частица усил. присоединяется к нек-рым словам, начинающимся со слога та=: ат туйаҕын тыаһа тап-табыгырас (слышен) дробный стук конских копыт.

аат., түөлбэ. Бурдук хатарар лиис. ☉ Противень для сушки зерна
Муус тобурах ылтаһын хатараанньаҕа түһэн эрэрин курдук, быыһа-арда биллибэт табыгырас тыас күүһүрэн барда. Эрилик Эристиин
Оһох үрдүгэр кирээккэҕэ хатараанньа анньыллыбыт, ол аттыгар тымтыктар күөрэ-лаҥкы түспүттэр. И. Федосеев

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, та- диэн саҕаланар олохторго сыстар: тап-табыгырас, тап-тарылас, таптаһырҕас. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на та-: тап-табыгырас ‘сильно стучащий’, таптарылас ‘сильно трещащий’, тап-таһырҕас ‘сильно щёлкающий’
[Аттар] туйахтарын тыаһа аспаал суолга таптабыгырас. В. Гаврильева
Сорохтор окуопа хаһаллар, сорохтор билиндээс туталлар. Тип-тигинэс, тап-таҥынас буолла. И. Никифоров
Сүгэлэр чобуо тыастара тап-табырҕас. Л. Габышев
кирг. тап IV, осм. там

аат. Сайын ардах курдук түһэр бытархай төгүрүк муус сөҥүү. ☉ Атмосферные осадки в виде округлых частичек льда, град
Туйах табыгырас тыаһыныы Тобурах тохтон тобугуруур. Р. Баҕатаайыскай
Кыыһа ыыспыт Босхо былыт Тобураҕа Тоҕо барда! Дьуон Дьаҥылы
Тобурах түһэн, ыһыы балайда өттүн суох оҥордо. «Кыым»
ср. др.-тюрк., тюрк. топрах, тобрак, довурак ‘земля, прах, почва, пыль’

1. аат.
2. Суолу, уулуссаны, тротуары бүрүйэргэ туттуллар хара өҥнөөх сымала ититиллибит ууллаҕас (сойдоҕуна кытаатар) булкааһа. ☉ Асфальт. Икки самосвал асфальт тиэйэн аҕаллылар
3. Хара өҥнөөх сымала ититиллибит ууллаҕас булкааһынан бүрүллүбүт суол. ☉ Дорога, покрытая асфальтом
   Күүстээх самыыр түспүтүттэн авиапорт вокзалын иннинээҕи болуоссат асфальт иэнэ соҕотохто килэйэ түстэ. Н. Лугинов
   Уулусса килэрийбит көбүс-көнө ньуурдаах асфальтынан таһаҕас массыыналара, самосваллар, автобустар тигинэһэн ааһаллар. П. Аввакумов
4. даҕ. суолт. Асфальтынан бүрүллүбүт. ☉ Асфальтированный
   Остуол ньуурун курдук килэркэй асфальт таас уулусса устун автобус сырылаан истэ. Амма Аччыгыйа
   Туйахтарын тыаһа асфальт суолга тап-табыгырас. В. Гаврильева

аат. Таһарга анаан тустуспа чөмөхтөргө, кэлимсилэргэ тоҥоруллубут сүөһү сааҕа. ☉ Глыба замерзшего скотского навоза, специально приготовленная для вывоза
Иванов дал кэнниттэн тахсар, тыаҕа балбаах тоҕор суолга атын баайда уонна ыалга сулбу хааман киирдэ. М. Доҕордуурап
Онтон олбу диэки сүүрэкэлии сылдьан, кыһын балбаах тоҕор сириттэн, мүлтүччү элэйэн хаалбыт саах күрдьэҕин элээмэтин булан ылбыт. Күннүк Уурастыырап
Саалар сытыы уоттара кылахачыстылар, окуопалар үрдүлэринэн буулдьалар чыбыгырастылар, тоҥ балбаахха түһүтэлээн табыгырастылар. Амма Аччыгыйа
◊ Саах балбаах саҕа көр саах
Түптүр үтүгэҥҥэ олохтоох Түүнүктээх ньүкэн-буурай улуустарым, Саах балбаах саҕа Сараһын эмэгэт дьайдарым! Бука барыгыт Быдан-быдан дьылларга Быралыйа бырастыыларын. П. Ойуунускай

I
алҕаа диэнтэн холб. туһ. Уостарыттан уураһан, куустуһан тупсан, Айыыга-таҥараҕа алҕаһан дьиэлэригэр тахсан тиийэн кэллилэр. ПЭК СЯЯ
«Додор кулуба дьоло-соргута улааттын, баайа-дуола үксээтин», — диэн алҕаспыт киһини Додор обургу уҥан түһүөр диэри таһыйара үһү. Саха сэһ. II
II
1. аат. Соруйан оҥоһуллубатах сыыһа быһыы. ☉ Ошибка (непроизвольная, ненамеренная), промах
Былырыыҥҥы алҕаспытын быйыл көннөрүннэхпитинэ, үчүгэй буолан иһиэхпит, ити дьиҥэ бэйэбит дьыалабыт. А. Софронов
Көннөр, көннөр доҕорукуом, Көтүтүмэ алҕаһы. С. Данилов
Ааспыты билэр киһи үгүс алҕастан быыһанар дииллэрэ кырдьык буоллаҕа. Софр. Данилов
2. даҕ. суолт. Соруйан оҥоһуллубатах сыыһа. ☉ Ошибочный, неверный (но возникший ненамеренно, непроизвольно)
Хайа, баҕар, алҕас сурах буолаарай, баҕар, ханнык эмэ кистэнэн сылдьар өстөөх соруйан тарҕаппыт сымыйата буолаарай? Амма Аччыгыйа
Хаҥкылаах кыыс алҕас хамсаныыны оҥорон, умса баран түстэ уонна тобуктаан олорон сыҥсыйан ытаан барда. Н. Лугинов
3. сыһ. суолт.
1. Дьиҥнээҕэр эбэтэр буолуохтааҕар сөп түбэспэттик, сыыһатык (саҥар, быһыылан — соруйан оҥорбокко). ☉ Ошибочно, неверно (но ненамеренно, непроизвольно)
Икки кыыс алҕас иһиттибит диэх курдук, дөйөн турдулар. Амма Аччыгыйа
Василий Егорович, эн миигин алҕас өйдөөтүҥ. Софр. Данилов
Хараан түүннэргэ салгыны быһыта охсуолаатаххына, бырдах табыллар тыаһа тап-табыгырас буолар, тыынабын диэн алҕас бэлэскэр эҕирийэн ылаҥҥын, чачайа сыһаҕын. Н. Заболоцкай. Тэҥн. ассыпка. 4.саҥа алл. Сыыһаны-буруйу билинэн, бырастыы гыннараары этиллэр тыл (үксүгэр «бырастыы гын!» диэн саҥа алл. кытта тут-лар). ☉ Извиняюсь, виноват (межд. извинение, обычно употр. с этикетным межд. «простите!»)
Ок, алҕас! Убайым оҕонньор эбиккин дуу. Суорун Омоллоон
Тойоттоор... Ээ, алҕас. Табаарыстар. Амма Аччыгыйа