I
туохт. Сөмүйэҕин эбэтэр орто тарбаххын тойон эрбэххинэн бүк баттаан баран эмискэ төлө ыытан кими, тугу эмэ саай, оҕус. ☉ Щёлкать по чему-л., давать щелчок кому-л.. Илиим көхсүгэр тык
□ Ким эрэ биир сарсыарда кэнниттэн кэлэн …… ыарыылаах баҕайытык кэтэххэ тыкпыта. Амма Аччыгыйа
Анна, күүстээхтик сүүскэ тыгаат, суорҕан анныгар дьылыс гынан хаалла. Л. Попов
ср. кирг. тых, алт. тык ‘тыкать, втыкать, всовывать’
II
туохт.
1. Сырдыгынан сыдьаай, сырдат (күнү этэргэ). ☉ Излучать свет, светить (о солнце)
Күндү маска күн тыгар үһү (тааб.: таҥара күлүгэ). Күн маҥнайгы сардаҥалара тыган таас хайалар, чочумаастар төбөлөрүн кыһыл көмүс өҥүнэн киэргэттэ. Т. Сметанин
Кыырпах да былыта суох халлаан оройуттан күн сири-дойдуну итиинэн угуттаан чаҕылыччы тыгар. В. Протодьяконов
2. Күүскэ өрө ыһылын, өрө биэрэ сыт (хол., дьүүктэ уутун этэргэ). ☉ Брызнуть, бить струёй (напр., о ключевой воде)
Дьиктитэ диэн баар бу чакыр таас быыһыттан тыга сытар эмтээх уу бэйэтэ кыһынын тоҥмот. Багдарыын Сүлбэ
[Уу] эн үтүөҕүнэн биһиги сүрэхпит уолан хаалбыт сыккыстара эмиэ өрө тыган бараллар. ППА БЭХКК

1) щёлкать; сүүскэ тык= щёлкнуть по лбу; 2) жалить, кусать; кинини тигээйи тыкпыт его ужалила оса; 3) перен. бить струёй; бааһыттан хаана тыга түстэ из раны брызнула кровь; сир анныттан нефть фонтана тыкта из-под земли ударил фонтан нефти; былыт быыһынан күн сардаҥалара тыктылар из-за туч брызнули солнечные лучи.