэмчитин кэрэйбэккэ көрдөөн ыл. ☉ Выпросить что-л., несмотря на то, что того, что просят, совсем мало
Баара-суоҕа иккиэйэх былааттаах этим, биирдэһин саҥаһым быһаҕалаһан ылла. СГФ СКТ. Бу сир дьоно сылгы, ынах быатыгар хамаҕа соҕус эбиттэр. Сиэллэрин, кутуруктарын дэлби сүлүйэн ылбыттар. Өссө мин тыыннаах сүөһүттэн быһаҕаласпыт дойду дьонун итэҕэйбэтим. Саха фольк.