1. проверка
   2.и. д. от тургут = 1) измерение глубины чего-л.; 2) перен. проверка, испытание глубины (напр. знаний).

1. проверь
   2.побуд. от тургуй= 1) измерять глубину чего-л.; күөлү тургут = измерить глубину озера; 2) перен. измерять, испытывать, проверять глубину чего-л.; өйүн тургут = испытать глубину чьего-л. ума; билиитин тургут= проверить глубину чьих-либо знаний.

тургут диэнтэн хай
аата. Бээткэтээҕи олоҕо эдэр суруйааччыга [Салтыков-Щедриҥҥэ] кытаанах тургутуу этэ. УуУЛ

туохт.
1. Туох эмэ (хол., уу) дириҥин-чычааһын тугунан эмэ кээмэйдээ, муҥурун бул. ☉ Измерять чем-л. глубину чего-л. (напр., водоёма)
Уҥуоҕун уһунунан ууну тургутуоҥ дуо? (өс хоһ.). Киһим эрдиитинэн ууну тургута анньыалыы сатыы түһэн баран, саатын харбаан ылаат, ууга күр-бар түстэ. Р. Кулаковскай
2. көсп. Кими эмэ өйдүү, билэ сатаан сылыктаа. ☉ Испытывать кого-что-л., стараясь проникнуть в его суть (напр., взглядом)
Кыыс тугу да саҥарбата, хаста да Сэмэни тургутар курдук көрүтэлээтэ. Н. Якутскай
[Кирилловна ыалдьыты] тургутан көрөргө сананна. Д. Таас
Оҕолор Былатыаны тургута одууласпахтаатылар. «Чолбон»
3. Тугу эмэ хасыһан, сыныйан чинчий, үөрэт, бил. ☉ Глубоко исследовать, изучать что-л. Саха тылын кичэйэн үөрэппит, дириҥник тургуппут дьоннор саха тылын муора курдук баай диэн тураллар. ГНС СТСДТ
◊ Дьолгун тургутан көр көр дьол
Хоту баран бултаа, дьолгун тургутан көр, баҕар, Байанайыҥ тосхойуо. Муораны түгэҕинэн тургутар, халлааны ырааҕынан эргитэр көр муора. [Дьэкиим] муораны түгэҕинэн тургутар, халлааны ырааҕынан эргитэр киһи буолан турбат дуо? Н. Якутскай. Тургутан көр — ким, туох эмэ күүһүн, кыаҕын холоон, бэрэбиэркэлээн көр. ☉ Испытывать чью-л. силу, мощь, возможности
[Табаккам] Эйигин эрийэн Тургутан көрүөхпүт, Сири дьэ эргийэ, Силлиэрэ сүүрүөхпүт. Эвен фольк. Тургутан көрүү көр көрүү. Саха быһаҕын тургутан көрүүгэ сүүрбэччэ маастар кытынна. «Кыым»
ср. др.-тюрк. турх ‘длина, размер’, турхла ‘мерить, измерять’