несов. что сыралыт, (сардаҥардан) таһаар; излучать тепло итиини сыралыт; излучать свет сырдыгы таһаар; её глаза излучают радость кини харахтара үөрүү уотунан умайаллар.

несов. 1. кого-что и без доп. (о солнце) сыралыт, сырай; 2. см. припечь.

с. 1. (по гл. излучать) сыралытыы, (сардаҥардан) таһаарыы; сандаардыы; 2- (по гл. излучаться) сыралыйыы, (сардаҥаран) тахсыы; сырал; излучение тепла итии сыра-лыйыыта.

I
даҕ.
1. Бүтүннүү маҥан, ханан да харата суох. ☉ Совершенно белый, без единого пятнышка
Мунан барар Мунаа чакыр сылгылаах Көнчүөккүүр Көҕүл Буурай тойон аймаҕа, Иччилээх суолгутун Тэлэн кулуҥ! Саха фольк. [Үрүҥ эһэ] Үөннээх чакыр хараҕынан Үрүҥ күнү одуулаата. Л. Попов. Чакыр тумустаах сылгы. СТБКТ
2. Туналы маҥан, туртаҕар (киһини этэргэ). ☉ Светлый, светлолицый
Бу дойду чакыр маҥаас кыыһа, Бука, өйдүө суох бу үөрүүнү. С. Тарасов
Эдэрбэр чакыр маҥан, кыыс да кыыс этим. «ХС»
Бу олох эдэр, чакыр дьүһүннээх, ис киирбэхтиҥи соҕус сирэйдээх-харахтаах киһи этэ. И. Тургенев (тылб.)
◊ Чакыр улар көр улар
Чабырҕайа хампы тоҥон Чакыр улар түһэр охтон. В. Миронов
Уол куулуттан улахан баҕайы чакыр улары хостоон таһаарда. «ХС»
ср. др.-тюрк. чахыр ‘пепельно-серый (о глазах)’, п.-монг. чакир ‘беловатый’, кирг. чэкир ‘бельмо’,
II
чакыр таас — сүүрүк охсуутугар уһуга, кырыыта суох буола мүлүрүйбүт, бытархай өрүс тааһа. ☉ Мелкие камешки округлой формы, обточенные водой, течением, галька
Чакыр таастары күн уота сыралытар, Таммах да уу суох, куурар тамаҕым. М. Ефимов
Дьиктитэ диэн, бу чакыр таас быыһыттан тыга сытар эмтээх уу бэйэтэ кыһынын тоҥмот. Багдарыын Сүлбэ
Чакыр таас хапчааннаргар Төкүнүйэн төрөөбүтүм. В. Лебедев (тылб.)
ср. п.-монг. чакиҕур ‘кремень’, узб. чакир тош ‘щебень, битый камень’, кирг. чагыр таш ‘кремень’