и. д. от сыҥааҕырдаа =; элбэхтик сыҥааҕырдыы — сылайыы бэлиэтэ частая зевота — признак утомления.

I
дьааһый диэнтэн хай
аата. Архитектура - бу барыта кэрэ муусука буолбатах, сорҕото дьааһыйыы, саҥа аллайыы, өмүрүү уонна көннөрү мунньараҥнааһын. Н. Лугинов
Дьыалата суох тыыллаҥныы, Дьаабыта суох дьааһыйыы, Сылайбакка сыҥааҕырдыы Манна [Күөх-көппөлөр сирдэригэр] эбит! П. Тобуруокап
Эмискэ санаан ылаат, оргууй «мүчүк» гынар. Дьааһыйыыны үргүтэ, Күлсэн ньиргиһэллэр. А. Твардовскай (тылб.)
II
дьааһый диэнтэн хай
аата. Арай мин өлбүт эбиппин. Туохтан, тоҕо буолтун билбэппин: Баҕар, этиҥ дьааһыйыытын кэнниттэн, Баҕар, ханнык эрэ ис дьаҥыттан. Таллан Бүрэ

тарбаа диэнтэн бэй
туһ. Кыһый да тарбан, кыһан да көрдөс (өс хоһ.). Бабаарына иһиттэн Балыксыт оҕонньор тахсар, тарбана-тарбана сыҥааҕырдар. П. Ойуунускай
Үрдүк остоох саппыкытын иһигэр илиитин уган сототун тарбанна. Эрилик Эристиин
♦ Баһын (төбөтүн) тарбанар — кэтэҕин тарбанар диэн курдук (көр кэтэх)
Дьоҕойон эппитин билинэн, төбөтүн тарбанаат, түҥнэри эргийэн олордо. Болот Боотур
«Ээ, чэ, бутулуннум», — оҕонньор баһын тарбанна. М. Доҕордуурап
Сэргэй олустаабытын өйдөөн, буруйдаммыттыы баһын тарбаммыта. «ХС»
Кэтэҕин тарбанар көр кэтэх. Кэтэҕин тарбана-тарбана ымах гынар. Н. Неустроев
Тугу эрэ толкуйдаан кэтэҕин тарбанна. Амма Аччыгыйа. — Тарбанан да көрбөт (баҕарбат) — олох да кыһаммат, аахайбат. ☉ Не обращает никакого внимания, полностью игнорирует (букв. даже не чешется)
[Сүөкүлэ:] Оо, дьэ, аҕа дии! Оҕолорун тустарыгар тарбаныан да баҕарбат. И. Гоголев
Кыра дьон туһа диэн кыратык да тарбамматтар. Болот Боотур
[Костя:] Сэбиэт даҕаны, бырабылыанньа даҕаны кулууп үлэтигэр тарбанан да көрбөттөр. Л. Габышев