ньимий диэнтэн бэй
туһ. Энкончик чараас алын уоһа ордук ньимистибит этэ. Н. Абыйчанин
Кини сөпсөөбүттүү ньимистэн, сыыгыначчы тыынар. Пьесалар-1960.

кыбык-ибик тутун — сыыдам, сымса эрээри мөдөөн, көнтөрүк буолан көһүн. ☉ Производить обманчивое впечатление скованности, стесненности в движениях, но при этом быть достаточно ловким и проворным
Кыраабыллаах Кынаачай кыбык-ибик туттунан, Сыһыы отун оргууйдук Сыыгыначчы тарпыта. С. Тимофеев

даҕ. Биир күрүс бүтэҥитик сыыгыначчы тыынар, биир тэҥник чуолкайа суохтук саҥарар. ☉ Тихо, монотонно храпящий, сопящий (напр., во время сна); тихо, глухо бурлящий
Сир анныгар бурдьугунас баар үһү (тааб.: эһэ). Арааһа, бөлүүн эрэйдээх, Утуйбатах быһыылаах: Муннун тыаһа бурдьугунас, Көхсүн иһэ күрдьүгүнэс... А. Бэрияк

туохт. Ыйыстыбыт аһылыккын хат кэҕэрдэн таһааран өр илдьи ыстаа (хол., ынах, таба). ☉ Пережевывать пищу, срыгивая ее (о жвачных животных)
Ынахтар сытан эрэ ыараханнык сыыгыначчы тыына-тыына кэбинэллэрэ иһиллэр. Далан
Торбостор кэбинэн кэрдиргэтэллэрэ иһиллэр. Суорун Омоллоон
Күнүс оту кыра-кыралаан биэрии [сүөһү] кэбинэригэр туһалаах үһү. «Кыым»

I
туохт.
1. Үөһэттэн таҥнары дьулурҕатык сыыр устун туох эмэ тэрилгэ олорон, анньынан (хол., салааскаҕа, хайыһарынан) эбэтэр төкүнүйэн түс. ☉ Скатиться с горы на большой скорости
Оҕонньор сыыһа туттан, уолу үрдүнэн сырылыыр. Күннүк Уурастыырап
Очурдарга охсулла-охсулла, сыыры таҥнары сырылаан түһэн истим. Т. Сметанин
Турар очуостар төбөлөрө Тохтон суулуннулар, Сытар сындыыс хайалар Сырылыы тоҕуннулар. П. Ядрихинскай
Сыыры таҥнары хайыһар сыыйылла сырылаата. АЕ СТ
2. көсп. Олус күүскэ итий, куйааһыр, сыралҕаннаах буол (хол., куйаас күн туһунан). ☉ Излучать жар, пылать жаром, быть очень жарким, знойным
Куйаас түһэн сырылаан эрэр. Н. Заболоцкай
Көхсүнү кэҥэтэр көй куйаас түһэн сырылаабыт. Н. Түгүнүүрэп
От үүммүт даҕаны, Уот куйаас сырылыыр! Аһыҥа баҕайы Хотуурун сытыылыыр. Баал Хабырыыс
II
1. тыаһы үт. туохт. Быыстала суох биир кэмник «сырр» диэн эрэр курдук тыаһы таһаар. ☉ Шипеть, шкворчать; трещать
Кус кынатын тыаһа сырылаан кэлэн уҥуор от саҕатыгар түһэн кэбистэ. Суорун Омоллоон
Сотору чаанньык оргуйан сырылаата. С. Никифоров
Сылабаар оргуйан буруолаата, Алаадьы буһан сырылаата. С. Васильев
2. көсп. Олус күүһүр, чуҥкунуур тыастаах буола дөйүөрэ тоҥ (тымныыны, тымныы салгыны этэргэ). ☉ Звенеть, трещать (о морозе)
Халлааммыт тымныыта сырылаан Аан туман оргуйа турбута. Эрилик Эристиин
Тоһуурга сытааччылар …… тыыннахтарына, тымныы сырылыыра эрэ иһиллэр. В. Протодьяконов
Кыһыҥҥы ыыс-быдаҥҥа киһи тыына сыыгыначчы сырылыыра оту ыһан эрэр тыаска холонор. КНП КУуА
ср. кирг. шырылда ‘трещать, шуршать, журчать’, каракалп. шырылдау ‘пищать, издавать писк’, сырылдау ‘клокотать (в груди, в горле)’