тоһурҕас диэнтэн хай
аата. Ийэ дойду диэтэхтэринэ, …… Сороххо көстөрө буолуоҕа Чалбахха устар хараабыллар, Ыскакаалкалаан тоһурҕаһыы. МЛФ АҮө
Муусука улам түргэтээн иһэр тыаһыгар шпоралар кылырдаһаллара уонна адъютант имигэс, түргэн атахтарын тоһурҕаһыылара доҕуһуолласпытынан бардылар. Л. Толстой (тылб.)

аат. Эдьиийдии балыстыылар (үксүгэр бииргэ төрөөбүттэр). ☉ Сестры (обычно о двух родных сестрах)
Аҕас-балыс кыргыттар Атын-атын сиргэ Кэргэҥҥэ барбыттар, Кинилэр онно кийииттэр. К. Туйаарыскай
Аҕас-балыс, хобулуктарын тыаһа утуу-субуу тоһурҕаһан үөһэ мэндиэмэҥҥэ, 56 хоско киирдилэр. М. Доҕордуурап
△ Ытык балыстыылар (биир уус көстүүлэри, хол., айылҕа көстүүлэрин, тыыннаах курдук ытыктаан, улуутутан этэргэ). ☉ Почтенные сестры (о нек-рых явлениях, напр., явлениях природы, в знак уважения, почтения)
Улуу муора уонна киэҥ тайҕа айылҕа ийэҕэ аҕас-балыс курдук ананан айыллыбыттар эбит. Амма Аччыгыйа
Бу сэттэ аҕас-балыс үрүйэлэр түҥкэтэх хара тыаны бүрүнэн киирэннэр сэттиэн утуу-субуу Аллаҥҥа кутуллаллар. Н. Заболоцкай

1. аат.
2. Сүөһү моонньугар иилиллэр, баайыллар, чуорааннааҕар бөдөҥ тыаһыыр тэрил. ☉ Колокольчик, бубенчик для скотины
   Аттар хоболоро биир кэм чугдаарар, тыыннара бусхаҥныыр. В. Гаврильева. Ойуун түөһүгэр араас өҥнөөх өстүөкүлэ оҕуруолары, тимир быластыыҥкалары уонна хоболору ыйаабыт тириини тиктибит этэ. МС МК
   Ынахтарым маҥыраһаллар, хааман тоһурҕаһаллар, хоболоро хоҥкунуур. Л. Пантелеев (тылб.)
3. Кыыл, сүөһү кутуругун төрдүнээҕи үрүҥ түүлэрэ. ☉ Белая кисточка на конце хвоста животных
   Ыт кутуругар хоболооҕор дылы (өс ном.). Бэрэмэдэй тиһигиттэн маҥан хоболоох кутурук быга сылдьар. И. Гоголев
   Кини биир кумалаантан кутуругар хоболоох, маҥаас сирэйдээх, элэмэс дьүһүннээх тииҥи өлөрбүтэ. ДьДьДь
4. даҕ. суолт. Үрдүк, хороҕор. ☉ Высокий, длинный
   Хобо ыаҕайа. ПЭК СЯЯ
   Туманы бүрүммүтүнэн таба саҕынньахтаах, кырса тириитэ бүүрүктээх хобо бэргэһэлээх, мууһурбут бытыктаах нуучча киһитэ бэрикис гына түспүтэ. И. Федосеев
   ♦ Хобо мэйии — акаары. ☉ соотв. пустая голова
   Туох буолбут хобо мэйииний. «Кыым»
   ◊ Хабарҕа хобото көр хабарҕа. Хо- бо от бот. — хобо, чуораан курдук быһыылаах сибэккилээх хонуу үүнээйитэ. ☉ Бубенчик, колокольчик
   Күндүл ууга күөрчэҕи таммалаппыттыы, хобо от сибэккилэрэ туналыһан көһүннүлэр. В. Миронов
   ср. др.-тюрк. хобы, ховы ‘пустой, полый’