беспорядочно разбрасывать (напр. тряпьё, одежду); захламлять.

1) потроха (обычно животных); 2) перен. разг. всякая мелочь, незначительные мелкие вещи; буотарах таҥас всякое тряпьё.

кэпс.
1. даҕ. Тырыттан-быһыттан хаалбыт (үксүгэр таҥас туһунан). ☉ Изорванный (преим. об одежде)
Ньукуу биирдэ өйдөнөн кэлбитэ оронугар сытар эбит, дэлби тириппит. Дьиэҕэ баар илдьириискэ таҥаһынан барытынан үллүйбүттэр. И. Федосеев
2. аат суолт. Тырыттан-быһыттан хаалбыт таҥас. ☉ Изорванная одежда, тряпье
Сайын илдьириискэни бүрүнэн сырсан илбириҥнэһэллэр. М. Шолохов (тылб.)

аат.
1. Эргэ таҥас, таҥас сыыһа, тирээпкэ, күлбүһэх. ☉ Старая тряпка, тряпица
Борохуот биэрэктэн тэйбитин кэннэ харабыл саллааттар иллюминаторы өрбөҕүнэн бүөлээбиттэрин ылаллар. Н. Якутскай
Кеша солууртан өрбөҕү хостоон таһааран муостаҕа «палк» гына бырахта. Н. Габышев
2. кэпс. Көннөрү таҥас (сиидэс о. д. а., солко буолбатах). ☉ Простая хлопчатобумажная материя, ткань (напр., ситец). Кыһыл өрбөх. Өрбөх суумка
□ Былыргы саха балаҕанын курдук
Утуйалларыгар өрбөх быыһынан «хаппахчы» тардыналлар. Н. Лугинов
«Заготзерно» таһыгар өрбөххө «Каждый колос фронту!» — диэн суруллан турар. Ч. Айтматов (тылб.)
ср. др.-тюрк. опрах ‘ветхий, поношенный; одежда, тряпьё’

1. даҕ. Уһуннук кэтииттэн, туттууттан тырыттыбыт (үксүгэр таҥас туһунан). ☉ Изорванный, изодранный, превращенный в лохмотья (обычно об одежде)
   Ийэлэрэ Микиитэ илдьиркэй таҥаһын абырахтыы олорор. Амма Аччыгыйа
   Илдьиркэй таҥаһын иһиттэн былларыттыбыт быччыҥнара тииритэ тэбэн тахсыбыттар. Софр. Данилов
   «Сэгэриэм, үүппүт суох дии, бүгүн ынахпыт ыаппата... Уолбут», - диэтэ, илдьиркэй нэк сонун тэллэҕинэн оҕотун суулуу сатыы-сатыы. Күндэ
2. аат суолт.
3. Туох эмэ (үксүгэр таҥас) тырыттыбыт, быһытталаммыт лоскуйдара, быстаҕастара (үксүн тард. ф-гар турар). ☉ Лохмотья, тряпье (обычно в притяжат
   ф.). Онтон өйдөөн көрбүтэ, тииттэр төргүү мутуктарыгар эргэ кыл илим илдьиркэйдэрэ аргыый эйэҥнэһэ тураллар эбит. Амма Аччыгыйа
   Дьүдьэйэн өлүөх уолу, хата, Сөдүөччүйэ эмээхсин аһынан, көрөн-харайан, эргэ таҥаһыттан, нэк суорҕан илдьиркэйиттэн таҥас тигэн, дьон атаҕастыырыттан көмүскэһэн, уон алтатыгар тиэрдибитэ. Н. Якутскай
4. эргэр. Улахан алдьархай, иэдээн. ☉ Тяжелое событие, беда, пагуба (гибель, сильный вред)
   Дьиэлээхтэр илдьиркэйдэрэ иллэрээ күҥҥэ диэри илбэспит, аймаммыттара бүгүҥҥэ диэри холбоспут. Саха фольк. Илдьиркэй буолла, түбэстим. ПЭК СЯЯ
   Иэдээникпин-куудааныкпын, Иһиликпин-таһылыкпын... Илдьиркэйим да эбит - Төннөн иһэр диэхтээннэр, Төрдүс сирэй түгэҕэр, Кэтэххэ киллэрэннэр Кэбилээн кэбиспиттэрэ... П. Ойуунускай
   ◊ Иитэ (иинэ) суох (биллибэт) илдьиркэй, аана (аата) суох (биллибэт) алдьархай көр аан I
   Мин иитэ суох илдьиркэйгэ бардым, аана суох алдьархайга бардым, балтыбын Айталы Куону көстө көтүттүм. Саха фольк. Иккиһин тиллэн, Иинэ биллибэт илдьиркэйи, Аана биллибэт алдьархайы Арыйбытынан туруоҕа. П. Ойуунускай
   Ааттаах Арассыйа эбэ хотунум Аата суох Алдьархай акылааттаммыт, Иитэ суох Илдьиркэй эҥэрдэммит. С. Зверев
   Мин иинэ суох илдьиркэйгэ киирдим, аана суох алдьархайга бардым. Ньургун Боотур