сүүрэкэлэс I диэнтэн хай
аата. Төттөрү-таары сүүрэкэлэһии буолла. Дьон иҥниһэ түһэллэр, туорута ойоллор. Амма Аччыгыйа

сыһ. Туорута, быһыта охсуһар гына, туора-маары, кириэстии. ☉ Перекрестно, крест-накрест
Түннүктэргэ хаптаһын Кириэс-мараас сааллыбыт. С. Руфов
[Баҕадьыларын] үстэ-хаста кириэс-мараас түһэрдилэр да, өлбүт киһи суох. Эрилик Эристиин
Эдэрдэр саппыйааны тэлэн, …… кириэсмараас баанан, портупея оҥостор үлүскэнигэр түспүттэрэ. Айталын

көр кэрчик
Микиитэ биир кэччиги аҕатыгар хайыттара охсон киллэрэн тигинэччи оттон кэбиспит. Амма Аччыгыйа
Үөл дүлүҥ кылгас кэччиктэрин сиргэ модьоҕолуу уурталаан, буор кутан оҥоһуллубут холумтаҥҥа икки-үс аһаах, уккунньах үрүтүрдүлэригэр туорута быраҕыллыбыттар. Болот Боотур
Оччотооҕу олох биир кэччигэ көстөн ааста. Н. Габышев
Нэһилиэк сирэ бүтүннүүтэ кэччик-кэччик быһыллан …… сорохторо эргиччи бүтэйдэнэн тураллар. А. Бэрияк

сыый диэнтэн бэй
туһ. Бандьыыттыыр өрүтэ сыҥсыйан, Ордьоҕор аһыыта көһүннэ, Харытын туорута сыыйынан Бөҕөргөөн өстөрө тэһиннэ. Эрилик Эристиин
«Манна сырыттахпытына тойоҥҥут эмиэ киһи аатыттан аһарыа», — диэн айан киһитэ, сүбэлии-сүбэлии, торум курдук хара бытыгын ыырааҕын быыһынан туора-маары сыыйынна. Эрилик Эристиин

сыһ.
1. Табыргыыр тыаһы таһааран, табырҕатан. ☉ Издавая чёткие, раздельные, не очень громкие звуки (напр., шлёпающие или стучащие)
Тап-тап-тап, Табырҕаччы таптайыҥ Сыр-сыр-сыр Сырдырҕаччы сытыылааҥ. А. Софронов
Оҕолор туорута ойуолаан арыллан биэрдилэр да, ытыстарын табырҕаччы охсон дэгэрэҥнэппитинэн бардылар. Амма Аччыгыйа
[Уулаах] …… хараҕын уута табырҕаччы таммалыы-таммалыы айаҕалыы сатаан кырыарбыт сиэли тараабыта буола турда. Эрилик Эристиин
Ардах бөдөҥ таммахтара табырҕаччы түһэн бардылар. «Кыым»
2. кэпс. Олус сымсатык, хапсаҕайдык (тугу эмэ оҥор). ☉ Очень ловко, умело (делать что-л.)
Кини Күнэгэ ытыалаабыт үс оноҕоһун табырҕаччы хабыталаан ылаттаабыта. Далан