сүүрдээ 2 диэнтэн хай
аата. Үлэһит норуот кинээстэр талбыттарынан дьаһайыыларын, сүүрдээһиннэрин утары өрө турара. НМВ ССРСИ

туохт.
1. Сүүрүнэн ойбон, чардаат мууһун ыраастаа. ☉ Очищать черпаком прорубь ото льда
Ньукулаас ойбонун мууһун сүүрдээн аччарыста. Амма Аччыгыйа
Атыыһыт уолаттара сүүрдэрин илдьэ тиийэн кэлэллэр, ойбоннорун сүүрдүүллэр уонна хааһаҕы соһон аҕалан ойбоҥҥо быраҕаллар. Суорун Омоллоон
Оҕонньор ыксаан ойбонун бэйэтэ сүүрдээбитэ. «ХС»
2. көсп. Дьону албыннаан бэйэҕэр тугу эмэ иҥэрин. ☉ Присваивать чужое добро путём обмана
Хайа мэлдьи үс дойдуну сүүрдээн, буор-босхо аһаан-таҥнан, …… күн көдьүүһэ суох көҥүл мэнээктээн сылдьыаххыный. Болот Боотур
Наһаа барҕарбат баайдар, кэнники эбии эргиэнинэн сүүрдээн, кыра дьону хамначчыт, кумалаан кэккэтигэр түһэртээн испиттэрэ. Эрилик Эристиин
Дьону сүүрдээн аһыахтарын баҕарбат, чиэһинэй көлөһүннэринэн олорор баҕалаах ыччаттар эмиэ үөскээн барбыттара. «ХС»
♦ Сүүрдээн сиэ — элбэх дьону бэйэҥ тускар үлэлэт эбэтэр тугунан эмэ албыннаан дьон баайын бэйэҕэр иҥэрин. ☉ Заставить работать кого-л. на себя или присвоить себе чужое добро обманом
[Дорогуунаптар] саастарыгар тыа дьонун соролоон аһаабыттарыттан ааһа түһэн, аны ол хаартынан-арыгынан сүүрдээн сиир дьаллыктаммыттар дии. Болот Боотур
Силлибит Уос урукку өттүгэр төһө эмэ киһини хамнатара, ынах хаһааска биэрэрэ, сүөһүнү ииттэрэрэ, бүтүн ийэ ууһун сүүрдээн сиэн олорбута. Күндэ
«Өр сылларга бар дьону сүүрдээн сиэбиккэр хара санааҥ ханымына — бу дьону куйааска буһаран, кумаарга туттаран айгыстыбыккын!» — уол өһүөннээх хаһыыта кулгаахпар бу иһиллэргэ дылы. АДГ СКУо

1. сүүр I диэнтэн дьаһ. туһ. Улаан, сур, хара убаһалары мииммит үс Сорук Боллур уолаттар сүүрдэн киирэллэр. Суорун Омоллоон
   Аҕыйах күн иһигэр өтөрүнэн буолбатах ыарахан балаһыанньа үөскээбитэ: оттонор алыылар, сыһыылар уунан туолбуттара, үрэхтии сүүрдүбүттэрэ. «Кыым»
2. Туохтан эмэ арааран хойуутун сүүйэн кут, сиидэлээ. ☉ Процеживать жидкость через сито, цедилку, отделяя её от гущи
   Виноград отонун буочукаҕа көөнньөрөн уоҕурдан баран, убаҕаһын атын буочукаҕа сүүрдэн куталлар уонна тыын тахсыбат гына бүөлүүллэр. Н. Якутскай
   Оруостан сүүрдэн сомогуон оҥороҕун, ыалдьыт бөҕөнү ыҥыраҕын. Агидель к.
   ♦ Дьаам сүүрт көр дьаам. Кини сыалааҕы наһаа элбэҕи сиэн дьаам сүүрдэн хонно
   ◊ Дьаам сүүрт көр дьаам
   «Дьаам сүүрпүккүн суруйтарбатах үһүгүн», — диэн хорохоот обургу барытын кэпсээн биэрдэ. П. Ойуунускай
   Эмиэ даҕаны баайдар онон-манан киирэннэр, аны дьаам сүүртэхтэрэ буоланнар, дьонтон от хомуйтаран сииллэрэ хаалбыт ээ! Күндэ
   Максим аҕата кэлин дьаам сүүрдэ сылдьан сиикэйгэ икки сыарҕалаах аттыын ууга түһэн өлөн турар. Н. Габышев. Илим сүүрт — өрүскэ сүүрүк хоту илими уһуннаран балыктаа (өрүскэ балык сыстар кумах кытылын кыйа илими тыыттан, мотуордаах оҥочоттон үөскэ түһэрэн, аа-дьуо сүүрүк хоту балыктааһын). ☉ Ловить рыбу на реке сетью на плаву (вид рыбной ловли: на реке в рыбных местах сплавляют сеть вниз по течению, проверяя время от времени). Уолаттар өрүскэ илим сүүрдэллэр
   □ Киэһэ аһылыкка кинилэр Бэргэнниин илим сүүрдэн үрүҥ көмүс курдук кылабачыспыт кыра хатырыктаах үрүҥ балыктары ылбыттара. Н. Босиков
   ср. ДТС йүгүрт ‘заставить бежать’, алт. дьүгүрт ‘пустить бегом, рысью, карьером, заставить бежать’, монг. шүүх ‘цедить, процеживать’

побуд. от сүүр= 1): атынан сүүрт = скакать на коне; 2) перен. цедить, процеживать; үүтү маарыланан сүүрт = процедить молоко через марлю # дьаамна сүүрт = уст. а) развозить почту (по населённым пунктам); б) прост, страдать поносом.