горючее, топливо; убаҕас уматык жидкое топливо.

I трава на пастбище; подножный корм; бу мэччирэҥ оттуга бараммыт на этом пастбище трава кончилась.
II топливо; оттук араас көрүҥнэрэ различные виды топлива.

туохт. Туох эрэ ураты уматыктаах буол; тугу эмэ (хол., маһы) уматык быһыытынан тутун. ☉ Иметь горючее, топливо; использовать что-л. в качестве горючего, топлива
ГБ-58 мааркалаах тыраахтардар мас чуурканан уматыктанан үлэлииллэрэ. «Кыым»

аат. Бадараан үүнээйитэ сытыйан-ымыйан баран, кууран балачча чиҥ маассаҕа кубулуйбута (үксүгэр оттук уонна уоҕурдуу быһыытынан тут-лар). ☉ Плотная масса, образовавшаяся из перегнивших остатков болотных растений (употр. как топливо или удобрение), торф. Бу алаас буора үтээҥки

аат.
1. Көҥүл тарҕанар, көтө сылдьар чэпчэки бэссэстибэ. ☉ Газ (вещество)
Итии уулаах, газ оттуктаах, Икки хостоох, бэрт квартира. Күннүк Уурастыырап
Харыҥҥа киирбит күөх аһылык көөнньөн барыытыгар элбэх газ үөскүүр. СИиТ
Сахара сиртэн хостонор туһалаах баайынан: ньиэбинэн, айылҕа гаһынан, тимир, алтан рудаларынан - баай. КВА МГ
2. Сир анныттан ылыллар оттук, уматык; оннук оттугунан, уматыгынан туһанар прибордар, оҥоһуктар. ☉ Газ (топливо; приборы, использующие для своего действия газообразное топливо)
Гаһы умат. Дьиэлэргэ гаһы киллэр. [Лена, эн] Таҥынныҥ кылбаа маҥан кырсанан, Күөх газ сылаас тыынынан тыынныҥ. Эллэй

с. 1. модьуйуу, көрдөбүл; настоятельное требование дьаныардаах модьуйуу; выдвигать требования көрдөбүллэ түрүор; 2. требования мн. (обязательные правила) ирдэбиллэр, ирдэбил; требования для кончающих среднюю школу орто оскуоланы бүтэ-рээччилэргэ ирдэбиллэр; 3. требования мн. (запросы) көрдөбүллэр, көрдөбүл; 4. (документ) көрдөбүл, сайаапка; требование на топливо оттук ыларга көрдөбүл.

аат., кэпс. Массыынаны үлэлэтэргэ туттуллар убаҕас оттук. ☉ Жидкое топливо для машин, двигателей
Көрүүчэй арааһа Көлүйэ муҥунан көһүннэ. Н. Степанов
Көрүүчэй күүһүнэн Көтөҕүллэн көттүбүт. Саха нар. ыр. III
Дьэ бу ылса-бэрсэ олорор ыкса ыалларбыт, массыыналарынан, көрүүчэйдэринэн абырыыллар эбээт. С. Руфов
— Чэ, көрүүчэйим төһөҕө тиэрдэр. Муҥ сатаатар арҕаа кытылга тиксэрим буоллар! — дии-дии, аттанна. И. Сысолятин
русск. горючее

аат. Сылааһы, эниэргийэни биэрэр умайар эттик (хол., бэнсиин, кыраһыын, ньиэп). ☉ Горючее, топливо. Убаҕас уматык
□ Отутус сылларга уматык таһар массыыналар үөскээннэр абыраабыттара. Р. Кулаковскай
Николай Айдаров лоп бааччы сырыылаах дьоһун суоппар эбит. Сыл аайы уматык бөҕөнү кэмчилиир. П. Аввакумов
Уматыктара бүтэрэ кэллэ, аҕыйах буочука сэлээркэ хаалла. «Чолбон»

1. (затрата, издержки) ороскуот, хоромньу; расход топлива уматык ороскуота; 2. бухг. ороскуот; списать в расход ороскуокка таһаар; # ввести в расход хоромньута оҥор.

м. 1. (убыток) дефицит (ороскуот дохуоту сабырыйыыта); 2. (нехватка) тиийбэтэ, көстүбэтэ; дефицит в топливе уматык тиийбэтэ, уматык көстүбэтэ.