несов. кого 1. (подвергать пытке) накаастаа, сордоо, муҥнаа; 2. перен. (мучить, томить) эрэйдээ, сылат, салгыт; # пытать счастья дьолло-соргута көрдөс.

и. д. от утат= I жажда; утатыы бөҕөнү утаттым я томим жаждой.

I
көр кэтэрт
Хотуннаах тойон баар-суох мааны таҥастарын таҥыннылар, оннооҕор Дьөгүөрдээннээх Сөдүөччүйэҕэ сэнэх таҥаһы булан кэтэттилэр. Амма Аччыгыйа
Истээх үтүлүк, бэргэһэ, тыс күрүмэ кэтэппитэ, Итии саҕынньах биэрбитэ. Күннүк Уурастыырап
Иирбит киһини тутан, сылгы курдук умса баттаан туран, куйах кэтэттилэр. Эрилик Эристиин
II
кэтээ диэнтэн дьаһ
туһ. Мин кинини кэтиибин, үс, түөрт киһинэн, бэйэтэ билбэтинэн, кэтэтэбин. Суорун Омоллоон
Суоппар уол да, кэтэппэккэ, Сотору тиийэн кэлбитэ. Күннүк Уурастыырап
Улунучаан, Улунучаан, Улун курдук арылыҥнаан, Күөрэгэйдии көрүлээн, Күндү күнү көөчүктээн Кэрэ кэми кэтэтэҕин, Кэскил туһун санатаҕын. С. Зверев
♦ Сирэй-харах кэтэтэр — 1) туохха эрэ сөбүлэһиэхчэ сөбүлэспэккэ, биэриэхчэ биэрбэккэ күүттэрэн эрэйдиир. ☉ Заставлять упрашивать; мучить, томить кого-л. своей нерешительностью
[Өлөксөөндөрө:] Хотуой, ол-бу буолан эрэйдээмэ, барар буоллаххына бар! Тоҕо сирэйгинхараххын кэтэтэҕин? Н. Неустроев; 2) куруук сэрэнэ, куттана, бүөбэйдии сырыт (хол., ыарыһах киһи, оҕо доруобуйатын туругуттан). ☉ Быть в постоянной тревоге, беспокойстве (напр., из-за состояния здоровья близкого человека)
Муҥ сатаатар уолум Хабырыыс этэҥҥэ сылдьара баҕалаах. Аны кини сирэй-харах кэтэтэрэ итэҕэс эбит. НС ОК

туохт.
1. Сүпсүгүрт, сүгүннээмэ; киһи нус-хас буоларын, сынньанарын мэһэйдээ. ☉ Волновать, тревожить, беспокоить, томить (ожиданием)
Эгэлгэтэ-бэтиэхэтэ эмискэ эргийтэлээн, элбэхтик эрэйдиир. Өксөкүлээх Өлөксөй
Барар буоллубут да, аргыс көһүннэ, кыратык эрэйдии түһэн баран, массыына да баар буолла. Амма Аччыгыйа
Көрүнньүк үөмтэрэн эрэйдээн, Күүппэккэ ыраахтан көтөөччү, Көтөртөн күндүтүк көстөөччү Күөх баттах көҕөнү көрүстүөҥ? Күннүк Уурастыырап
Аттыбар манна оҕом Алгыс, ол хоско оҕом ийэтэ баара буоллар... Баҕар мэһэйдээтин, баҕар эрэйдээтин, аттыбар сырыттын эрэ! Н. Лугинов
2. Муҥнаа, сордоо, муҥу көрдөр. ☉ Причинять страдание, мучение, терзать (о физической боли, болезни)
Миигин эрэйдээмэ, киирэн салҕаа (өлөр). Эрилик Эристиин
Оо, олох киһи муҥнааҕы эҥинэ эгэлгэлээн, эрэйдээн, эрийэн-мускуйан, уустук да буоллаҕыҥ. С. Маисов
Ийэм эмиэ ыалдьара бэргээн, бэйэм эмиэ сиһим ыарыыта бэргээн эрэйдээбитэ. АЕД КЧ
△ көсп. Уһуннук санаа эргимтэтэ буол (хол., санаарҕабылтан, табыллыбатах тапталтан). ☉ Мучить, причинять страдания (о душевной боли)
Сүрдээх өр эрэйдээбит Сүрэҕим бааһа оспута, Арылхай дьүһүҥҥүн ааһар кэммит Аһыммакка соппута. С. Тимофеев