I
туохт.
1. Үөһэттэн таҥнары дьулурҕатык сыыр устун туох эмэ тэрилгэ олорон, анньынан (хол., салааскаҕа, хайыһарынан) эбэтэр төкүнүйэн түс. ☉ Скатиться с горы на большой скорости
Оҕонньор сыыһа туттан, уолу үрдүнэн сырылыыр. Күннүк Уурастыырап
Очурдарга охсулла-охсулла, сыыры таҥнары сырылаан түһэн истим. Т. Сметанин
Турар очуостар төбөлөрө Тохтон суулуннулар, Сытар сындыыс хайалар Сырылыы тоҕуннулар. П. Ядрихинскай
Сыыры таҥнары хайыһар сыыйылла сырылаата. АЕ СТ
2. көсп. Олус күүскэ итий, куйааһыр, сыралҕаннаах буол (хол., куйаас күн туһунан). ☉ Излучать жар, пылать жаром, быть очень жарким, знойным
Куйаас түһэн сырылаан эрэр. Н. Заболоцкай
Көхсүнү кэҥэтэр көй куйаас түһэн сырылаабыт. Н. Түгүнүүрэп
От үүммүт даҕаны, Уот куйаас сырылыыр! Аһыҥа баҕайы Хотуурун сытыылыыр. Баал Хабырыыс
II
1. тыаһы үт. туохт. Быыстала суох биир кэмник «сырр» диэн эрэр курдук тыаһы таһаар. ☉ Шипеть, шкворчать; трещать
Кус кынатын тыаһа сырылаан кэлэн уҥуор от саҕатыгар түһэн кэбистэ. Суорун Омоллоон
Сотору чаанньык оргуйан сырылаата. С. Никифоров
Сылабаар оргуйан буруолаата, Алаадьы буһан сырылаата. С. Васильев
2. көсп. Олус күүһүр, чуҥкунуур тыастаах буола дөйүөрэ тоҥ (тымныыны, тымныы салгыны этэргэ). ☉ Звенеть, трещать (о морозе)
Халлааммыт тымныыта сырылаан Аан туман оргуйа турбута. Эрилик Эристиин
Тоһуурга сытааччылар …… тыыннахтарына, тымныы сырылыыра эрэ иһиллэр. В. Протодьяконов
Кыһыҥҥы ыыс-быдаҥҥа киһи тыына сыыгыначчы сырылыыра оту ыһан эрэр тыаска холонор. КНП КУуА
ср. кирг. шырылда ‘трещать, шуршать, журчать’, каракалп. шырылдау ‘пищать, издавать писк’, сырылдау ‘клокотать (в груди, в горле)’

образн. шипеть, трещать; умайан сырылаа = гореть с шипением; ср. сырдьыгынаа =.