ж. мед. торохуома, одуруун.

сущ
(мн. ч. нет)
торохуома, одуруун

одуруун диэн курдук
Отутус сыллар — сэллик, торохуома сабардаабыт кэмэ. С. Васильев
Одуруун биитэр торохуома, арыгы, табаах буортуларын туһунан икки араас кэпсээҥҥэ бэлиэтэммит. «ХС»
Өрөспүүбүлүкэҕэ торохуома букатын суох оҥоһулунна. «ХС»
русск. трахома

көр одуруун- наах
Ол одурҕаннаах олоҕун Усталаах туоратыгар Тулуур бөҕөнү соһон Токур дуҕа курдук иэҕиллибитэ. С. Зверев

үргээ диэнтэн дьаһ
туһ. Хараҕым одурууна дэлби үүнэн, тулуппатаҕын Алааппыйа кыыска үргэтээри гыммыппын ситэ үргэппэккэ ити уол тахсан киллэрдэ. Амма Аччыгыйа

даҕ.
1. Одурууҥҥа сиэппит, одуруунунан ыалдьар (хараҕы, халтаһаны этэргэ). ☉ Поражённый трахомой (о глазе, веках)
Кыламаннара бараммыт одурууннаах кыһыл халтаһата дьолтойо испит. Болот Боотур
Тарбыыкын одурууннаах харахтарын икки ытыһын тилэҕинэн хардары-таары сотуталыыр. Л. Попов
2. көсп. Дьалхааннаах, уларыйыылаах (хол., олох, санаа); дохсун, дьорҕоот (киһи). ☉ Тревожный, меняющийся (напр., о жизни, мыслях); дерзкий, удалой (о человеке)
Омук-омук одурууннаах дьорҕоотторо Олус үөскээн хаалан Олуона кыараҕастык Олороллор эбит. Өксөкүлээх Өлөксөй
Оччугуйтан даҕаны Одурууннаах олоххо Уол оҕо оҕустарар эбит ньии! А. Софронов

даҕ. Ол-бу диэки арбаччы-сарбаччы барбыт, быраҕыллыбыт. ☉ Торчащий, разбросанный в разные стороны
Уутуйан эрэр былыт адаар-быдаар салааланан, түргэнник өрө сабардаан, тэнийэн тахсан иһэр. Д. Таас
Улуу дойду Оһуу-тоһуу одурууна, Аан дайды Адаар-быдаар адыргайа Арыычча аччыа этэ. А. Софронов

титириир диэн курдук
Бу дэриэбинэҕэ үгүс дьону кумахы титирэтэрэ, быччыҥ уонна сүһүөх дьарҕа ыарыыта быһыта сиирэ. ПП Дь
Сэллик, одуруун, кумахы, ымынах курдук ыарыылар сир ахсын бүрүүкээбиттэрэ. АНХ СС
[Уол] аҕата ыалдьан хас да хонукка тэллэх-суорҕан киһитэ буолбута. Сураҕа сахалыыта «кумахы» ыарыыта үһү. «ХС»
русск. диал. кумаха ‘лихорадка’

туохт.
1. Ньамаҕынан, салахайынан бүрүлүн, туол. ☉ Затягиваться тиной, зарастать водорослями. Күөлбүт уута ньамаҕырбыт
□ Хамсаабакка сытар күөл ньамаҕыран, уута сытыйан, балыктара өлөн бараллар. НЕ ТАО
2. көсп. Уулаах-хаардаах, кытарбыт, ириҥэрбит буол (харах туһунан). ☉ Быть воспалённым, покрасневшим, слезящимся, гноящимся (о глазах)
Сороҕун хойут ааҕыа, бу киэһэ бытархай буукубалары кыҥастаһарыттан сылайан, хараҕа уу-хаар буолан ньамаҕырда. П. Аввакумов
Налбыһахпыт баттаҕа Ыһыллыбыт-бураллыбыт, Ньамаҕырбыт хараҕа Ынырыктык уоттаммыт. Күннүк Уурастыырап
Арай киһиттэн эрэ кыра уҥуохтаах, одуруун быһа сиэбит ньамаҕырбыт харахтаах Көлтөөһөп тыл быктарда. «ХС»

туохт. Тугу эмэ (хол., силиини) тыастаахтык күүскэ обор, оборон ыл. ☉ С большой силой, причмокивая, всасывать, втягивать в себя что-л. (напр., костный мозг)
Сэрэппэккэбин эйигин Сибилигин сиэм, кэбийиэм! Чооруос саҕа бэйэҕин Чупчуруйан кэбиһиэм! П. Дмитриев. [Ойуун] одурууну тылынан салаатаҕына, көрөр ыарыыны чупчуруйдаҕына, таарымтаны, ис ыарыытын илбийдэҕинэ …… барыта үтүөрэн, тиллэн, чэчирээн кэлэр үһү… А. Бэрияк
Таба бүлтэһин сүгэнэн хайыта охсон, сылаас силиини чупчуруйа обордо. СЮ ЫБ