тургутус диэнтэн хай. аата. Кэлин таабырын көннөрү өй тургутуһуутун, ону ааһан оонньуу курдук буолан хаалбыт. Саха фольк.

туохт.
1. Туох эмэ (хол., уу) дириҥин-чычааһын тугунан эмэ кээмэйдээ, муҥурун бул. ☉ Измерять чем-л. глубину чего-л. (напр., водоёма)
Уҥуоҕун уһунунан ууну тургутуоҥ дуо? (өс хоһ.). Киһим эрдиитинэн ууну тургута анньыалыы сатыы түһэн баран, саатын харбаан ылаат, ууга күр-бар түстэ. Р. Кулаковскай
2. көсп. Кими эмэ өйдүү, билэ сатаан сылыктаа. ☉ Испытывать кого-что-л., стараясь проникнуть в его суть (напр., взглядом)
Кыыс тугу да саҥарбата, хаста да Сэмэни тургутар курдук көрүтэлээтэ. Н. Якутскай
[Кирилловна ыалдьыты] тургутан көрөргө сананна. Д. Таас
Оҕолор Былатыаны тургута одууласпахтаатылар. «Чолбон»
3. Тугу эмэ хасыһан, сыныйан чинчий, үөрэт, бил. ☉ Глубоко исследовать, изучать что-л. Саха тылын кичэйэн үөрэппит, дириҥник тургуппут дьоннор саха тылын муора курдук баай диэн тураллар. ГНС СТСДТ
◊ Дьолгун тургутан көр көр дьол
Хоту баран бултаа, дьолгун тургутан көр, баҕар, Байанайыҥ тосхойуо. Муораны түгэҕинэн тургутар, халлааны ырааҕынан эргитэр көр муора. [Дьэкиим] муораны түгэҕинэн тургутар, халлааны ырааҕынан эргитэр киһи буолан турбат дуо? Н. Якутскай. Тургутан көр — ким, туох эмэ күүһүн, кыаҕын холоон, бэрэбиэркэлээн көр. ☉ Испытывать чью-л. силу, мощь, возможности
[Табаккам] Эйигин эрийэн Тургутан көрүөхпүт, Сири дьэ эргийэ, Силлиэрэ сүүрүөхпүт. Эвен фольк. Тургутан көрүү көр көрүү. Саха быһаҕын тургутан көрүүгэ сүүрбэччэ маастар кытынна. «Кыым»
ср. др.-тюрк. турх ‘длина, размер’, турхла ‘мерить, измерять’

тургут диэнтэн холб. туһ. Үөрэҕим кыра, билиим чычаас
Ити чааһыгар мин эйигин кытта кыайан тургутуспаппын. П. Аввакумов
Өр саҥата суох харахтарынан тургутустулар. Н. Габышев

1. проверь
   2.побуд. от тургуй= 1) измерять глубину чего-л.; күөлү тургут = измерить глубину озера; 2) перен. измерять, испытывать, проверять глубину чего-л.; өйүн тургут = испытать глубину чьего-л. ума; билиитин тургут= проверить глубину чьих-либо знаний.