аат. Кырсаны бултуурга идэтийбит түүлээхсит. ☉ Охотникпромысловик, добывающий песцов
Булчут эмиэ тус-туспа идэлээх: кырсаһыт, тииҥньит, тайахсыт, эсэһит, оттон үгүстэрэ сыарҕаһыт буоллуннар. Нэртэ
Сопхуоска түөрт уонча эдэр ыччат кырсаһыт курдук олус мындыр, элбэх күчүмэҕэйдээх, улахан сындалҕаннаах уустук идэни баһылыыллар. «Кыым»

көр муҥ да буолар эбит
Муҥум-сорум эбит! Баар-суох тайахсыт ыппын сиэтэхтэрэ. Н. Якутскай. «Муҥум-сорум эбит. Б у к эриэтин!» — диэбит куобах. Буу та быстарынан, Муҥ кыраайынан Чүөм пэҕэ түһэн өлөөрү сүүрбүт. Баал Хабы рыыс

түс I диэнтэн тиэт
көрүҥ. Тайахсыт, эсэһит ыттар илистибит аттар кутуруктарыгар түспэхтээтилэр. Л. Попов
Чэй эрэ, тыым, өссө түргэтээ Дьигискэн сэлиинэн түспэхтээ! Р. Баҕатаайыскай
Оту охсон, оту мунньан Охсуулаахтык түспэхтиэххэ. «ХС»

1. аат. Саһылы бултуур булчут, саһылы бултааччы. ☉ Охотник на лисиц
   Уопуттаах булчуттар, ордук саһылдьыттар, сылгы сиэлинэн оҥоһуллубут сымнаҕас суокканан (дэйбииринэн) хаары саба тарыйан суолларын кистииллэр. ТСКБ
2. даҕ. суолт. Саһылы эккирэтэн тутар (хол., ыты этэргэ). ☉ Хорошо добывающий лисиц (напр., о собаке)
   [Булчуттар тыаҕа] Болуон диэн эсэһит, саһылдьыт, тайахсыт ыттарын илдьэ бараллар. ПАК ЭТ

аат.
1. Сыарҕаны кыахтаахтык тардар уонна сыыдамнык сылдьар ат эбэтэр ыт. ☉ Хорошая (выносливая и быстрая) ездовая лошадь или собака
Ыттарым оҕолоруттан сорохторо тайахсыт, эсэһит, кырсаһыт, оттон үгүстэрэ сыарҕаһыт буолуохтара. Нэртэ
2. Сыарҕаны оҥоруунан дьарыктанар мас ууһа. ☉ Мастер, изготавливающий сани. Охоноон оҕонньор сыарҕаһыт

1. аат. Тииҥи бултааччы. ☉ Охотник на белку
   Тииҥньит үлэтэ олус ыарахан, сыралаах үлэ. СМН ТС
   Булчут эмиэ тус-туспа идэлээх: кырсаһыт, тииҥньит, тайахсыт, эсэһит. ЧКС ОДьКИи
   △ Тииҥи бултаһар ыт. ☉ Собака, идущая на белку
   Бүөтүр: «Кэрэмэсчээним барахсан тииҥньит буолла», — дии санаата. Р. Кулаковскай
   Ытым Моойторук олус булчут. Өссө тииҥньит эрэ диэн буолуо дуо, ааттаах чубукуһут. А. Кривошапкин (тылб.)
2. даҕ. суолт. Тииҥниир, тииҥи бултаһар. ☉ Промышляющий белок
   Тииҥньит ыал Титирик дьиэтин саҕа Тимир тиҥсирики оноҕостоох эбит. Күннүк Уурастыырап
   «Бу тииҥньит тоҥус быһыылаах, кини суолун батыһыахха», — диэбитэ. А. Кривошапкин (тылб.)
   Ол торҕон эһэлэртэн дьулайаннар, тииҥньит дьон бултуулларын тохтотоллор. В. Короленко (тылб.)
   ◊ Тииҥньит ыт — тииҥи бултаһар ыт. ☉ Собака, идущая на белку
   Үчүгэй тииҥньит ыт киэҥ сиринэн сылдьыгас, үчүгэйдик уонна түргэнник ирдиир, сыты ылыгас, чуор буолуохтаах. ТСКБ
   [Күһүн хаара суохха] киһи тииҥи сатаан суоллаабат, онон тииҥньит ыта суох бултааһын туһата кыра. ЕОВ ССТБ
   Эдэр ыт тииҥи көрдүүргэ, үрэргэ, эккирэтэргэ …… тииҥньит ыты кытта иккитэ-үстэ сырыттаҕына, хайыы-үйэҕэ үөрэнэр. АФС БЫ

собака; пёс || собачий; псиный; булчут ыт охотничья собака; куобахчыт ыт гончая; киҥнээх ыт овчарка; кусчут ыт собака, с которой охотятся на уток; көлүүр ыта борзая (быстроногая, в упряжке); тайахсыт ыт собака, с которой охотятся на лося; тииҥньит ыт собака, с которой охотятся на белку; дьиикэй ыт дикая собака; харабыл ыт дворняжка; саха ыта якутская собака; сыаптаах ыт цепная собака; атыыр ыт кобель; тыһы ыт сука; ыт оҕото щенок; ымыылаах ыт а) защищенная (от злых духов) собака; б) собака, не подпускающая к дому злых духов; ыт айыыһыта божество, покровительствующее собакам; ыт тыһа собачья лапа; ыт тириитэ собачья шкура; ыт үрүүтэ собачий лай; ыт саҕынньах собачья доха; ыт этэ собачина; кусчут да ытынан булуоҥ суоҕа погов. и с охотничьей собакой не сыщешь (соотв. днём с огнём не найдёшь); сыаптаах ыт (курдук ) погов. (как) цепная собака (говорится о злом человеке); ыт курдук ымсыы посл. жаден, как собака (соотв. как собака на сене); ыт сыҥсыйбытыгар дылы погов. как собачья понюшка (говорится о чём-л. незначительном); ыт ууну салаабытыгар дылы погов. словно собака лакала воду (употр., когда говорят о чём-л. без всяких к тому оснований); ыт үрбэт , ымыы ыллаабат и собака не лает, и птица не поёт (т. е. ни одной живой души) # хааннаах ыт тириитин курдук көр = брезговать, гнушаться кем-чем-л. (букв. смотреть, как на кожу окровавленной собаки); хара ыт бран. негодяй, мерзавец (букв. чёрная собака); ыкка биэр = забраковать (букв. отдать собаке); ыккын үрдэримэ груб, не ори (букв. не заставляй рычать свою собаку); ырдьыгыныыр ыт бран. хам ; ыт атаҕын тут = остаться с пустыми руками; ыт атах лёгок на ногу (букв. с собачьей ногой); ыт буола сыс = едва не погибнуть из-за пустяка; ыт да тэппитин саҕа суох пустяки; ыт да үрбүтүгэр холоомо = оставить что-л. без всякого внимания; ыт курдук ньылаҥнаа = лицемерить; ыт куоска курдук (олороллор) (живут) как кошка с собакой; ыт өлүүтүн көр = напрасно трудиться (букв. испытать собачью участь); ыт мас клячи невода (палка, края прикрепляется к верхней и нижней бечеве крыла невода на расстоянии четверти от конца); ыт мунна берёзовая губа; трут (букв. собачье рыло); ыт мунна баппат (ойуура ) лесная чаща; ыт сирэй бран. мерзавец (букв. собачья морда); ыт сыппат ото плохое сена (букв. сено, на которое даже собака не ложится); ыттан тириитин сүлүөҥ дуо ? разве с собаки шкуру сдерёшь? (говорится о том, кому нечем платить долг); ыт тиҥилэҕэ княженика; ыт тыла пиявка; ыт тыһын курдук кылгаата у него пороху не хватило (букв. он укоротился, как собачья лапа); ыт уола бран. сукин сын; ыт уос буол = остаться ни с чём; ытын киллэрбит он в дурном расположении духа.