трясина, плавучий торфяник; кута курдук куталдьыгас фольк. колыхающаяся, как трясина (о земле под ногами богатырей).

имеющий трясину, болото; с... трясиной, болотистый; куталаах сир болотистое место.

разд.-кратн. плавно колебаться, колыхаться (о трясине).

разд.-кратн. от күөгэй = 1) делать плавные движения; тыалтан мутукча күөгэлдьийэр от ветра колышется хвоя; 2) плавно колыхаться (о зыбкой поверхности); атахпыт анныгар кута күөгэлдьийэр трясина колышется у нас под ногами.

сыһ. Кута курдук. ☉ Зыбко, как трясина
Эмээхсин куталыы күөгэҥнэс түөһүгэр уолу тумнары харбаан ылла да, икки чанчыгын үргээбитинэн барда. Амма Аччыгыйа
[Дьулустаан] санаата үлтү күөрчэхтэнэргэ, олорор сирэ уотунан хаарыйарга, турар сирэ куталыы кутаҥныырга дылы гынар. Э. Соколов

I
күөрэлэҥнээ диэнтэн холб. туһ. Субуруускайдаах Чурапчы диэки айаннатан күөрэлэҥнэһэ турдулар. Амма Аччыгыйа
Туох-баар үөр кустар бары бииргэ, үрэх иһигэр биир үөр буолан мунньустан күөрэлэҥнэспиттэрэ. А. Неустроева
II
даҕ. Биир тэҥник хамсыы турар, үөһэ-аллара түһэр (хол., муоста, кута). ☉ Равномерно колыхающийся, качающийся то вниз, то вверх (напр., пол, трясина)
Түннүктэрэ наличнига оҥоһуллубатах, муостата күөрэлэҥнэс, оһохторо испиэскэтэ суох. С. Васильев

1. көр дьэбэрэ 1.1. Аҥар өттүгэр икки атахтаах кыайан сылдьыбат дьэбэтэ; онно көтөр кынаттаах, сүүрэр атахтаах бииһэ барыта үөскүүр. В. Протодьяконов
   Ол саҕана күөллэр кураантан уоланнар, бадарааннара, дьэбэлэрэ тахсаннар, сүөһү уулууругар улахан кутталлаахтара. И. Федосеев
   Кута, дьэбэ хааһытыгар Тугу да аахсыбакка Күн-түүн куурбат, сытар, сыылар Кэм кэлбитэ саллаакка. А. Твардовскай (тылб.)
2. көсп. Олох эндирэ, бөрүкүтэ суох көстүүтэ; олох дьэбэрэтэ. ☉ Неприглядные явления, трясина, тина жизни
   Мин анаан Ырыа көрдүүбүн - Булабын Хоп сибин, Олох дьэбэтин, күлүгүн Кэрэһи кэпсээнин. С. Данилов
   Дьэбэҕэ тимирэ-тимирэ, Олох нэс оҕуһун сиэппитим. Р. Баҕатаайыскай
   Маннык дьоллоох олоххо олороммут, …… киэҥ айан суолуттан туораан, ынах ыырынан баран, мунан дьэбэҕэ түһэр сөп буолуо дуо? Н. Туобулаахап

туохт., кэпс. Бадарааҥҥа батыллан моһуогура-моһуогура сыҕарый, айаннаа. ☉ Передвигаться, ехать, увязая в грязи, в болоте
Сүөһү дэлби бадараанныыр бырыы-бадараан суол устун хааман тахсаатын кытта, Урууп сайылыга көһүннэ. Күндэ
Айаннарын усталарыгар ахсым ардах арыаллаата, Барбах суол аҥхалаатыгар Массыына бадарааннаата. Ф. Софронов
♦ Ооҕуй оҕус <да> бадараанныыр – туох барыта (миэстэтэ сирэ). ☉ Губительная трясина, непролазное болото (букв. и паук увязает)
Барбыт эргийбэт, түспүт күөрэйбэт дириҥ дьуоҕалара, ооҕуй оҕус бадараанныыр оборчолоро манна бааллар эбит. И. Данилов
Биир чаас устата мин урукку Дьокуускай ооҕуй оҕус да бадараанныыр уулуссаларынан хаампытым. С. Тарасов
Ооҕуй оҕус бадараанныыр иһик бадылҕах үрүт өттүнэн ап-чарай быа, ооҕуй оҕус ситимин курдук, тиирэ тардыллан турар. Суорун Омоллоон
Күһүҥҥү ардахтарга дэриэбинэ уулуссалара ооҕуй оҕус бадараанныыр оборчолоро буолаллара. Далан

аат.
1. Үрдүнэн чараас кырыс саба үүммүт дириҥ уулаах дьэбэрэ. ☉ Глубокое топкое болото с тонким слоем дерна на поверхности, трясина
Аҕалара уста көһөр куталаах кэҥэс күөл кытыытыгар саха хотуурунан от охсор. Күннүк Уурастыырап
Дьадаҥы буоллаҕына биир ынахтааҕа бииринэн, сайылыга суох буолан, кута кылыһын тиниктэһэ сылдьан, кутаҕа түһэн өлөрө. Күндэ
2. көсп. Туох эмэ түөрэккэйэ, эрэлэ суоҕа (хол., киһи олоххо тирэҕэ). ☉ Что-л. зыбкое, ненадежное (напр., о неустойчивости жизненной позиции человека)
Эн тирэҕиҥ диэн кута, ол кута эйигин бүтүннүү оборон турар буолбат дуо? С. Ефремов
◊ Кута үкэрэ бот. — куталаах сиргэ үүнэр үкэр (от). ☉ Осока топяная
Саха сирин үкэрин сорох көрүҥнэрэ (кута үкэрэ, икки тычыыҥкалаах үкэр, уу үкэрэ о. д. а.) эмиэ ордук элбэх азотистай бэссэстибэлээхтэрэ билиннэ. ЕАД СССАБ. Кута хараҕа — кута кырыһынан ситэ саба үүммэтэх, аһаҕас миэстэтэ. ☉ «Окно» в трясине
[Антон] сөһүргэстээн, быарынан сыылан истэ. Кута хараҕар түһэн иһэн өрүһүннэ. Т. Сметанин
эвенк., эвен., нег. кута

1. аат. Буор ууга суураллан тиэстэ курдук сымнаҕас буолбута (хол., күөл кытыытыгар, намыһах сирдэргэ). ☉ Болото, топь
   Бадарааҥҥа ытыыр да, бадараантан барбат баар үһү (тааб.: былдьырыыт). Бу киэҥ толооннор күөгэҥнэс кута бадарааннарын куурдан, үчүгэй оту ыһар буоллар, уйгубыйаҥ тахсыа этилэр. Күндэ
   Микиитэлээх Өлөксөй алаас ууларын бадарааныгар бултууллар. Амма Аччыгыйа
   △ Кыра кир, кир-хох (туохха эмэ сыстыбыта). ☉ Небольшая грязь (прилипшая к чему-л.)
   Владимир Назарович бадараан, быыл буолбут таҥаһын уларытар түгэнэ суох, бириистэҥҥэ тэбиннэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
   Сирэйбин соттуохпун баҕарбытым да, илиим барыта бадараан. Т. Сметанин
   Аттарын өрөҕөтө барыта бадараан буолан, Троевтаах Харыалап ураһа таһыгар бидилгэхтэнэн кэллилэр. Л. Попов
2. даҕ. суолт. Бадарааҥҥа үүнэр, бадарааҥҥа олохтоох. ☉ Болотный, болотистый
   Бадараан үөнэ. Бадараан үүнээйитэ. —Бадараан чыычааҕыттан ураты барыта манна бэйэбитигэр кыстыыр эбит, доҕор! Амма Аччыгыйа
   Болбукта кырыстаах бадараан буорга киһи иэччэҕэр диэри батылла сылдьар буолан хаалла. Н. Павлов
   ♦ Бадарааҥҥа хам тэбис (тэпсилин) кэпс. – баттыы-атаҕастыы, күөнтүү сырыт, үрүҥ хараҕын өрө көрдөрүмэ. ☉ Держать кого-л. в зависимости, в неволе (букв. втоптать в болото)
   Уулаах Уйбаан эргэ олох бадарааныгар хам тэпсиллэн сылдьыбыта. Эрилик Эристиин
   Үҥэн ааттаах Үҥүстэххэ да төһө кыалларынан бадарааҥҥа тэпсиэхтэрэ. М. Доҕордуурап
   ◊ Иһик бадылҕах бадараан фольк. – батыллыбыт кыайан тахсыбат оборчото. ☉ Губительная трясина, засасывающая свою жертву. [Айыы Дьураҕастай бухатыыр] Ол баран истэҕинэ, ап-чарай оҕуур быатынан сөрүү тардан ылан, иһик бадылҕах бадарааҥҥа түһэрбитэ. Саха фольк. Оборчо бадараан – үктэммити оборон ыла турар бадараан, кута. ☉ Зыбкое болотистое место, трясина
   Уһун тумустаах буолаҥҥын, Оборчо бадараан анныттан Үөнү-көйүүрү булаҥҥын, Үссэнэр этиҥ [Туруйа] кыранан. С. Васильев. Эмтээх бадараан – дьарҕа уонна сүһүөх ыарыыларын эмтииргэ туһаныллар былыык. ☉ Ил, полужидкая грязь, используемая для лечения болезней ревматической природы
   Манна эмтээх бадараанынан дьарҕаны эмтиир сонотуоруй үлэлиир. И. Данилов