Якутские буквы:

Якутский → Якутский

такыр

даҕ. Тордуох курдук көммөт токур, такыччы тардыбыт (илии, тарбах); хатан сөрүөстүбүт курдук токур, сөрүөстүгэстиҥи токур (атах). ☉ Крючковатый, скрюченный (о пальцах), искривлённый, сведённый, согнутый (о руке); кривой, искривлённый (о ноге, ногах)
Аҥаар илиитэ такыр буолан, сэриигэ барбакка хаалбыт Луха Луоскун …… тыаҕа бэлэмнэммит оттор маһы харабыллыыр буолбута. Амма Аччыгыйа
Биир куһаҕан баҕайы таҥастаах, такыр илиилээх умнаһыт оҕонньор киирэн кэлэр. Суорун Омоллоон
Тобук [киһи аата] этиэҕин эппит киһи быһыытынан такыр атаҕын төбөтүнэн үктэнэн, тимирэн-дагдайан эрэрдии үөһэ-аллара түһүтэлээн, …… дьон быыстарынан баран истэ. Эрилик Эристиин
Болоорхой халлааҥҥа кыһайан көрдөҕүнэ [кыыл] такыр тыҥырахтаах баппаҕайын өрө ууммут этэ. ВЛ РБЫ
♦ Такыр тарбах — 1) сатаан туттубат, оҥорбот, салаҥ. ☉ Неумелый, неискусный (букв. скрюченный палец)
Бу такыр тарбах тикпитэ куһаҕанын! НАГ ЯРФС II; 2) бэринньэҥэ суох, кэччэгэй. ☉ Скупой, скаредный
— Оҕонньор төһө оту биэрдэ? — Ол такыр тарбах арай эйиэхэ биэриэ, сороххо биэриэх быһыыта суох. ГНС СТСДТ
ср. тув. дагыр ‘скрюченный, кривой’

бакыр-такыр

даҕ. Көммөт токурдардаах, хас да сиринэн өҕүллэҕэстэрдээх (хол., кырдьаҕас киһи тарбаҕа). ☉ Изогнутый, немного согнутый в нескольких местах (напр., о пальцах рук старого человека)
Эмээхсин иитэ-саҕата биллибэт гына алдьаммыт, тырыттыбыт нэк истээх сону бакыртакыр тарбахтарынан бобо-хайа тутан, абырахтаан бөҕүөстэр. Эрилик Эристиин
Кырдьык да, үчүгэйдик одуулаатахха, бакыр-такыр лабаалардаах хаппыт үөт төрдүгэр оргуһуохха иилэн ыаҕастары сүкпүт кыыс турара көстөргө дылыта. Н. Якутскай

бокур-такыр

даҕ. Биир тэҥэ суох, эриллэҕэс. ☉ Извилистый, неровный. Бокур-такыр буочарынан суруйан адаарытта. Бокур-такыр суоллаах-иистээх дойду эбит

такыр-бакыр

даҕ. Онон-манан токур, араастык токуруйбут; такыччы барбыт. ☉ Кривой, искривлённый (в нескольких местах); скрюченный
Соноҕоһун …… Атахха тэппитэ — Үс сиринэн өҕүллэҕэс, Такыр-бакыр Тайах мас буолла. П. Ойуунускай
Аҕабытын сэриигэ барыан, сааһа тахсыбыт дииллэрэ, онуоха эбии оҕо эрдэҕинэ илиитин эчэтэн, уҥа тарбахтара такыр-бакыр этилэр. П. Аввакумов
[Ала Буркун] таас хайалар тэллэхтэригэр үүммүт такыр-бакыр мастарынан дэйбиир курдук сирбиэтэнэр. И. Данилов

Еще переводы:

такырый

такырый (Якутский → Якутский)

такый диэнтэн хамс
көстүү. Такыр атахтаах такырыйар. ПЭК СЯЯ

колченогий

колченогий (Русский → Якутский)

прил. разг. 1. (о человеке) такыр атахтаах, доҕолоҥ; 2. (о мебели) доҕолоҥ.

бурҕаат

бурҕаат (Якутский → Якутский)

I
аат. Үүнээйи атыырын ууһатар (буоһатар) килиэккэтэ. ☉ Пыльца
Пахай, доҕор, бэс бурҕаата дии. «ХС»
II
аат. Кыһыҥҥы силлиэ. ☉ Метель, вьюга
Буурҕа, бурҕаат күҥҥэ Букур-такыр буола Буомуран Буоппал сэппэрээк Будьуруйа көҕөрдө. Өксөкүлээх Өлөксөй

такырыҥнаа

такырыҥнаа (Якутский → Якутский)

такырый диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Кыыс сүүрэн такырыҥнаата, уол да киниттэн хаалсыбата. Р. Кулаковскай
Орфей Михеич …… ыстатыйаны бэлэмнээбит …… такырыҥнаабыт кыра киһини, Герасим Семёновы көрсөн, мөҕүөх-этиэх курдук туттан баран, эрэдээктэри солбуйааччыга киирэн сынтаччы оҕустаран таҕыста. Н. Босиков

дьабдьылый

дьабдьылый (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт., кэпс. Тиэтэйэр курдук туттан-хаптан, түргэнник тугу эмэ гын, оҥор. ☉ Делать что-л. в спешке, торопливо, двигаясь очень быстро
Дьаам ата эмиэ айаннаата. Дьааҥы устун, тайҕа устун дьабдьылыйда. С. Васильев
Фронтовик Бөтүрүөйэ, кэлбит дьону көрөн, оонньуу-күлүү курдук этэ-этэ, түүтэхтэри такыр илиитигэр кыбына-кыбына, соһулуоннаан дьабдьылыйар. У. Нуолур
«Били киһи олус аҕыйаҕы орообут, эмиэ ыксаан дьабдьылыйдаҕа», - диэн Миитэрээһин сэмэлии санаата. Кустук

өҕүллэҕэс

өҕүллэҕэс (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Көнөтө суох, токурдаах. ☉ Кривой (не прямой), искривлённый
Соноҕоһун Атахха тэппитэ — Үс сиринэн өҕүллэҕэс такыр-бакыр Тайах мас буолла. П. Ойуунускай
Эһэтин өҕүллэҕэс мутук курдук уҥуохтирии сөмүйэтэ магнитофону ыйан турар эбит. У. Нуолур
2. көсп. Уларыйа турар балаһыанньаҕа сөп түбэһэ охсор дьоҕурдаах. ☉ Гибкий (способный быстро перестраиваться, приспосабливаться)
Ити уол өҕүллэҕэһэ суоҕуттан Кыыс Хотун абара саныыр. А. Сыромятникова
Самыыраба үчүгэй хаачыстыбата — өҕүллэҕэһэ ээ. В. Гаврильева

бөҕүөһүн

бөҕүөһүн (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс.
1. Бөҕүөрбүт киһи курдук бытааннык, көнтөрүктүк тутун, хамсан. ☉ Делать что-л., словно окоченев от холода, медленно и неуклюже
[Ийэтэ эмээхсин] иитэ-саҕата биллибэт гына алдьаммыт, тырыттыбыт нэк истээх сону, бакыр-такыр тарбахтарынан бобо-хайа тутан, абырахтаан бөҕүөстэр. Эрилик Эристиин
Ланцев сөллүбүт обмоткатын ынчыктыы-ынчыктыы баанан бөҕүөстүөр диэри мин хочулуокпар холуодьастан уу баһан аҕаллым. И. Никифоров
«Бэйи, бэйи, тохтоо», — Сортуохап бөҕүөстэн сүһүөҕэр турда. А. Сыромятникова
2
көр бөлүөһүн. «Сергей, эн үчүгэй киһигин, ону мин билэбин, — [Кирилл] тыла бөҕүөстүбүт. — Эн миигин баалаама …… Уолаттар бүгүн миигин кыайдылар. Арыгынан кыайдылар». В. Яковлев

ньылҕаарыт

ньылҕаарыт (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Тугу эмэ килэриччи салаан кэбис (кыыл, сүөһү туһунан). ☉ Лизать, зализывать до блеска (о животных)
Саадьаҕай хомуолайы такыр муостаах, туоһахталаах хара тыһаҕас салаан ньылҕаарытар. В. Гольдеров
2. көсп. Ис санааҕын ньуолбардык ылыннара сатаа. ☉ Хитростью убеждать кого-л. в чём-л.; сглаживать шероховатости (напр., в отношениях)
Урут биһиэхэ литературнай нэһилиэстибэ дьыалатын оннун булларсыбыт, биллиилээх критик, профессор Александр Дымшиц бэрт минньигэс баҕайытык этэн ньылҕаарытта. С. Руфов
[Луха Мааркабыс:] Баҕар, Бассабыык Макаар быһа ньылҕаарытан пиэрмэҕэ ыҥыра сатыаҕа. Бараайаҕын! И. Семёнов
Баҕар, кырдьык, Барыстаахтык, Ньылбыйан, Ньылҕаарытан, Сытаан-былаан Сылдьыахха да сөп буолуо. Урсун. Тэҥн. ньалҕаарыт

таҥхаҕар

таҥхаҕар (Якутский → Якутский)

даҕ. Илин өттө намыһах, кэлин өттө үрдүк (хол., сүөһүнү, сылгыны этэргэ). ☉ Такой, у которого передняя часть туловища ниже задней (о животном)
Аттары тутан ыҥыырдыылларыгар, таҥхаҕар уҥуохтаах, улахан истээх кырдьаҕас аты Сүөдэр бэрт өр биэбэйдээтэ. Амма Аччыгыйа
Таҥхаҕар уҥуохтаах, такыр такымнаах Тааҕы буолбут сиэллээх атыырбытын …… Дугуйар дьоруо тураҕас атыырынан Солбуйан төрүөхпүтүн тупсардыбыт! С. Зверев
Атыыр даҕаны, биэ даҕаны таҥхаҕар соҕус уҥуохтааҕа төрүөхтээх буолар эбит. «ХС»
△ Иннин диэки умсары үүммүт (сүөһү муоһун этэргэ). ☉ Отросший остриём вниз (о роге животного)
Аҕыйах хонон баран Соппуруон таҥхаҕар муостаах кугас эбириэн оҕуһун …… Тойбохойго киллэрбитэ. И. Никифоров. Таҥхаҕар муостаах хара маҥаас ынах сөбүлээбэтэхтии үөстээҕинэн таҥнары көрөн кэбиһээт, баһын быһа илгиһиннэ. В. Егоров
ср. бур. дангагар ‘верзила’

харабыллаа

харабыллаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугу эмэ (хол., судаарыстыба, тэрилтэ, чааһынай киһи бас билиитин) манаа, харабылга тур. ☉ Охранять, сторожить, караулить
Аҥаар илиитэ такыр буолан, сэриигэ барбакка хаалбыт Луха Луоскун диэн уол күһүн атын сиртэн кэлэн, тыаҕа бэлэмнэммит оттор маһы харабыллыыр буолбута. Амма Аччыгыйа
Нэрээппэр харабыллыы барар буоллаҕым, кэм да дии санаатым. Т. Сметанин
Дьукаахтара Күтэр Уйбаан нэһилиэк маҥхааһайыгар харабыллыыр этэ. Н. Заболоцкай
2. Сүтэрбэт, алдьаппат курдук, туох да энчирээбэтин хааччый. ☉ Следить за сохранностью кого-чего-л., стеречь
[Саввин:] Пистолет, бу барышняны манна харабыллаан туран дьиэни хомуттар. С. Ефремов
Аны билигин куорат оҕонньоро аатырар. Куоратыгар киирдэҕинэ, дьыбааны «харабыллаан», сытан эрэ тахсар. Н. Борисов
Сайын Гошалаахха даачаҕа олоробун. Даача харабыллыыбын. ПНИ АДХ