Даҕааһын күүһүрдэр эбиискэтэ, ти-, тиэ- диэн саҕаланар олохторго сыстар: тип-тигинэс, тип-тиэрэ. ☉ Препозитивная усилительная частица прилагательного, присоединяемая к основам, начинающимся на ти-, тиэ-: типтиэрэ ‘совершенно другой’, тип-тигинэс ‘издающий непрерывный шум-гам, стойкий гул’
Тип-тиэрэни туойан турда. Л. Попов
Баһымньы тыаһа тип-тибиргэс буола түстэ. М. Доҕордуурап
Уот-күөс тыаһа тип-тигинэс. Ф. Софронов
ср. др.-тюрк. тип тириг ‘вполне живой’

туохт. Туох эмэ бытархайы (хол., хаары, кумаҕы) үрэн сыҕарытан эбэтэр ыһыалаан тугу эмэ көмп, саба ыс (хол., тыалы этэргэ). ☉ Сильным дуновением переносить с места на место что-л. лёгкое, сыпучее (напр., снег, песок), покрывать что-л. чем-л., заметать (о метели, ветре, вьюге)
Гастелло, буомба буолан Үөһэттэн түстэ, Өстөөҕү үлтү тэптэ, Буорунан типтэ. Эллэй
Тыал ордук күүһүрбүт курдук, хаары тибэр, өрө ытыйан таһаарар. Н. Якутскай
Дьиэни улахан быһаҕаһынан тибии типпит. Т. Сметанин
♦ Тибэн кэбис кэпс. — тугу эмэ сирэн кэбис, ким эмэ эппитин ылыныма. ☉ Решительно отказываться от чего-л., отметать что-л. Урукку ыйааҕы сокуоннайа суох диэн адьас тибэн кэбиһээри гыммытын, оҕонньор эрэйин сыаналыа диэн намыраттым. Болот Боотур
Уопсай мунньах эһиги тылгытын тибэн кэбистэ дуу? А. Фёдоров
Госстройдар бырайыактарын адьас тибэн кэбиспиттэр. «ХС»

биирдэм тыас туохт.
1. Бүтэҥи тыаһы таһаар (хол., туох эрэ кытаанахха охсуллартан тахсар тыас туһунан). ☉ Издавать глухой отрывистый звук (напр., от удара чего-л. по твёрдому предмету, твёрдой поверхности)
Ол турдаҕына түннүгүн чанчыгар улахан мээчик кэлэн тип гына түстэ. А. Сыромятникова
2. кэпс. Эмискэ таһырдьа баар буол. ☉ Выскочить за дверь
«Хата, түргэнник үтүөр. Нэһилиэк аҕата суох хайдах сатаныай?» — уонна таһырдьа тип гынан хаалла. Айталын
Бэргэһэбитин кэтэ охсон, киһибит биһиэхэ ыга кэлиэн икки ардыгар таһырдьа тип гынабыт. П. Аввакумов

туохт. Хаары, кумаҕы, буору ытыйан тугу эмэ саба ыс, көмп (тыалы, буурҕаны этэргэ). ☉ Засыпать, заносить чем-л. (напр., снегом, песком, землёй), заметать (о ветре, буре). Тыал улам күүһүрэн, хаары өрүкүтэн, ыһантибэн барда

I: тип гын = однокр. хлопнуть, бабахнуть (глухо, отрывисто); ханна эрэ саа тыаһа тип гынна где-то глухо хлопнул выстрел.
II лит. тип.

1) мести, заметать; тибии суолу тибэр метель заметает дорогу; 2) перен. разг. решительно отказываться от чего-л., отвергать что-л.; этэн көрдүбүт да, олох тибэн кэбистэ мы пытались уговорить его, но он решительно отказался.

м.

1. (вид) тэгил, тиип, көрүҥ; типы самолётов самолёттар көрүҥнэрэ; типы слов - тыллар тэгиллэрэ.

2. лит., иск. тип.