Якутские буквы:

Якутский → Якутский

таралый

тарай диэнтэн хамс
көстүү. Сиидэркэ суруксут …… устуулугар кэннинэн чинэрийдэ. Устуул, хаачыгыраат, хампарыйан хаалла, Сиидэркэ муостаҕа тас уорҕатынан таралыйда. И. Гоголев
Артем сыгынньахтанан баран, утуйар кукуулун үрдүгэр тиэрэ таралыйан сытар. Тумарча
Маччааһай ойоҕо Мэтээх Матырыас дьиэтигэр соҕотоҕун таралыйа сытар буолан биэрдэ дуу? В. Протодьяконов
<Бэлэм> аска-таҥаска (бэлэмҥэ) таралый — туохха да кыһаллан көрбөккө эрэ, атын киһи бэлэмигэр олор. Не заботясь ни о чём, жить на всём готовом
Боростуой үлэһит дьахтар оҕото эрээри, кыратыттан ыла алыс дэлэгэй аска-таҥаска таралыйан, ыаммыт балык курдук, ньуолдьаҕай, ньыкаа көрүҥнээх уол. Тумарча
Тоҕо сорох дьон кыһыл илиилэринэн үлэлээбэт эрээри бэлэм аска-таҥаска таралыйалларый? «ХС»
Эһиги бэлэм аска-таҥаска таралыйан олороҕут. «ХС». Талбытынан (таптаабытынан) таралый — туохха да хааччаҕа, кыпчыйтарыыта суох олоххо олор. Жить, ни в чём себя не ограничивая, вольготно
Байдар, хамначчыттанан эҥин талбытынан таралыйыа этэ буоллаҕа дии. Софр. Данилов
Үрүмэччи кэргэн тахсыбыта Үлэһит ыҥырыаҕа. Олорон эрэн харчы муспута, Ол кэннэ сыаҕа, арыыга Тараччы уойан таспайбыта, Талбытынан таралыйбыта. М. Ефимов
Дьөгүөссэ кэллэр эрэ, кинилэргэ күтүөт киһи уолларын курдук тутуллан, таптаабытынан таралыйара. «ХС»


Еще переводы:

таралыйыы

таралыйыы (Якутский → Якутский)

таралый диэнтэн хай
аата. Умсаах кустуу даллаахтаан умса-тиэрэ таралыйыы. В. Башарин
Сынньалаҥ диэн тугу да гыммакка аһыы-аһыы таралыйыы эбэтэр солуута суох күүлэйдээһин, сэлэһэн тахсыы буолбатах. ЧКС ОДьКИи

таралыс

таралыс (Якутский → Якутский)

таралый диэнтэн холб. туһ. Сорук-боллур дыбарааннар Сонно ыҥыра ойдулар, Омуннуран, куттананнар, Утарыта анньыстылар, Бары бас-атах бардылар, Муостаҕа таралыстылар. П. Ершов (тылб.)

таралыйталаа

таралыйталаа (Якутский → Якутский)

таралый диэнтэн төхт
көрүҥ. [Оҕолор куттанан] оҥоойуктарын төлө ыһыктыталаан, сорохтор охтон таралыйталаан, ытаһан айманан, сайылык ыалын диэки бууттара быстарынан тэбинэ турдулар. «ХС»

таралын

таралын (Якутский → Якутский)

таралый диэнтэн бэй., атын
туһ. [Кууһума:] Үлэтэ суох тараллан сытар диэни сааспар билбэтэх суолум. Л. Габышев
Биирдэ күнүскү омурҕаҥҥа, нарын наҥнаҕаркаан бэйэлээх хатыҥ күлүгэр тараллан сытан, нухарыйан ыллым. Н. Габышев

таралыҥнаа

таралыҥнаа (Якутский → Якутский)

таралый диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Ваня туруоҕун сүрэҕэлдьээн таралыҥныы сытта. ЧКС ЫаЫЫ
«Былыр сүрэҕэ суох киһини үтүктэн “Күөх көппө” буолан бэркэ таралыҥныырыҥ ээ» — оҕонньор күлэн лэһигирэтэн кэбистэ. Н. Апросимов

таралыт

таралыт (Якутский → Якутский)

таралый диэнтэн дьаһ
туһ. Ыраас хааннаах эдэр киһи охсуһа сылдьар киһитин субу-субу умсары хорутар, тиэрэ таралытар. В. Протодьяконов
Бүөтүр охторуута куруук астык, быраҕыыта быраапсай. Үксүгэр мөҕүһүннэрэ соруммакка тас уорҕатынан таралытааччы. ПАК СБМ

таспай

таспай (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Намыһах эрээри туораҕынан суон, кэтит самыылаах буол. Быть низкорослым, толстым и широким в бёдрах
Олорон эрэн харчы муспута, Ол кэннэ сыаҕа, арыыга Тараччы уойан таспайбыта, Талбытынан таралыйбыта. М. Ефимов

арай туран

арай туран (Якутский → Якутский)

сыһыан холб. Саҥарааччы көрүүтүгэр этэр санаа соһуччу курдук кэпсэнэрин көрдөрөр. Выражает неожиданный характер высказываемой мысли с точки зрения говорящего (и вдруг)
Арай туран, Арҕаа Хаҥалас Кулубатыттан Арамаан оҕонньорго илдьит кэлэр. Күннүк Уурастыырап
Арай туран, Чурапчыттан үс судаарыскай күрээн хаалар. Суорун Омоллоон
Арай туран, уһуктан кэлбитим, доҕоор, маҕаһыын киирэр аанын кирилиэһигэр таралыйа сытар эбиппин. В. Ойуурускай

нуоралан

нуоралан (Якутский → Якутский)

  1. нуоралаа диэнтэн атын. туһ. Хотоннорго күөл көбдүргэнин (туорпа) тиэйэн кутарбыт. Ол, са ҥатыгар бэркэ дылы буолан баран, со тору нуораланан хаалар этэ. АДГ СКУо
  2. көсп. Тиэрэ түһэн таралыйа сыт, күөлэһий. Лежать, небрежно раскинувшись, валяться
    Пуд Ильич ырбаахытын устан баран, тиэрэ түһэн нуораланан кэбистэ. Далан
сыбыс-

сыбыс- (Якутский → Якутский)

Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, сы- диэн саҕаланар олохторго сыстар: сыбыс-сыгынньах. Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на сы-: сыбыс-сыгынньах ‘совершенно голый, нагой’
Мин сыбыс-сыгынньаҕын сиргэ таралыйа түһээт, ороммор төттөрү ойон тахсан, суорҕаммынан бүрүнэ оҕустум. Амма Аччыгыйа
[Оҕо] дьыбааҥҥа сыбыс-сыгынньах аттаан сытар, төбөтүн өгдөччү туттубут, харахтарын оҕотун үргүбүт курдук муҥунан көрбүт. Дьүөгэ Ааныстыырап