Якутские буквы:

Якутский → Русский

сэтиэнэх

прошлогодняя трава; сэтиэнэҕи уоттаа = спалить прошлогоднюю траву.

Якутский → Якутский

сэтиэнэх

аат. Үүммүтүнэн туран хатан хаалбыт кур от. Прошлогодняя трава, высохшая трава
Сирбит барыта дулҕа, муох, былырыыҥҥы кылыс от сэтиэнэҕэ, ол быыһа быр-бар курдук уу. Н. Якутскай
Балаҕан кэннигэр өрдөөҕүтэ кии мунньуллубут томторун оҕотугар эрбэһиннэр, абааһы тайаҕын, кучуппа уонна хатыҥ оттор сэтиэнэхтэрэ кубарыһа хаппыттар. Л. Попов
Ходуһа сирэ биэс-алта сыл оттоммотоҕуна сэтиэнэҕинэн, талаҕынан былдьанар. В. Титов. Тэҥн. лаҥха


Еще переводы:

илиптэ

илиптэ (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Инчэҕэй сэтиэнэх (хол., күөл кытыытынааҕы). Прошлогодняя мокрая трава (напр., приозерная)
Илиптэнэн аһаабыт сүөһү.  Сылаас ууну уулаат, илиптэни кирэллэрэ. «Кыым»

мунньулун

мунньулун (Якутский → Якутский)

мус диэнтэн атын
туһ. Чугастааҕы алаастар охсуллу буттара, мунньуллан кэбиһиллибиттэрэ. Далан
Балаҕан кэннигэр өрдөөҕүтэ кии мунньуллубут томторун оҕотугар эрбэһиннэр, оттор сэтиэнэхтэрэ кубарыһа хаппыттар. Л. Попов

боромньулааһын

боромньулааһын (Якутский → Якутский)

боромньулаа диэнтэн хай
аата. Ходуһа үрдүн тупсарыыга киирсэллэр: талаҕы, дулҕаны суох оҥоруу, сыыһы-бөҕү, сэтиэнэҕи ыраастааһын, уоҕурдуу, кырыһы көбүтүү, диискэлээһин уонна боромньулааһын, чиҥэтии. ПАЕ ОС
Хортуоппуйу олордон бүтэрээт маҥнай олорпут бааһыналарыттан саҕалаан боромньулааһыҥҥа киирэллэр. ФНС ХҮүС

саһарба

саһарба (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ.
1. Сэтиэнэх. Прошлогодняя трава.
2. бот. От арааһа. Травянистое растение семейства крестоцветных, желтушник
Паллас саһарбата. ОВРЯ
Сэбирдэхтэрэ кэлимнэр, суптугурдар. Стручогун хаппахтара биирдии тымырдаахтар — левкойдуҥу саһарба. КВА Б

тур-тар

тур-тар (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. т. Сэтиэнэҕинэн хааман иһэр курдук тыас. Звук, издаваемый при ходьбе по прошлогодней траве
Ынах хонуу отун арсарбатахтык тур-тар тардан көрдө. Н. Заболоцкай
Ньукууска эмискэ эргилиннэ да, тур-тар үктэнэн тахсан барда. Г. Нынныров

өртөө

өртөө (Якутский → Якутский)

I
туохт. Саас эбэтэр күһүн ходуһаҕа уот ыытан, сэтиэнэҕи сиэт. Пускать пал (выжигать остатки прошлогодней травы)
Ходуһа сэтиэнэҕинэн, талаҕынан бүтэйэ үүнэн хаалыаҕын Дархан оҕонньор күһүн биитэр саас өртөөн абырыыр. Софр. Данилов
Кинилэр мэччирэҥнэрин сирин алаастарынан тус-туһунан бүтэйдээбиттэрэ, өссө саас өртөөбүттэрэ. «ХС»
II
туохт. Сүөһүнү уһун быанан баайан, үүнэн турар окко аһат (мэччит). Пускать скот пастись на привязи
Мин күн устатыгар киһибин ыарыылыыртан, аппын өртөөн аһатартан, уокка оттор маспын бэлэмнээһинтэн орпот түбүккэ түстүм. И. Никифоров
Табалары аалыктарын арааран, маамыктанан өртүү баайталаата. В. Протодьяконов

өртөөһүн

өртөөһүн (Якутский → Якутский)

I
аат. Уоту ыытан ходуһа сэтиэнэҕин сиэтии. Выжигание остатков прошлогодней травы (на сенокосных лугах)
Сыллата аайы саас хаар хараарыыта сэтиэнэҕи өртөөһүн киэҥник ыытылынна. В. Протодьяконов
Ол икки ардыгар ходуһаны ыраастааһын, лаҥханы өртөөһүн киэҥник ыытылынна. И. Аргунов
Өртөөһүнү күһүн табыгастаах кэмҥэ, эрдэттэн бэлэмнэнэн ыытыллыахтаах. ПАК НТ
II
аат. Сүөһүнү уһун быанан баайан аһатыы, мэччитии (сүнньүнэн сылгыны этэргэ). Пастьба домашнего скота на привязи (обычно о лошадях). Сылгыбын өртөөһүҥҥэ ыыттым
Өртөөһүҥҥэ үөрүйэх ат быатын хаһан да окко-маска иилиһиннэрбэт, эрийбэт даҕаны. АНП ССХТ

силлиргэччи

силлиргэччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Күүскэ, тыастаахтык (хол., хаамп, кэс). Резко, энергично, шумно (напр., шагать, бегать)
Ити дьыл …… өргөс-кылаан тылларынан өтөрүтэ үөхсүү, сирэйгэ-харахха силлиргэччи силлэһии күүрбүт дьыла этэ. Р. Кулаковскай
Иирэ талах кэтэҕиттэн хохсоот саппыкытынан кур сэтиэнэҕи силлиргэччи кэһэн, саас ортолоох киһи тахсан кэллэ. С. Тумат
[Чособуой] аттынан силлиргэччи үктээн ааһыар диэри тыыммакка да иһийэн хаалар. «ХС»

симэлис гын

симэлис гын (Якутский → Якутский)

туохт. Эмискэ, соҕотохто сүтэн-иҥэн хаал, суох буол. Вдруг, внезапно исчезнуть, пропасть
Ситигирдик кини олоҕо туох да көдьүүһэ суох, ыһыырынньыгы саба тутар курдук, симэлис гыммыт. П. Аввакумов
Сергей сибилигин үөрэ-көтө кэлбит санаата, сэтиэнэҕи өрт уота сиирин курдук, соҕотохто симэлис гынан хаалла. В. Яковлев

кытаахтас

кытаахтас (Якутский → Якутский)

  1. кытаахтаа 1 диэнтэн холб. туһ. Сэтиэнэх эрбэһиннэргэ чооруостар туора кытаахтаһан олороолоро көтөллөр. Амма Аччгыйа. [Эрбэһин] тоһоҕос умнаһын киэр илгибиттэр. Буорга батары кытаахтаһан хаалбыт төрдүн аахайбатахтар. Софр. Данилов
  2. көсп. Күүскэ утарылас; төттөрүлэс, иннигин биэримэ. Упорно сопротивляться; противиться чему-л.; не отступать
    Аны кэлэн тугу баран кытаахтаһан да диэн. Н. Лугинов
    Өстөөх ойуур ахсын, аппа ахсын кытаахтаһан охсуһа-охсуһа чугуйар. С. Васильев
    Окуопа хастан, былдьаан ылбыт сирбитин төттөрү биэримээри, кытаахтаһа сыппыппыт. И. Сосин