Якутские буквы:

Якутский → Русский

тирбэҕэ

1) небольшой продолговатый лоскуток выделанной кожи; жёсткий ремешок, вырезанный с краёв кожи; 2) перен. заготовка сёна (на плохих заброшенных лугах); заготовка травы (оставшейся после общего покоса).

Якутский → Якутский

тирбэҕэ

I
1. аат. Тирииттэн синньигэс гына тэлэн ылан оҥоһуллар быа. Тонкая верёвка или ремешок, вырезанные из кожи
Муҥханы сүүрбэ-отут ураҕаска тиирэллэр уонна бигэ буоллун диэн тирбэҕэнэн таарбайаллар. Далан
Былыр таҥас өтүү, аныгы быа-туһах суох кэмигэр тирии тирбэҕэни, талах, силис сигэни киэҥник тутталлара. «ХС»
2. даҕ. суолт. Тирииттэн синньигэс гына тэлэн ылан оҥоһуллубут. Вырезанный с краёв выделанной кожи
Сонум элээмэтин кэтэн, тирбэҕэ курбунан бүүрэ тардынан кэбистим. Амма Аччыгыйа
Былыргы сахалар сап оннугар иҥиир ситиини, бирээдьинэ быа оннугар оҕус инчэҕэй тириититтэн тэлэн, имитэн-мускуйан оҥоһуллубут тирбэҕэ өтүүнү тутталлара. АЭ ТЫС
Инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан көр инчэҕэй
Бэйэлэрэ буоллаҕына, күүстэрэ эстэринэн ыар үлэҕэ эриллэ-эриллэ, инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан олорбуттар. Софр. Данилов
Биһиги үһүөн, инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан, сэрии ыар сылларын этэҥҥэ туораабыппыт. П. Аввакумов
ср. башк. дилбегэ ‘вожжи’
II
аат. Оттообут кэннэ ходуһа кытыытыгар быраҕыллан (хол., ото убаҕас, иинэҕэс буолан) охсуллубакка хаалбыт сир. Заброшенные неурожайные окраины сенокосных угодий
Ходуһаҕа дьон бырахпыт тирбэҕэлэрин, сайылык үрүйэлэр дулҕаларын оттууллар. Амма Аччыгыйа
[Дьэбдьиэ:] Бу сайын буоллаҕына ити алааһын тирбэҕэтин оттообокко таах хагдарытан кэбистэ. Суорун Омоллоон
Сахалар ити түбэҕэ тыраакта сүнньүнэн, хастыы эмит көс буола-буола, бытанан олорбуттар, талахтар төрдүлэрин, от ытырыылаах лоскуй-лоскуй тирбэҕэлэри тиниктэһэн. «ХС»


Еще переводы:

сарытын

сарытын (Якутский → Якутский)

көр сарымын
Илбиркэй былаатынан иэдэһин Иккитэ-үстэ эриммит, Самыытын эрэ сабар Сарыттыбыт сарыы сону Тирбэҕэ курунан Кумньуччу курдаммыт. А. Софронов

сулбурутуу

сулбурутуу (Якутский → Якутский)

сулбурут диэнтэн хай
аата. Сулбурутуу ыстаан. Былыргылар ыстааннара тыраҕаһа, тимэҕэ суох тирбэҕэ быанан иҥиннэриллэр эбит. СНЕ ӨОДь

биллэри

биллэри (Якутский → Якутский)

көр биллэҕиннэри
Синньигэс уһун батарантаас көхөҕө биллэри ыйааммыт. Н. Босиков
Дьиэ аанын ис өттүттэн, мас уктаах күрдьэҕи биллэри тутан, тирбэҕэ быанан кэлгийбитэ. С. Тумат

кырыымчыктык

кырыымчыктык (Якутский → Якутский)

сыһ. Дьадаҥытык, тиийимэттик-түгэммэттик. Бедно, стесненно, в крайней нужде
Төһө да дьадаҥытык, кырыымчыктык олордоллор, кинилэр бэрт эйэлээхтик олорон арахсыбыттара. Н. Якутскай
[Алардыыраптар] олус кырыымчыктык, инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан эриһэн олороллор. Эрчимэн
Бородуукта хаартысканан бэриллэр кэмэ буолан кырыымчыктык олорбуппут. «ХС»

тыытырхай

тыытырхай (Якутский → Якутский)

даҕ. Тырыттыбыт, илбирийбит, нэк буолбут (таҥас). Старый, изношенный (об одежде)
«Хата, ити атынан сылтаан Ураҕаһы [киһи аата] дьыалаҕа эрийиллиэ», — дии саныы-саныы, тыытырхай хортууһун кэтэн, тирбэҕэ курун курданан, тахсан барда. Күндэ

хагдарыт

хагдарыт (Якутский → Якутский)

хагдарый диэнтэн дьаһ
туһ. [Дьэбдьиэ:] Алааһы тирбэҕэтин оттообокко таах хагдарытан кэбистэҕэ. Суорун Омоллоон
Хаһыҥ хаарыан сайыҥҥы хампаны Хастыы салаан хагдарытара. Эллэй
Оппун-маспын хагдарытар Оо, күһүммүт истэҕэ. И. Эртюков

ытаһалан

ытаһалан (Якутский → Якутский)

ытаһалаа диэнтэн атын
туһ. Тирбэҕэ быанан бааллыбытын сүөрбүтүм, ытаһалана сылдьыбыт туоһа хатан, илдьирийэн хаалбыт. С. Маисов
Мас тоһоҕотун үүккэ уган түгэҕэр диэри саайдахха, үчүгэйдик ытаһаланар уонна кытаанахтык тутар. ДьХ
Умнас төрдө киирэр икки хайаҕаһын устунан эрэ киэптиирдии ытаһаланар. ПАЕ ОСС

инчэҕэй

инчэҕэй (Якутский → Русский)

  1. 1) мокрый || мокро; инчэҕэй таҥас мокрая одежда; таһырдьа ардах, инчэҕэй на улице дождь, мокро; 2) сырой; инчэҕэй мас сырые дрова; инчэҕэй талах свеженарубленный тальник; инчэҕэй тирбэҕэ быстыбат посл. сыромятный ремень не рвётся; 2. мокрое место # инчэҕэй эттээх тулуйуо суох никакой человек не выдержит; инчэҕэй сырыт! диал. будь здоров! (обычно говорят детям).
бүүй

бүүй (Якутский → Якутский)

туохт. Тугу эмэ таһынан тугунан эмэ бүрүйэн баран быанан (тирбэҕэнэн) үүйэ тардан баай. Крепко стянуть края того, что во что-л. завернуто
Талах мас уһун ардахха — силбиккэ бэринимтиэтин быһыытынан оҥоһуллубут дуҕа көнөн хаалбатын диэн инчэҕэй тириинэн бүрүйэн бараннар, быанан бүүйэн кэбиһэллэр. АНП ССХТ

бырахпыт

бырахпыт (Якутский → Якутский)

даҕ. Туох эмэ биричиинэнэн илдьэ барыллыбатах, хаалларыллыбыт; наадата суоҕунан ааҕыллыбыт. Оставленный, не взятый с собой; сочтенный ненужным, забракованный
Ходуһаҕа дьон бырахпыт тирбэҕэлэрин, сайылык үрүйэлэр дулҕаларын оттууллар. Амма Аччыгыйа
Сымыраахап саас булду-аһы булбакка хоргуйан сылдьан, артыал уолаттара сирэн бырахпыт табаларын сиэбитэ. Т. Сметанин