туохт. Туох эмэ сигилигэ үөрэт. ☉ Прививать кому-л. какой-л. нрав
Харчы маннык күүстээх буолан чааһынай бас билиинэн тулааһыннанан олорор баайдыы олоххо кинини эккирэтии үлүскэнэ киһини кыыллыы сигилилиир. Суорун Омоллоон. Ыраахтааҕы былааһа, атын норуоттары намыһахтар, Великороссия эрэ бас билиитэ буолуохтарын сөбүн курдук үөрэтэн, нуучча норуотун сидьиҥ сигилилээбитэ эмискэ суох буолуон сатаммат этэ. В.И. Ленин (тылб.)

туохт., үрд.
1. Төрдүгүттэн ыла хамсаан, кэбирээн, туллаҥнаан бар (үксүн буолб. ф-ҕа тутлар). ☉ Становиться неустойчивым, шатким у основания, расшатываться (обычно употр. в отриц. ф.)
Айгыр-силик аан ийэ дайдыкабыт Иэҕэлдьийбэтин диэн Сэттэ сиринэн биттэхтэммит, Тулхадыйбатын диэн Тоҕус сиринэн туорайдаммыт. Саха нар. ыр. I
Сир ийэ барахсан …… тулхадыйыа диэн Соҕуруу өттүнэн туналҕаннаах добун хайа тулааһыннанан …… Айыллан-үөскээн турдаҕа. П. Ядрихинскай
2
туллаҥнаа 2 диэн курдук. Киэҥ билиилээх, үрдүк култууралаах, майгысигили өттүнэн эҥкилэ суох учууталлар эрэ аптарытыаттара тулхадыйбат. ОАП ИиЭУО
Кардинал куолаһа ытыахча бөтө бэрдэрбитин көрөн, Тигээйи ылыммыт кытаанах санаата тулхадыйан ылла. Э. Войнич (тылб.)
Авдотья …… дьоло бигэҕэ уонна тулхадыйбакка дылы буолбутун кэннэ, Василий эргиллэн кэлбитэ. Г. Николаева (тылб.)

даҕ., үрд.
1. Дьоһун, улахан, сүүнэ. ☉ Большой, значительный, солидный (о чём-л.)
Хата, мин ытык тылбын ылыныҥ, суо көрдөһүүбүн истиҥ! Саха фольк. Ол сэттээх үөҕүүм дуораана Суодуспут суо мырааннар кэтэхтэригэр …… Суор хара атыыр оҕус буолан Үллэ-түллэ лиҥкинэччи мөҕүрээбитэ. И. Гоголев
Суо халыҥ былыттан Суккуллар ардахтар — Сүүһүнэн уһааттан Сүөкэнэр курдуктар. Күннүк Уурастыырап
2. Суостаах, дьулаан. ☉ Внушающий страх, грозный. [Майаҕатта:] Дьэ эрэ, үгүстэн үгүс охтуоҕа, өлөрсөн да көрүөх, кырыктаах үҥүү кыайыыта биллин, суо булай батас соргута биллин! Саха сэһ
1977
Ооҕуй оҕус бадараанныыр өһөх луоҕа дьэбэлээх өлүү уута диэн суо дойдуну истэр инигит. Күннүк Уурастыырап
Музалар бу суо кэмҥэ Хоргустук иһийдэллэр Сааттаах буруй буолуох этэ. «ХС»
◊ Суо хаан (дархан) үрд. — үрдээнулаатан, суодаллан көстөр (кими-тугу эмэ ордук ытыгылаан этэргэ). ☉ Имеющий внушительный вид (о ком-чём-л., вызывающем особое уважение)
Аар хатыҥ …… эдэркээн хатыҥнар күөннэригэр киһи хараҕар тута быраҕыллар суо хаан көрүҥнээх. Н. Лугинов
Халыҥ харчылаах, үгүс үптээх Суон Байбаас диэн суо хаан киһиттэн арҕас уйарынан ааттаһыылаах, көнтөс тардарынан көрдөһүүлээх кэллим. И. Гоголев
Бу баар курдук өйдүүбүн Ийэм суо хаан көмүлүөгүн Кыһыл оҕолуу маанылыырын, Субу-субу сыбаан туртатарын. М. Тимофеев. Ньиргиэр болуоссат таманыгар Тураллар — Тулхадыйбат өй-санаа тулааһыннанан, Суо дархан Обелистар. Хоһоон т.
ср. кирг. соо ‘здоровый’

эргэр.
1. аат.
1. Хататынан охсон уот кыымын таһаарар ураты таас (былыр оннугунан сахалар уот оттон олороллоро). ☉ Кремень, из которого высекают огнивом искры (в старину якуты постоянно его употребляли для разжигания огня)
Киһи барахсан кэрэни айыахтаах — Элиэнэ эҥсиллэр даланын курдук, эстэриик бараммат кыымын курдук, Эрдээх хотой айанын курдук. Д. Апросимов
[Аҕам] эн да буолаҥҥын …… эстэриик курдук чаҕыллар эбиккин! С. Васильев
2. Былыргы сааны эһэргэ туттуллар чокуур. ☉ Кремень, с помощью которого стреляли из ружья
Оччотооҕуга маннык бинтиэпкэ саа суоҕа, кулгааҕар буорах кутан эстэриик тааһынан эстэр чуор саалааҕым. Н. Якутскай
2. даҕ. суолт. Эрчимнээх, дохсун, күүстээх. ☉ Сильный, энергичный, неукротимый
Эдэркээн сүрэххэр, илиигэр эстэриик эрчимнээх Эр бэрдэ, долоҕо барахсан. Р. Баҕатаайыскай
Эн бааргыттан күрэннилэр күргүөмнүү этиҥ былыттара, Дьааһаан бараннар эккирэтиһэ сүттүлэр күлүмнүү-күлүмнүү Эн иннигэр эстэриик чаҕылҕаннар. С. Тарасов
[Ленскэйи] инниттэн-кэнниттэн эрилкэй хара эстэриик уоттарынан имэрийэ турдулар. С. Васильев
◊ Эстэриик чокуур (таас) — 1) эстэриик диэн курдук
Былыргы саха уоту хататынан, эстэриик чокууру саҕан эрэ ылара. Суорун Омоллоон
Халлаан сытыы чолбонуттан Уотун ылан уоттаабыт, Эстэриик таас чокууртан Кыымын ылан кыымнаабыт. И. Гоголев
Эскэл тый быарын саҕа Икки кырыылаах Эстэриик чокуурга Иҥэн кубулуйбут Тырым уоту тыыннаабыт. Саха нар. ыр. II; 2) үрд. Кыымынан ыһыахтанар курдук сытыы. ☉ Мечущий искры, искрящий
Куттаммат, хоһуун да киһи буоллаҕа, Бирээмэ эстэриик чокуур курдук. Суорун Омоллоон
[Метро] эмэҕирбэт буоллун диэн Эстэриик таас эркиннэммит …… Тулхадыйбат буоллун диэн Толбонноох мыраамар тулааһыннаммыт. С. Васильев
Эстэриик таас курдук Эриэккэс тыллары Эймэтэ этиэххэ үчүгэй даҕаны. А. Бродников
Сирэйэ-хараҕа сытыыта саҕылла олорор эстэриик чокууру санатара. П. Филиппов