и. д. от тис= 1) нанизывание; насадка; 2) шнурование, шнуровка.

подр. звуку сильного удара по плотной упругой массе.

1) низать; нанизывать; насаживать; оҕуруота тис= нанизать бусинки; үтэһэҕэ тис= насадить на рожок (мелкую рыбёшку); сип гыммыты ситиигэ тиһэр погов. что ни услышит, на верёвочку нанижет (о сплетницах); 2) шнуровать; бэрэмэдэйи тис= зашнуровать перемётную суму.

тис I 1 диэнтэн хай
аата. Уон араас тиһиилээх, Уон араас тэриллээх, Буутунан ыарахан Мончуорун курунан …… Ыадаччы курданар. С. Данилов

I
туохт.
1. Туох эмэ элбэҕи туохха эмэ (хол., сапка, быаҕа) бииргэ иҥиннэртээ, анньыталаа, баайталаа. ☉ Нанизывать, насаживать что-л. на что-л. Оҕуруону тис.
□ Уолларыгар анаан собо тылын синньигэс үтэһэҕэ тиһэн хатараллар. И. Гоголев
Балыктарын хайыыларыттан талах лабаатыгар тистэ. Н. Якутскай
Тоҥус кыыһа моонньугар тула икки хос таас хоруоҥканы сапка тиспитин кэтэн тахсан кэллэ. Н. Павлов
2. Туохха эмэ хайаҕастарынан, үүттэринэн быаны уган аһаҕаһын (хол., хааһах айаҕын) ыга тарт, баай. ☉ Стягивать что-л. (напр., большой мешок, рюкзак), продевая через отверстия или петли верёвку, шнурок, шнуровать
Ньукулай киппииһин үс муоһун төттөрү уган сыматын тиһэр. Күндэ
Уолаттар Суут Албыны [киһи аата] хааһахха уган тиһэн баран, соһон илдьэ бардылар. Суорун Омоллоон
Бөтүрүүскэ түүлээҕи хааһаҕар сааһылаан, быатын тиһэ олордо. «Кыым»
3. көсп. Ханнык эрэ түгэни, кэрэ көстүүнү ойуулаан хоһуйаары тыллары талан, ханыылыы наардаа. ☉ Подбирать слова в эстетически стройный ряд, художественно изображая, описывая то или иное явление
Эгэлгэ тылларбын тиһэммин, Эйиэхэ ырыабын аныаҕым. Күннүк Уурастыырап
«Аҕам уус тылынан тиһэн этэрэ эбээт», — диэтэ Толбооноп оҕонньор. М. Доҕордуурап
Халлаан уоттаах сулуһун Ырыабытыгар тиспиппит. Н. Босиков
△ Тугу эмэ кэрэхсээн, сэҥээрэн истибити, билбити-көрбүтү түмэн, мунньан, сурунан ис, бэлиэтэн. ☉ Перекладывать на бумагу, записывать что-л. интересное, достойное запоминания
[Мунньахха] Айымньылар ааттарын Испииһэктээн тистилэр. Күннүк Уурастыырап
[Кириллин кэпсээнин] Кэнчээри ыччаппар анаабыт Кинигэбэр тистим, ааҕыҥ! К. Туйаарыскай
4. көсп. Ким эмэ туһунан хобу-сиби хомуй. ☉ Собирать сплетни, толки о ком-л.
Кистии саба Кэпсээн оҥостоору Холбуу тиһэн Хобулуу түһээри Хаҥхалай торбос сонун Хообоччу кэтэн кэбистэ. П. Ядрихинскай
Бу эйиэхэ дьыала бөҕө тэриллибит. Били «атаһыҥ» Егоров оҕонньор тиспит. Н. Лугинов
Арай сороҕор хомотор миигин Ким эрэ мэник тыла Эн билиҥҥи олоҕуҥ туһунан Холустук холуннара кэпсиирэ, — Буруйгун, алҕаскын тиһэрэ. Н. Харлампьева
♦ «Сип» гыммыты ситиигэ тиһэр, («сап» гыммыты сапка тиһэр) көр сип гын
Сип гыммыты Ситиигэ тиһэ сылдьан, Ситэрэн сэһэргээн сэргэҕэлэтэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
ср. др.-тюрк. тиз, тат. тезү, алт. тис, хак. чис ‘нанизывать’
II
тыаһы үт. т. Чиҥ соҕус туох эмэ кытаанахха күүскэ охсулларын тыаһа. ☉ Подражание звуку сильного удара чего-л. плотного о что-л. твёрдое.
тюрк. тис

биирдэм тыас туохт. Сымнаҕас гынан баран чиҥ соҕус туох эмэ үөһэттэн түһэн кытаанахха охсулларын курдук күүскэ тыаһаа. ☉ Упав на что-л. твёрдое, издать, произвести звук сильного удара (о чём-л. мягком, но плотном и весомом)
Кус, түүтэ бураллыбытынан, сиргэ тис гына түстэ. Суорун Омоллоон
Ынаҕа охтон эрдэҕинэ, туох эрэ тыаһа тис гынан хаалла. М. Доҕордуурап
Ыстаарыһа оҕуһа Сииҥэстиир уолун [оҕус аата] хоолдьугуттан баһан ылан сиргэ тис гына дэлби быраҕан түһэрбитэ. Эрилик Эристиин

даҕ., кэпс. Туох эмэ ыга, толору симиллибитин курдук бөскөйбүт уонна ыйааһыннаах. ☉ Туго набитый чем-л., плотный, увесистый
Таас тис курдук ыарахан. Тумарча
[Ынах] синньигэр үүт киирэн тис курдук буолла. «ХС»
[Ыт оҕото] ыарахан, тис курдук. М. Пришвин (тылб.)

v. to place on a spit or skewer; to string, thread