прил. 1. тойтоҕор, быһаҕас (о хвосте); кутуруга суох, тойтоҕор кутуруктаах, быһаҕас кутуруктаах (с обрубленным хвостом); куцая собака тойтоҕор кутуруктаах ыт; 2. разг. (об одежде) тойтоҕор, кылгас; куцый пиджак тойтоҕор бинсээк; 3. перен. разг. (ограниченный) быһаҕас, тутах.

сыһ. Кылгастык көстөр гына, тойтоҕордук (кэт, көһүн). ☉ Так, чтобы казалось кургузым, коротким
Тоҥон өлүмээри тойточчу кэтэ сылдьыбыт торбос соммун былдьаттаҕым! И. Гоголев
Ийэтин былдьаһыктаах торбос сонун тойточчу кэттэ. «ХС»

туохт. Улам иһиллибэт буолан бар. ☉ Постепенно исчезать (о каком-л. удаляющемся звуке)
Хаппар Тайыла миинэн иһэр тойтоҕор кутуруктаах сайылык соноҕоһун туйаҕын тыаһа бүтэҥирэн барда. П. Тобуруокап
△ Улам тыаһа-ууһа суох буол, чуумпур, налый (күн-дьыл, дьиэ иһин о. д. а. тустарынан этэргэ). ☉ Утихать, успокаиваться (напр., о непогоде, городском шуме)
Саҥа-иҥэ суох буоллаҕын аайы, хайдах эрэ отуу иһэ ордук иһийэн, бүтэҥирэн, киһи хас биир хамсаныыта, бэл тыыныыта кытта аһаҕастык көстө сылдьар, ахсааҥҥа ылыллар курдук буолан барда. В. Яковлев
Былыттаах халлаан бүтэҥирэ налыйда. «ХС»

дьүһ. туохт.
1. Наһаа кыра, төкүнүк буолан көһүн (оҕо эбэтэр кыра уҥуохтаах киһи быһыытын туһунан). ☉ Быть, казаться очень маленьким и полным (о фигуре человека)
Тойтойо сытыйан, адьас улахан киһи курдук саҥарар ээ, бэлэс мааны. В. Гаврильева
Былаас [киһи аата] кутталыттан кумуччу туттан, аччыгый бэйэтэ өссө аччаан саала ортотунан тойтойон истэ. «ББ»
2. Наһаа кылгас, тойтоҕор буол, оннук буолан көһүн (хол., таҥас, кутурук туһунан). ☉ Быть, казаться очень коротким, кургузым (напр., о верхней одежде, хвосте)
Тойтойбут торбос сонноох дьахтар куобах суорҕаны, кулун тэллэҕи балаҕантан таһаарда. И. Гоголев
Сулуон тойтойбут түүтэ суох кутуруктаах дии, ээ? Н. Габышев
Тойтойбут кылгас дыраап болтуолаах Прошка кумуччу туттар. М. Прилежаева (тылб.)
ср. казах. тойти ‘становиться куцым’

даҕ.
1. Намыһах тулалаах, чычаас түгэхтээх (хол., иһити этэргэ). ☉ Неглубокий, с низкими широкими краями (напр., о тарелке)
Нэлэгэр тэриэлкэ.  Оҕонньорбут улахан, н э л эгэр миискэҕэ балыгын хоторор. С. Никифоров
Чоппуусканы маҥнайгы уон хонугар нэлэгэр иһиттэн аһатыллар. ЛЕВ ССКИиС
2. Киэҥник нэлэйэн көстөр (үүнээйитэ суох сири-дойдуну этэргэ). ☉ Без возвышенностей, углублений, плоский, ровный, широкий (о местности)
Нэлэгэр алаас. Нэлэгэр сыһыы.  [Чепаловтар] сөмөлүөтүнэн тайҕаны, сис хайалары, нэлэгэр туундараны быһа түһэн, анаммыт сирдэригэр кэлбиттэрэ. Н. Габышев
3. Киэҥник аһыллыбыт, аһаҕас. ☉ Ш ироко открытый, распахнутый (напр., о две ри). Нэлэгэр аанынан аастыбыт
△ Туох эмэ (хол., сон, ырбаахы) түөһүн өттө аһаҕас, нэлэркэй. ☉ Широко открытый на груди, распахнутый, расстёгнутый (об одежде)
Киниэхэ туундара оҕотун таҥаһа туох да суох. Москва оҕолорунуу нэлэгэр, тойтоҕор хара цигейка сонноох, …… хап-хара котик бэргэһэлээх. Н. Габышев
[ Кеша] сотору нэлэгэр саҕалаах кылгас сиэхтээх маҥан ырбаахылаах, өтүүктээх сиэрэй бүрүүкэлээх …… тахсан кэллэ. «ХС»
Кини уҥуо ҕунан саар тэгилэ, нэлэгэр түөстээҕэ, куппут курдук эттээҕэ-сииннээҕэ. «ХС»
ср. монг. нэлгэр ‘широкий, обширный, просторный (о чём-л.)’