сов. что, разг. табыгынат„ таммалат, сап.

өндөт диэнтэн тиэт
көрүҥ. Оҕону биир тарбаҕынан өндөппөхтөөн, эргиппэхтээн, тугунан эрэ кинини табыгыната-табыгыната тэлгээтэ, суулаата. Л. Толстой (тылб.)

көр табыгынат
Толоон сирдэр Оһордьоҥ отторун Толон хаар үөһэ Тобугунатан биэрбиттэрин Тобоҕолоон кээһэн долуой топпокко …… Чараас куҥнаммыт эбиппин. Саха нар. ыр. II

сов. 1. что (в другое место) уларытан кут, сүөкээ; пересыпать пшеницу в другой мешок сэлиэһинэйи атын куулга сүөкээ; 2. что, чего, разг. (насыпать сверх меры) напаа кут; пересыпать сахару в чай чэйгз саахары напаа кут; 3. что, чем (обсыпать) таммалат, табыгынат; пересыпать шубу нафталином соҥҥо нафталинна таммалат.

ж. 1. (действие) кутан биэрии, табыгынатыы; 2. (порошок) присыпка, там-малатар бороһуок.

сов., посыпать несов. что, чего кутан биэр, кута түс, табыгыната түс; посыпать дорожки песком суолга кумахта кутан биэр.

сов., присыпать несов. 1. что, чего, разг. (прибавить) кутан биэр, эбии кутан биэр (бытархайы); 2. что (посыпать) таммалатан биэр, табыгынатан биэр; присыпать пудрой пудрата таммалатан биэр.

1. аат.
2. Булду эбэтэр өстөөҕү кэлэр суолугар ытаары эрдэттэн оҥостон тоһуйуу, кэтэһии. ☉ Засада
   Тоһуурга иҥнэ биэрэн, туора ыстаннардылар. Амма Аччыгыйа
   Николай Николаевиһы, үгэһинэн, тоһуурга туруорбуттар. С. Тарасов
   Өрүс туорааһыныгар тоһуур оҥороллоро уонна сүүһүнэн кыыл табаны сиһиктииллэрэ. И. Данилов
   △ Муҥха ийэтин балык күрэтиллэр сиригэр туруоруу. ☉ Установление мотни невода в том месте, куда загоняют рыбу. Муҥхаһыттар күөл арҕаа баһыгар тоһуур оҥордулар
3. эргэр. Кийиити, түҥүрү-ходоҕойу, кийиити кытта айаннаан кэлбит дьону көрсөр сир. ☉ Место встречи невестки, её поезда, свахи
   [Мойуос кинээс] Түөрт уон түһүмэх сэргэтигэр Түҥүр-ходоҕой тоһууругар Оруолдьут дьоннору туруорда. Саха нар. той. IV
4. даҕ. суолт. Тугу эмэ бултаары тоһуйа иитиллэр (хапкаан, айа). ☉ Установленный с целью охоты на кого-л. (капкан, самострел)
   Хас иннигин быһыттыыр Томтор, хайа — Хааны аҕаан быһаттыыр Тоһуур айа. А. Абаҕыыныскай
   Оҕонньор, тоҕус уон тоһуур тэриллээх буолан, хабдьылары бултаһар эбит. Эвен фольк. Булчут хапкааны …… курупааскы түүтүнэн табыгынатан бүрүйдэ. Ити аата тоһуур хапкаан иитилиннэ. А. Кривошапкин (тылб.)
   △ Тоһуйарга, хаххаланарга аналлаах (куйах). ☉ Предназначенный для защиты (о воинском щите)
   [Анньыһар Боотур:] Тойонуом, уоскуй, Эн тоһуур куйахтарыҥ, Охсор батастарыҥ аттыгар баар буолбаппыан? И. Гоголев
   ср. алт. тоҕу ‘караул, охрана’, алт. тоҕу ‘перехватывание по пути, задержание’

сыһ.
1. Тугу эмэ тула, иилии, эргийэ. ☉ Вокруг чего-л., кругом
Эргиччи боотулу бүтэй, биир эмэ сиринэн бүтэй алдьанна да, тута абырахтыыллар. С. Маисов
Төгүрүк кэбиһиилээх от кээмэйин билэргэ, кинини маҥнай сиринэн эргиччи мээрэйдэнэр. КПЫ
Уоҕурдууну үүнэйи умнаһын эргиччи табыгынатаҕыт. ЕАМ ББКП
2. Тула өттүгүн кэриччи (көр). ☉ Вокруг, кругом, во все стороны (озираться)
Кинээс дьиэ иһин эргиччи, кими эрэ көрдүүрдүү, көрүтэлиир. Н. Якутскай
Геннадий иилээн турар күөх тыаны эргиччи көрдө. А. Фёдоров
Бары барыта баар кэҥэс хоһун эргиччи көрүтэлээтэ. Г. Колесов
3. Өрүү, наар, тохтоло суох. ☉ Постоянно, всегда, безостановочно (напр., работать)
[Тыраахтар] Эргиччи түүннэри ньирилиир, Илин, арҕаа ньирилиир. С. Васильев
Эргиччи мииниллэр ат наһаа сылаамсах буолар. ААИ ОБСЫҮ
Тырынкиннар уоллара суукканы эргиччи үлэлиир дьыссааттаах. И. Никифоров
4. Бары өттүнэн, ситэри, дэгиттэр. ☉ Всесторонне (напр., образованный), со всех сторон (напр., иметь выгоду)
«Куһаҕан» оҕолору иитэр кинилэргэ эргиччи барыстаах. Амма Аччыгыйа
Эргиччи билиилээх, сайдыылаах эрэ киһи историяҕа саҥа цивилизацияны үөскэтиигэ көхтөөхтүк кыттар. Тумарча
Мин көрдөхпүнэ, кини курдук эргиччи кэрэ уол суоҕа. Р. Кулаковскай
◊ Эргиччи күн түөлбэ. — полярнай күн диэн курдук (көр күн). Хоту дойдуга эргиччи күннэр үүннүлэр