Якутские буквы:

Якутский → Якутский

сэтиилэн

  1. сэтиилээ диэнтэн атын. туһ. Эт ыҥыырдар сүүрбэччэлии көтөл табаны сэтиилэнэллэрэ. Болот Боотур
    Түөрт уонча көлүүр аты сорҕотун сэтиилэнэн, сорҕотун үүрэн хас да хонук устата айаннаан өрүскэ тиийэн кэлбиппит. П. Степанов
    Торбуйах сордоох өсөһөн, сэтиилэммит быатын тардыалаһан көрөн баран, талаҕынан самыыга биэрбиттэригэр сиэлэн кусхарыйда. Тулхадыйбат д.
    Тугу эмэ состорон бар. Тянуть за собой, прицепив чем-л. (обычно верёвкой, бечевой)
    Салаасканы сыарҕаҕа сэтиилэннилэр. И. Гоголев
    Машаны сэрэнэн көтөҕөн ылла уонна тыыны сэтиилэнэн кытыыга эрдиннэ. ПИС СТС
  2. көсп. Тугунан эмэ арыаллан (хол., айылҕа көстүүтүн этэргэ); туох эмэ аргыстаах буол. Сопровождаться чем-л. (напр., о явлениях природы); быть преследуемым чем-л. (напр., мыслью)
    Алтынньы ыйы аргыстанан, сэтинньи ыйы сэтиилэнэн, Ахсынньы ый устатын тухары Ахсаабакка дьалыһытыҥ, Кэмэ суох тибэн тибилитиҥ. Саха нар. ыр. I
    Холобура суох Хотун Бүлүү Таас хайаларынан дьайыҥнаммыт, Тоҕус уон хоройор хочоломмут, Аҕыс уон аллар арыыламмыт Сэттэ уон силээн сэтиилэммит. Суорун Омоллоон
    Туой олоро, сынньана түспүт киһи диэн суос-соҕотох санааны сэтиилэнэн иһэбин. С. Федотов

энньэлэн-сэтиилэн

энньэлэн диэн курдук
Илэ-дьикти бэйэкээннээх Эдэр кыыс дьэрэликтэринэн Энньэлэнэн-сэтиилэнэн кэлиэҥ этэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Төһө эмэ энньэлэнэн-сэтиилэнэн, төһө эмэ түҥүрдээхходоҕойдоох буолан, уруу бөҕөнү түһүөрүтэн, аҕаттан, ийэттэн алгыс бөҕөнү алҕанан, айдааран сүктээри туран, таҥас, иһит, энньэ мыынан кубулуналларын санаан, кинилэртэн кэлэйэн сиргэ силлиир. Эрилик Эристиин

Якутский → Русский

сэтиилэн=

1) вести на поводу за своей лошадью, упряжью кого-л. (напр. рогатый скот, лошадей и т. п.); тянуть за собой (обычно за своей лодкой, упряжью, напр. лодку); 2) перен. уст. иметь приданое (в виде определённого количества скота).


Еще переводы:

кылбараҥнас

кылбараҥнас (Якутский → Якутский)

кылбараҥнаа диэнтэн холб. туһ. Тыаһыт аллаах уучаҕын миинээт, хаамтаран лочугурата турда
Сэтиилэммит буурдарын такымнара мас быыһынан кылбараҥнастылар. И. Гоголев

көнтөстөө

көнтөстөө (Якутский → Якутский)

туохт. Сылгыны сиэтэр, баайар быалаа. Надеть на лошадь узду с поводком
Аттарын үстүү былас уһуннаах, сабыс-саҥа бирээдьинэ быанан көнтөстөөн, биэстии гына икки аҥы сэтиилэннилэр. Тумарча

улкумньу

улкумньу (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Сүөһүнү акка холбоон сиэтэргэ, сэтиилэнэргэ аналлаах быа. Верёвка для привязи рогатого скота к лошади. Тоҕус былас уһуннаах Унаар салама улкумньутун тутуурданна. Саха фольк.

үүрбэлэн

үүрбэлэн (Якутский → Якутский)

туохт., эргэр. Үүрбэлээх буол, үөр сүөһүлэн. Быть владельцем гурта
Ураҕас тостор үүрбэлэнэн иһэллэр. ПЭК СЯЯ
Иннигэр уһун үүрбэлэнэн, кэннигэр кэтит сэтиилэнэн бараргын көрөөрү аттанар аһылыккар кэлбитим. «Чолбон»

кусхарый

кусхарый (Якутский → Якутский)

кусхай диэнтэн хамс
көстүү. Торбуйах сордоох өсөһөн, сэтиилэммит быаларын тардыалаһан көрөн баран, талаҕынан самыыга биэрбиттэригэр сиэлэн кусхарыйда. И. Гоголев
Итини [киргили] эһэ көрөр, Иҥсэтэ көөнньө көбөр, Кусхарыйан тиийдэ. Кумалааҥҥа ытынна. Т. Сметанин

үрүгэс

үрүгэс (Якутский → Якутский)

даҕ., түөлбэ. Үрүгэн (ыты этэргэ). Брехливый (о собаке)
Үрүгэс ыппын дьүөгэлэһэн, Муойка табабын көлүнэн, Буур табабын сэтиилэнэн, Чуор саабын доҕордонон Аар тайҕаҕа таҕыстым. С. Зверев
Үрүгэс ыт ытырбат үгэстээх, Саҥарбат ол ордук сэрэхтээх. «ХС»

дьохсооттон

дьохсооттон (Якутский → Якутский)

дьохсооттоо диэнтэн бэй
туһ. [Чыычаах] төбөтүн араастаан кыҥнаҥната-кыҥнаҥната, суос бэриммиттии дьохсооттонон, туох эрэ диэн мөҕөн чубугураата. Софр. Данилов
«Чэ, аргыый дьохсооттон, эн даҕаны эбэн биэрбитиҥ холоон!» - Балааҕыйа эмискэ кутаалана түстэ. С. Никифоров
«Дьэ сити» диэн сэдэмньи тылы сэтиилэнэн Аким Андреевич төлөпүөнүгэр дьохсооттоно соҕус туттан тиийдэ. «ХС»

сыарҕалаа

сыарҕалаа (Якутский → Якутский)

туохт. Сыарҕаҕа көлүй (хол., аты, оҕуһу, табаны). Запрягать в сани (напр., коня, быка, оленя)
[Оҕонньор] ырбыт табатын хордоҕоско ыытан, соҕотох табаҕа сыарҕалаан, оҕонньору олордон, сиэтэн баран, сатыы …… айаннаабытым. Н. Абыйчанин
Бээ-эрэ, Оноопур, бүгүн бу бууру сыарҕалаама. Көннөрү сэтиилэн. ВВ ЫСЫ

айаннат

айаннат (Якутский → Якутский)

туохт. Көлөнү салайан, көлөнөн айаннаа (үксүгэр атынан). Ехать, ездить, управляя упряжным скотом (верхом или гужем — обычно на лошади)
Наһаар аргыый атын мииммитэ, онтон дьиэтин диэки айанната турбута. Суорун Омоллоон
Бүөтүр Доргуулап тураҕас атын сэтиилэнэн, ыллык суолунан хоту диэки айанната турда. Л. Попов
Байыкка саадьаҕайын миинэн баран, сыыр хааһынан тиэтэйэсаарайа айаннатан иһэр. Н. Заболоцкай
Бытаан сүүрдүүнэн, эбэтэр дьулусхан, атара сэлиинэн атынан айаннаа. Ехать быстрой рысью, средним аллюром (о всаднике)
Кинилэр Ньыла үрэх үрдүнэн кыратык айанната-айанната баран истилэр. А. Сыромятникова
Кини күһүн балаҕан ыйын бүтэһик күннэригэр Лоҥкууданы таҥнары ыҥыыр атынан айаннатан лабыгыратан истэ. М. Доҕордуурап
«Чэ, айаннатан көрүөх, үчүгэйдик оннугун булунан олор», — диэн баран, оҕонньор бэйэтэ оннун булунан олорунна. Эрилик Эристиин

суксуруһуннары

суксуруһуннары (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Субуруччу буолар гына, субуруһуннары (хол., көлүй — аты, табаны). Друг за другом, в ряд, гуськом (напр., запрягать коней, оленей)
Дьон суксуруһуннары көлүллүбүт аттардаах кэриэтэ сыарҕаларынан сарсыардаттан быыстала суох кэлэ-кэлэ, баран истилэр. Л. Толстой (тылб.)
Онтон хап-сабар көлүллэн турар табаларын быаларынтуһахтарын сулбурута тыытан, мэҥиэ буолар гына суксуруһуннары баайталаан кэбистилэр. А. Кривошапкин (тылб.)
Суксуруһуннары сэтиилэммит үс кэнники наартаны биир киһи салайан иһэр. Тэки Одулок (тылб.)
2. Ис-иһигэр уган хоһулаһыннары. Так, чтобы были вложены друг в друга (составить, сложить, напр., тарелки)
Туллукчаана иһит ыскаабыттан хас да тэриэлкэ суксуруһуннары ууруллубутун ылла. В. Протодьяконов
«П» буукуба курдук быһаҕы, биилкэни, ньуосканы уурталаата. Ол ортотугар суксуруһуннары улаханнаах кыра үс тэриэлкэни уурда. ОЛ ПА