сыбыгылдьый диэнтэн холб. туһ. Эдэр ийэлэр, саҥа төрөөбүт-ууһаабыт тиҥэһэлэр, оҕолорун ахтан, тиэтэйэ-саарайа хаамсан сыбыгылдьыһаллар. Далан

туохт., сүөһү иит. Синньээ (эдэр сүөһү, сылгы синньэ саҥардыы улаатар, ийэ иһигэр оҕотун түүтэ саҥа үүнэр кэмин туһунан). ☉ Едва заметно увеличиться (о вымени стельной молодой коровы, кобылицы в период, когда плод в ее утробе едва начинает покрываться шерстью.)
Тиҥэһэлэр синньилэрин тириитэ эрдэ ньалбыйан түһэр, ону кыламанныыр диэччилэр. АПН ӨСС
Тиҥэһэ кыламанныаҕыттан саҕалаан синньин сылаас уунан сууйар, күҥҥэ биирдэ массаастыыр. ГНИ СҮөТ. Уулаах тиҥэһэ кыламанныаҕыттан ылата сиринэ олохтонон [улаатан] барар. Биэс т.

аат. Түөрт саастаах сылгы сүөһү. ☉ Конский молодняк (четырех лет)
Кытыылыыр кытыт сылгы Кыыс бэрбээкэйинэн Кыыгыначчы кэһэр Кыраһа хаарбыт кыыдамнаата. Е. Иванова
Эккэ туттуллар атыыр тиҥэһэлэри, кытыылыырдары, …… сэтинньи ый иһинэн, сылгы туруга мөлтүү илигинэ өлөрүллэр. ПНИ ИС
Тиҥэһэ үһүн туолан түөрдүгэр киирдэҕинэ кытыылыыр дэнэр, атыыра — кытыылыыр соноҕос, тыһыта — кытыылыыр биэ. ДьСИи

аат., сүөһү иит. Төрдүс хаарыгар үктэммит ынах сүөһү. ☉ Крупный рогатый скот в начале четвёртой зимы
Онно эмиэ ойуун кыырдаран, икки аас маҥан сылгыны, биир күрүҥ хара өҥүрүмэр атыыр оҕуһу туттуох тустаахтар үһү. Саха сэһ. II
Тыһаҕас иккитин туолан үһүгэр киирдэҕинэ — тиҥэһэ. Тиҥэһэ үһүн туолан түөрдүгэр киирдэҕинэ — өҥүрүмэр. ДьСИи

көр аарыма
Аҥаарыма атыыр илэ бэйэкэтэ эбит. Амма Аччыгыйа
Биэс миинэр миҥэ, Алта аҥаарыма атыыр, Сэттэ тиһэх тиҥэһэ, Уон улахан оҕус. Саха фольк. Ааккасуолга сураҕырар Аҥаарыма ааттаахтарын Кыраман айан кырыппыт Кырдьаҕас аар хотойдоро Саар уйаларыттан, Саҥа тэспит оҕолоро. И. Эртюков

дьүһ. туохт. Санньылыйан, намылыйан түс, оннук көһүн (сымнаҕас, чараас буолан). ☉ Обвисать, свисать, провисать
Кэҥэс балаакка, ыраах айантан кэлэн бааллыбыт кырдьаҕас уучах курдук, ньалбыйан турар. С. Гольдерова
Тиҥэһэлэр синньилэрин тириитэ эрдэ ньалбыйан түһэр, ону кыламанныыр диэччилэр. АПН ӨСС

тигээрдээ диэн курдук
Биир тиҥэһэ сүүрэрдии сылдьан маска атыллан өлбүт. Далан
Үөр сүөһү сүүрэрдээн, кутуругун хороччу туттан баран, төттөрү-таары сырса, өрө кулахачыйа сылдьар буолан хаалар. Н. Заболоцкай
Билигин куйааһа сүрдээх, онон ынахтар сүүрэрдииллэр. БТТ

туллай I диэнтэн б
тэҥ көстүү. Эмээхсин аттаах киһини утары сүүрбүтэ буолан туллаҥалаата. И. Гоголев
«Газикпыт» …… намыһах сыыры бэрт чэпчэкитик дабайан туллаҥалаан таҕыста. Г. Васильев
Тиҥэһэтэ эрэйдээх кыратык да мундуйдаабакка, өһөспөккө, …… бэрт улгумнук хааман туллаҥалаан иһээхтиирэ. И. Сысолятин

ыадай диэнтэн холб. туһ. Үгүстэрэ пуормалаах таҥастаах, суон бөдөҥ-садаҥ дьон ыадаһан иһэллэр. Болот Боотур
Ыадаспыт сириннээх икки ынах, уһуктаах муостаах тиҥэһэ оҕус дал иһигэр киирдилэр. В. Протодьяконов
Мэхээчээн үттэ, ыга кэлгиллибит таһаҕастаах салааскалар үөһэ ыадаһан таҕыстылар. «Чолбон»

эндэй I диэнтэн дьаһ
туһ. Дьиҥнээх булчуттар суолуттан ханнык саһылын эндэппэттэр. Амма Аччыгыйа
Кини бэйэтин пиэрмэтин сүөһүтүн, төһө да ыраах сырыттар, эндэтиэ диэн саараама. Н. Заболоцкай. Мин үүттээх буолуох тиҥэһэни тас көрүҥүттэн көрөн эндэппэппин. Биэс т.