трахома.

разг. трахома; торохуома сыстыганнаах ыарыы трахома — заразная болезнь; торохуоманы эмтээ = лечить трахому.

заболеть трахомой.

1) болезнь; сыстыганнаах ыарыы заразная болезнь; тартарар ыарыы эпилепсия; харах ыарыыта трахома; не ыарыыта общее название заболеваний, связанных с нарушением функций пищеварительного аппарата; 2) боль; тиис ыарыыта зубная боль; төбө ыарыыта головная боль.

одуруун диэн курдук
Отутус сыллар — сэллик, торохуома сабардаабыт кэмэ. С. Васильев
Одуруун биитэр торохуома, арыгы, табаах буортуларын туһунан икки араас кэпсээҥҥэ бэлиэтэммит. «ХС»
Өрөспүүбүлүкэҕэ торохуома букатын суох оҥоһулунна. «ХС»
русск. трахома

аат. Харах холбуур бүрүөтүн сыстыганнаах дьарҕа ыарыыта. ☉ Трахома. Былыр дьон үксэ тырахыамалаах этэ
□ Акыраайына нэһилиэнньэтэ умнаһыт, аас-аччык олоҕо, эмп эҥин өттүнэн көрүүтэ-харайыыта суоҕа араас сэссийээлинэй ыарыылары (сэллик, тырахыама, сиипилис уонна да атыттар) тарҕатар сиринэн буолара. ТИ НБД

аат., эргэр.
1. Харах сыстыганнаах ыарыыта. ☉ Трахома (заразное заболевание конъюнктивы глаз)
Эмээхсин одурууҥҥа быһа сиэппит хараҕын сөмүйэтинэн хастар. Амма Аччыгыйа
Оннук ыарыылартан биир уодаһыннаахтара одуруун этэ. Н. Якутскай
2. Оллур-боллур, бөлтөҕөр туох эмэ (хол., киһи этигэр, тириитигэр). ☉ Бугристость, прыщеватость (напр., на коже, теле). Омурдугар одурууннаах
др.-тюрк. адыр

I
көй I диэнтэн хай
аата. Саха быһаҕынан чохоону көйүү оҕоҕо сэрэхтээх буолар. — Ыарыылара барыларын киэнэ олохсуйбут, кыайтаран эмтэммэт буолбуттар: катар, ириҥэ көйүүтэ, трахома, кулгаах, харах көһүөркээһиннэрэ, тиис дьөллүүтэ, силгэ уунуута. А. Куприн (тылб.)
II
көйүү кымыс көр көйөргө. Эллэйдээх биир биэлэрин тутан ылан ыан, онтон хойуу аарах, саамал кымыс уонна көйүү кымыс астаан муспуттар. Саха сэһ
1977
Саамал кымыһынан Санааларын тарҕаттылар, Көйүү кымыһынан Күөмэйдэрин оҥоһуннулар. С. Васильев
Араҕас арыы манна баар, Көйүү кымыс да үгүс, Күлүмнүүр дуйдаах сылабаар Көһүтүөҕэ түүн, күнүс. И. Эртюков