куккууктаа диэнтэн холб. туһ. Куула тыаҕа кэҕэлэр Куккууктаһан эрэллэр. Сибэккилэр, лабаалар Сэгэс, тэрбэс гыннылар... М. Тимофеев

сэксэй 3 диэнтэн субул
көстүү. Дьиэ таһын көрөөччү хамначчыт уол Сар Миитээски, ааны сэгэс гыннараат, сүр чэпчэкитик сэксэкэчийэн дьиэҕэ көтөн түстэ. Болот Боотур

сыһ. Ким, туох эмэ билбэтин курдук, биллибэтинэн-көстүбэтинэн. ☉ Скрытно, украдкой, незаметно, тайком
Оҕонньор, көхсүн этиппэхтии түһээт, кистии-саба хараҕын уутун туора сотунна. Амма Аччыгыйа
Биэлэйдэр иһиттэхтэринэ Хабырыыска уҥуох туттарыахтара суоҕа. Онон тэрийэ охсон, кистии-саба уҥуох тута охсон кэбиһиэххэ. Эрилик Эристиин
[Оксана] уол диэки кистии-саба кыламаннарын сэгэс гыннаран көрөн ылар. Кустук

аат. Элбэх киһи саҥата кэлии-барыы, киирии-тахсыы бииргэ холбоспута. ☉ Гомон, гул множества голосов, смешанный с шумом оживленного движения
Күүгүн-хааҕын ортотугар Микиитэ утуйан хаалла. Амма Аччыгыйа
Күүгүн-хааҕын ортотугар, Дьэкиим, чуор кулгааҕа билэр саҥатын истэн, сэгэс гына түстэ. Болот Боотур

кэрий диэнтэн төхт
көрүҥ. Удаҕан киэҥ-киэҥ сирдэри кэрийтэлии көтөн сайбаарыйан иһэн, эмискэччи, туора ыстанан сэгэс гынар. Амма Аччыгыйа
Сортуохап кыра дьиэтигэр саллааттара тохтообуттарын кэрийтэлии сырытта. А. Сыромятникова
Уһун кыһын устата оонньооботох толооннорун, сыһыыларын, кэдээл сис тыаларын, күөнэхтээх көлүччэлэрин, от үрэхтэрин кэрийтэлиирэ. «ХС»

туохт.
1. Сэниэлэммиттии чэпчэкитик эмискэ өндөс гын, сэгэс гын. ☉ С лёгкостью приподняться, вскочить
Сэргэчээн, сэгдьэс гынан, сыарҕаттан чэпчэкитик түһэ эккирээт, хаарын тэбэммэхтээтэ. Болот Боотур
2. көсп. Эмискэ санааҥ көтөҕүллэн чэпчээ, санааҥ чэпчээбит, көтөҕүллүбүт курдук буол. ☉ Вдруг почувствовать лёгкость, приподнятость духа, настроения, вдохновиться, воодушевиться
Дагдайбытын тухары Дагда эбит диэн Сэнии санаата, Сэгдьэс гына түстэ. П. Ойуунускай

аат. Мииниллэр таба. ☉ Верховой олень, олень для верховой езды
Уучахтар кэккэлэһэ туран, иккиэн көҕүспүт курдук, бэҕэһээ саҥа түспүт чараас хаары табыйбахтаан, лабыктаны сиэн обугуратан бардылар. С. Никифоров
Оо, үчүгэй уучах барахсан киһини үлтү сахсыйбакка, оргууй долгулдьуйа устан сиэлэн-хааман иһэрэ үчүгэй да буоллаҕа. «Чолбон»
Киһитэ уучаҕын миинэригэр көмөлөһөр, бэйэтэ, хайдах эрэ сэгэс гынан ыстанаат, уучаҕын арҕаһыгар баар буола түһэр. А. Кривошапкин (тылб.)

туохт. Туох эмэ күүтүллүбэтэҕи, дьиктини эбэтэр сүөргүнү көрөн, билэн, истэн дьиктиргээ, бэркиһээ. ☉ Удивляться, поражаться чему-л. увиденному, узнанному, услышанному
Саха өйүн оннооҕор ыраахтааҕы сөхпүтэ үһү. Амма Аччыгыйа
Бүөтүр …… ампаар муннугун өрө анньан, хатыҥ ытаһа маһы укпутун, дьон-сэргэ сөхпүтэ. Н. Габышев
«Һэ!» — утуйбут курдук, төбөтүн хоҥкуччу туттан сыппыт Иван бэркиһээн, сөҕөн, улаханнык саҥа аллайбытынан сэгэс гына түстэ. «ХС»
♦ Сөрү диэн сөхпүт, <бэри диэн бэркиһээбит> — олус наһаа күүскэ сөх, бэркиһээ. ☉ соотв. диву даваться
[Уолун кэбиниэтин] Киил оҕонньор соһуйбута ааспакка, сөрү диэн сөҕөн эргиччи көрө олордо. Н. Лугинов
Киэһээҥҥи Амманы көрбүт эрэ барыта сөрү диэн сөҕүөх, бэри диэн бэркиһиэх этэ. Кини көҥүл-холку киэбэ ол курдук кэрэ. С. Федотов
Дьыллар-хонуктар ааһа көтөн, элэгэлдьиһэн иһэллэрэ түргэнин сөрү диэн сөҕөн кэбистим. «ХС»