прил. сэлиик; рысистая лошадь сэлиик ат.

сущ
сэлиик ат

м. сэлиик ат.

орловскай сэлиик орловский рысак.

бытаар диэнтэн дьаһ
туһ. Мин аппын тардан, улам бытаардан, көннөрү сэлиигэ киирдим. Н. Заболоцкай
Кинилэр хаамыыларын улам бытаардан, хамначчыттар дьиэлэригэр чугаһаатылар. М. Доҕордуурап

сов. 1. что (укатать) тэбис, тэбистэр (хол. суолу); 2. что и без доп. (какое-л. расстояние, количество времени) айаннаа, бар; наездить тысячу километров тыһыынча километры айаннаа; 3. кого (выездить) үөрэт, айааһаа; наездить рысака сэлиик аты үөрэт.

кыырай I диэнтэн тиэт
көрүҥ. Долгуну тыал кынаттыырын кэриэтэ, Тутуум дьонун тыас кынаттыыр: Тыас күүһүрэн кэллэр эрэ, Сүгэ олуга элбээн кыырайбахтыыр. Р. Баҕатаайыскай
Кынтайар сэлиик кытыт Кыырайбахтыыр туйахтарын Чыыбыгырас тыастара …… Чыбылыннаран түһэ турда. С. Тимофеев

аат. Сүөһү тус-туһунан боруодаларын кириэстэһиннэрэн үөскэтии. ☉ Метизация
Олохтоох сүөһүнү сиэнчэрдээһин ыытыллыбыта биэс уонча сыл буолла. ГНИ СҮөТ
1955-1965 сылларга саха сылгытын нуучча сэлиик боруода атыырдарынан сиэнчэрдээһин ыытыллыбыта. «Кыым»
[Сылгыны] олус сиэнчэрдээһин буортутун Дьокуускай оройуона көрсүбүтэ. ААИ ОБСЫҮ

прил. 1. хаан; кровное родство хаан уруу; 2. перен. (насущный) тыын; кровные интересы народа норуот тыын интэриэстэрэ; 3. (о лошадях) боруода; кровный рысак боруода сэлиик; # кровный враг хаан өстөөх; кровная обида ыарахан атаҕастабыл; кровная месть хааннаах өһүөн (родовой тутул-га киһитин өлөртөрбүт киһи өлөрүөхсүт дьонуттан өлөрөн ситиһэр үгэһэ); кровный заработок хааннаах хара көлөһүн хамнаһа.

аат. Күрүө аанын толкуйан аһан эбэтэр быыһынан киирэ үөрэммит сүөһү. ☉ Скот, приноровившийся проникать через изгородь
Сэлиик ат киниэхэ баара, булчут ытырыык ыт киниэхэ баара, күрүөһүт харсыылаах атыыр оҕус киниэхэ баара. П. Ойуунускай
Ити ортоку бааллан турар таҥхайбыт муостаах Саппыйалаах диэн кырдьаҕас ынах олус күрүөһүт. Далан
Ол эрээри эн ынаҕыҥ күрүөһүтэ бүтүн нэһилиэккэ биллэр. С. Ефремов