сов. тардан бүт, тардымахтаан хаал.

сыһ. Сөрүөччү, ханньары-инньэри (тутун, хол., сирэйгин). ☉ Криво, с ужимками, гримасами (о выражении лица)
Миша Тэхтээрэп кыратык сыҕарыс гынна уонна сирэйин мунньары туттан ылла. А. Софронов
Иван уус чороонноох кымыһы күөрэччи анньан ылаттаата уонна аһыырҕатан сирэйин мунньары тутунна. М. Доҕордуурап. Начаалынньык абатыттан сирэйэ мунньары тардымахтыыр. А. Ф ёдоров. Тэҥн. ханньары

1. аат. Таҥастамматах тирии; оннук тирииттэн оҥоһуллубут туох эмэ (хол., быа, кур). ☉ Недублёная, сыромятная кожа, сыромять; что-л., изготовленное из такой кожи (напр., верёвка, пояс)
   Түүлээх иһэгэйин төргүүлэнэр, Туску бөҕөнү туһаайар Дьоллоох сэрэмээтин тоҥолохтонор. Күннүк Уурастыырап
   Мунньахха …… быа, сэрэмээт, ичигэс таҥас, атын да үлэҕэ наадалаах табаары олох да көрбөттөрүн, этинэнарыынан хааччыйыы быстыталыырын кириитикэлээтилэр. «Кыым»
   △ Таҥастамматах тириигэ маарынныыр матырыйаалтан (хол., эрэһиинэттэн) оҥоһуллубут туох эмэ. ☉ Какой-л. предмет, изготовленный из материала, напоминающего сыромять (напр., из резины)
   Эрэһиинэттэн массыына көлүөһэтин эргитэр сэрэмээти, таһаҕастаах элэгэлдьийэ сүүрэр тырааныспар лиэнтэлэрин оҥороллор. «ХС»
2. даҕ. суолт. Анал суурадаһынынан буолбакка, оҕунуоҕунан таҥастаммыт (тирии); оннук тирииттэн оҥоһуллубут. ☉ Сыромятный, пропитанный жиром (о коже); изготовленный из сыромятной кожи
   Лобур [киһи аата] этэрбэһэ сииккэ ньылбы сытыйбыт, истээх сонун кэппит, эргэ сэрэмээт курунан курдаммыт этэ. Н. Якутскай
   Манчаары аҥаар атаҕынан аан холуодатыттан тэбинэн халҕаны тутааҕыттан тардымахтаабытыгар, олуур мас сэрэмээт быата быһа ыстанан, аан тэлэллэ түстэ. Софр. Данилов
   Талахтарын уот суоһугар сылыта-сылыта, онтукаларын сэрэнэн торумнаан дугалыы иэхтилэр, итиэннэ сэрэмээт курунан уһуктарын холбуу баайталаан мутукка ыйаатылар. А. Кривошапкин (тылб.)
   русск. сыромять