Якутские буквы:

Русский → Якутский

трение

с. 1. аалсыы, аалыы; 2. трения мн. * *перен. (споры, столкновения) атааннапыылар, атааннаһыы, адаарыһыы; **между ними начались трения кининэр ыккардыларыгар ата аннаһыы буолан барда.

трение внешнее

тас аалсыы (эттиктэр бэйэ-бэйэ-лэрин таарыйсыыларыттан уөскүүр аалсыы. Хамсааһыны мөлтөтөр эбэтэр тохтотуон СӨП.)

Категория: Машиностроение

трение внутреннее

ис аалсыы (кытаанах эттиктэр тас күүс дьайыытыттан быһыылара уларыйарыгар механическай эниэргийэни төнүннэрбэт гына инэринэр уратылара.)

Категория: Машиностроение

трение движения или кинематическое

хамсааһын аалсыыта (хамсыыр эттиктэр бэйэ-бэйэлэрин кытта тас аалсыһыылара.)

Категория: Машиностроение

трение качения

хачайданыы аалсыыта (биир эттик хас биирдии туочуката атын эттик сыччах биир туочукатын кытта таарыйсар уонна ол даҕайсар туочука-лара биир түгэҥҥэ эргичийии киининэн буолан ылар хамсааһын аалсыыта.)

Категория: Машиностроение

трение покоя

туруу аалсыыта (эттиктэр бэйэ-бэйэлэрин мэһэйдэһэн хамсаабакка таарыйсан эрэ турар тас аалсыылара.)

Категория: Машиностроение

внутренний

прил
иһинээҕи, ис
внутренняя сторона - ис өттө

внутренний

прил. в разн. знач. ис, иһинээҕи; внутренние органы человека киһи ис органнара; внутренняя обстановка дома дьиэ ис тэрилэ; внутреннее побуждение ис баҕа, ис көх; внутренний смысл событий событиелар ис номохторо; внутренний мир ис санаа; внутренняя политика ис политика; внутренний распорядок ис бэрээдэк; внутренние болезни ис ыарыылар (ис органнар ыарыылара); внутреннее давление физ. иһинээҕи баттааһын.

внутренний долг

ис иэс

Категория: Местное самоуправление

Еще переводы:

аалыы

аалыы (Якутский → Русский)

I. и. д. от аал = трение; 2. опилки (металлические); тимир аалыыта железные опилки.

кулугу

кулугу (Якутский → Русский)

анат. внутреннее ухо

клеммовое соединение

клеммовое соединение (Русский → Якутский)

клеммалаах хол-бооһун, хатаныылаах холбооһун (аалсыы (трение) сокуоннарын туһанан механизмнары дэбигистик холбуур, араарар оноһук, ньыма. Киллэрэр-таһаарар, анньар-тардар тутаах (рычаг), искиип (шкиф), араас тиэрбэс, биинтэ уо.д.а. көмөлөрүнэн холбонуллар. Олор онуулаах (прорезь) эбэтэр арахсар оноһуулаах (разъемный) буолаллар.)

Категория: Транспорт
кикирий=

кикирий= (Якутский → Русский)

производить трением скрипучий, визгливый звук; тереть с шумом; аалан кикирий= подпиливать что-л.

стёртый

стёртый (Русский → Якутский)

  1. прич. от стереть; 2. прил. (повреждённый трением) элэйбит, сууллубут; стёртая монета элэйбит манньыат.
ис иэс

ис иэс (Якутский → Русский)

внутренний долг

Категория: Местное самоуправление
перетереть

перетереть (Русский → Якутский)

сов. что 1. (разорвать трением) быһа аал; 2. (растереть) үлтү мэлий; перетереть зёрна в муку сиэмэни үлтү мэлий; 3. (вытереть, напр. посуду) сотуталаа.

аалсыы

аалсыы (Якутский → Якутский)

  1. аалыс диэнтэн хай. аата. Хатырбыт тараһа икки хатырыктаах мас буоланнар хатыылаах аалсыытыгар кэм туох эрэ тахсыах тустаах. Эрилик Эристиин
    Уулуссаҕа киһи көбүөхтэс. Төттөрү-таары аалсыы, кэлии-барыы баһаамнаабыт. А. Софронов
    Ирбитин оптуобуска киирдэ. Дьон аалсыытыгар кыһаммакка, бэйэтэ саныыр санаалаах истэ. В. Яковлев
  2. көсп. Сөпсөспөт буолуу, хабырыйсыы, адаарыһыы. ☉ Конфликты, столкновения (между людьми, поколениями)
    Көлүөнэлэр солбуйсуулара былыр былыргыттан судургутук, аалсыыта-араабыта суох ааспат. И. Аргунов
    Үйэлэр алтыһыыларын, аныгы былыргыны кытары аалсыытын, атааннаһыытын итиэннэ аргыстаһыытын туһунан кини [Торопуун] хаһыаттарга, сурунаалларга ирдээн туран сэҥээрэн ааҕар. В. Яковлев
  3. физ. Эттик атын эттик ньууругар сыстан хамсыыра. ☉ Трение
    Атах таҥаһын уллуҥа тротуары кытта аалсыытын улаатыннараары, муус тоҥот саҕана тротуарга кумах куталлар. ПАВ Ф-6
    ◊ Аалсыы күүһэ физ. — биир эттик атын эттик ньуурун устун хамсыырыгар үөскүүр уонна ол хамсааһыны утарсар күүс. ☉ Сила трения.
хармаан

хармаан (Якутский → Русский)

карман; ис хармаан внутренний карман.

воскресить

воскресить (Русский → Якутский)

сов. 1. кого тилиннэр; 2. кого, перен. (вызвать внутреннее обновление) иккистээн тилиннэр, санаатын өрө көтөх; 3. что, перен. иккистээн тилиннэр, саҥалыы өйдөт; воскресить что-л. в памяти тугу эмэ өйгө иккистээн тилиннэр.