1) поперечина || поперечный; чаачар эрбии туорайа распорка лучковой пилы; туорай мас поперечный брус; 2) перен. преграда, препятствие.

1. голодный; аас-туор олох голодное существование; 2. голодание; голодовка.

изголодаться, вести голодное существование.

муор-туор буол = потеряться, сплоховать; быть неудачником.

торг; торги; түүлээх аан дойдутааҕы туора международные торги пушниной.

1. аат.
2. Туох эмэ устатынан буолбакка, туора өттүнэн быһа холбоһуута, туохха эмэ туора сылдьар туох эмэ. ☉ Поперечный брус, поперечина. Сыарҕа туорайа. Түннүк арааматын туорайа
   □ Саха Захаровна өс киирбэх кирилиэс биир туорайыгар аҥаар атаҕын үктээн иһэн, тохтуу түстэ. Амма Аччыгыйа
   Маша орон туорайыгар ыйанан турар үҥкүү көстүүмүн нэлэҥнэттэ. «Чолбон»
3. көсп. Мэһэй, харгыс буолар туох эмэ. ☉ Помеха, преграда, препятствие
   Хонууга төрөөбүт хоһоон үксүөн, Туох эрэ баар туорай буолар. Баал Хабырыыс
   Ыал баайын тэринэригэр судаарыстыба туорай буолбат, туорай буолуохтааҕар көмөлөһүөх кэриҥнээх. Күндэ
   Сис Сэмэнэ, Ыстапаан Тураахап олоххо мэһэй, туорай эрэ буолар …… дьоннор. «ХС»
4. даҕ. суолт. Тугу эмэ туоратынан быһа холбуур, туохха эмэ туора сылдьар. ☉ Поперечный
   Разбогатеев сиэбиттэн күлүүс тылын ылан сомуогу аһар, туорай тимирин түһэрэр. Н. Якутскай
   Былыыр-былыргыттан …… туорай систээх чэчир сэргэлэри саамай уус дьоннор киэргэтэн оҥороллоро. К. Уткин
   Владимир биһикки оҥочо туорай хаптаһыныгар олоробут. И. Тургенев (тылб.)
   ◊ Самах туорайа көр самах
   Даҕанча эһэ атаҕын аннынан сылыпыс гынан кэннинэн тахсыытыгар …… саха быһаҕынан эһэ иһин, түөһүн тылыттан самаҕын туорайыгар диэри, тэлэ тардан кэбиспитэ. Далан. Туорай мас — туохха эмэ туора саайыллыбыт ураҕас, хаптаһын. ☉ Поперечный брус, поперечная палка, перекладина
   Ыһыах бириэмэтигэр түһүлгэ сэргэлэрин туорай мастарыгар кымыстаах сири иһиттэри ыйыыллар. СНЕ ӨОДь
   Эмээхсин оронугар, кырдьаҕас куурусса туорай маска олорорунуу бөгдьөллөн, баттаҕын өрүннэ. СЮ ЫБ
   Буруйдаан өлөрөргө ууруллубут кулуту үксүгэр туорай мастаах остоолбоҕо илиитин-атаҕын чороччу кэлгийэн тиирэллэрэ. КФП БАаДИ

I
туохт. Уһуннук аччыктаа, хоргуйар аҥаардаах сырыт. ☉ Постоянно, длительно голодать (из-за нехватки продуктов питания)
Махтанабын тоҥон-хатан Сылаас сыанатын билбиппэр, Махтанабын ааһан-туоран Ас амтанын билбиппэр. С. Данилов
Тотум эбитэ буоллар, өйүм-санаам толору буолуо этэ; ааһаммын-туораммын, өйбүн-санаабын үөскэтэр сиигимсимэһиним аччаатаҕа. П. Ойуунускай
Сылайан-сындалыйан, ааһан-туоран иһэр айан дьонобут. И. Федосеев
II
1. даҕ. Мэлдьи аччыктыыр, хоргуйар аҥаардаах, туох да тиийбэт-түгэммэт, кырыымчык (олох, кэм). ☉ Бедный, скудный во всех отношениях (о жизни, времени)
Аһыыртаҥнар тэрилгин Алталыы хоно-хонобун, Аҕалтара туруоҕум — Аас-туор, аччык муҥун Адьас билбэт буолуоҕуҥ. Эллэй
Гаврил Дмитриевич аас-туор олох кыһалҕатыгар таарыйтаран, үөрэхтэнэр дьолго тиксибэтэҕэ. «Кыым»
Саха сирэ, былыр эн Көөртүҥ, аастуор олоҕу, Тымныы тыалтан-тибииттэн Титириириҥ, тоҥоруҥ. П. Тулааһынап
2. аат суолт. Уһуннук мэлдьи аччыктааһын, хоргуйар аҥаардаах буолуу. ☉ Постоянный, длительный голод
Аас-туор адьас араҕыстын, Уйгулаах эрэ олохтон, Ууһуур-тэнийэр бар дьоннон! Өрүстэн эрэ мин бастыҥ Ленам, үйэҕэр эн дьоллон! Дьуон Дьаҥылы
Хас кыһын, саас аайы кыра-дьадаҥы дьоннорго улахан аас-туор, быстарыы буолара. МНН
Кинилэри [Хомустаах оҕуруотчуттарын], оннооҕор, сэрии сылларынааҕы аатырбыт аас-туор тумна хаампыта. ФНС ХО

1. сыһ. Бэрдэ суохтук, кыһалҕалаахтык. ☉ В нужде, лишениях (быть, пребывать)
   Эмиэ бэйэм курдук эстибиттэри кытта эҥээрдэһэн, буорайбыттары кытта бодоруһан, муортуор с ы р ы т т ы м. Б о л о т Б о о т у р. Кинилэр аҕалара сэриигэ баран өлбүтэ, онон тулаайах хааланнар, муор-туор иитиллэн улааппыттара. В. Иванов
   Сыл аҥаарын кэриҥэ кэмҥэ түптээх үлэтэ суох муортуор сылдьыбыта. Тумарча
2. даҕ. суолт. Бэрдэ суох, кыһалҕалаах (олох). ☉ Полный лишений, убогий, обездоленный (о жизни)
   Сидоров кыра хатыҥыр баҕайы, сүрдээх хачаайы, сааһыттан лаппа аҕа көрүҥнээх, муор-туор олоххо буомурбута өтө көстөр, чуочайбыт кыра киһи. Н. Лугинов
   ♦ Муор-туор буол — санааҕа-онооҕо түс, туоххаһый. ☉ Попасть в сложное по ложение, растеряться, опешить
   Оҕолор, «идэһэтэ» суох хааланнар муор-туор буолаллар. Р. Кулаковскай
   Олохпут мөлтөөн муор-туор буолбут дьон мунньустан, сороҕор испиири кистээн атыылаан, сороҕор ону-маны оҥорон айахпытын ииттэн сылдьабыт. Н. Якутскай

туохт. Үчүгэйдик аһаабаккасиэбэккэ, аччыктаа, эһин-быһын. ☉ Вести голодное нищенское существование, голодать
Айан киһитэ ааспыта буолуо, Аараан ааһыаҕа. Суол киһитэ туорбута буолуо, Тохтоон ааһыаҕа. Таллан Бүрэ
Сатыылаахтар-тайахтаахтар Ааспыттарын абырыыр, Туорбуттарын тоторор …… Эйэҕэстэй эҥээрдэннин. С. Зверев
ср. др.-тюрк. туор ‘худеть, тощать’, алт. торо ‘голодный’, казах. түр ‘худеть, истощаться’