бөтүгүрээ диэнтэн холб. туһ. Тыраап устун үөрбүт-көппүт дьон, сырсан бөтүгүрэһэн, хонууга тахсыбыттара. И. Никифоров

далаһалаа диэнтэн бэй
туһ. Кууллаах бурдуккун хаптаһын тыраабынан далаһаланан үөһэ таһаарыахтааххын. Ч. Айтматов (тылб.)

аат., ахсарб. та- лаанньыт диэн курдук
Манна [саха сиригэр] талыахсыттары, өлөрүөхсүттэри, араас холуобунай буруйдаахтары көскө ыыталлара. АЕЕ ӨӨ
Биир талыахсыт тыраабы мүччү үктээтэ уонна алтан бүрүөлээх ыарахан холбуйаны кууспутунан суудуналар икки ардыларынан хараҥа хаспах диэки түҥкүнүү турда. В. Бианки (тылб.)

аат. Хараабылга, тааҥкаҕа иһирдьэ киллэрэр ыга сабыллар хаппахтаах аан. ☉ Люк
Тааҥка лүүгүн хаппаҕын аһан дьоннор тахсан истэхтэринэ, уот кыһыл моҕой тылынан сабыта салаамахтаата. М. Доҕордуурап. Баарса иһигэр, лүүккэ түһэриигэ, [буочукалары] тыраап устун быанан тутан түһэрэллэр. Саха сэһ
1977
Хомуллубут хортуоппуйу сүһүөхтэргэ чараас гына ку тан баран, хранилище ааннарын, лүүктэри аһан хайаан да сараҕытыллыахтаах. ИИК ХХНьКХ

дьүһ. туохт. Кэтирээн, мардьайан, олус эмис буолан көһүн (сирэй туһунан). ☉ Бросаться в глаза своим широким, обрюзглым, одутловатым лицом
«Бастаах» дьоннор ыҥырсан, Т ү мсэн туран түмүктээн, Түөрт муҥ ханы түһэрэргэ …… Торгуйдаһа турдахта рына, Хаһаҥыллай уола Харачаан, …… Мардьаллан туран кэпсээтэ. Болот Боо тур. Хапытаан тор курдук туора бытыктаах мардьаллыбыт эдэр саха ки һитэ, хотоҥнуур мас тыраабынан кэр гэнин өйөөн түһэрбитэ. Н. Лугинов

дьүһ. туохт. Тугу эмэ үөһэттэн аллара ыйаан эйэҥэлэт, эйэҥэлэтэн хамсат. ☉ Свесить что-л. сверху, держа на весу
Ө р - ө т ө р г ы мм а т ы л а р , уоллуу аҕалыы икки баараҕай бөрөнү сүгэн намылыҥнатан к и ллэ рэн, дьиэ ортотугар бырахтылар. Р. Кулаковскай
Бөртөлүөт аанын аһан шторм-тыраабы намылыҥнатан түһ эрдэ. П. Аввакумов

аат. Биир (икки) көлүөһэлээх, хоппо курдук оҥоһуулаах, икки уһун тутааҕыттан ылан инники анньан ол-бу таһаҕаһы (буору, кумаҕы, бөҕү эҥини) тиэйэр, биир киһиэхэ анаммыт кыракый тэлиэскэ. ☉ Тачка
Таачыканан даҥ буорун таһааран, тыраап туруохтаах сирин таһыгар чөмөхтүү кутуҥ. В. Яковлев
Тоҥ буору таачыканан хаптаһын устун сүүрдэн, хаһыы икки уһугунан кытыыга таһааран тоҕоллоро. ТГС ЫА
Аһаҕас халлаан анныгар силлиэни-ардаҕы аахсыбакка таачыканан инчэҕэй буору таһарбыт. «ХС»

аат., кэпс. Үөһэттэн түһэргэ эбэтэр үөһэ тахсарга аналлаах муоста, тыраап. ☉ Мостки для спуска или подъёма, сходни, трап. Буочукалары кумахтан ускуонньа устун төкүнүтэн баарсаҕа киллэртээн барбыттар. Саха сэһ
1977
Борохуот тохтоон ускуонньаларын түһэрдэ, сырылыы-сырылыы буруота өрүкүйэ турда. Бэс Дьарааһын
Оттон массыына тахсар ускуонньатын (эстэкээдэтин) хайдах оҥорбуттара буолла? «Чолбон»
русск. сходни

дьүһ. туохт.
1. Эмискэ-эмискэ эккин тартарар курдук хамсаа. ☉ Вздрагивать, содрогаться всем телом
«Киһи таарыйдаҕын аайы дьигиҥнээн түһэн, адьас дикарка буолан эрэбин быһыылаах», - диэн кыыс иһигэр бэйэтин сэмэлэнэ санаабыта. Н. Лугинов
[Ойуун:] Тоҕо эрэ мин куһаҕан битим тарта. Туохтан сүрэҕим маннык кэйиэлиир, туохтан этим дьигиҥниир? Эвен фольк. Сарыабына уҥан хаалан этэ тардан дьигиҥниир. Ш. Руставели (тылб.)
2. Кыра-кыратык инниҥ-кэнниҥ диэки илгиэлэнэн хамсаа. ☉ Слегка подрагивать, откидываться вперед-назад
Борохуот, тырааптарын хомунан, хаста да төхтүрүйэн хатан үлүгэрдик хаһыытаабыта уонна аа-дьуо хамсаан, дьигиҥнээн барбыта. Софр. Данилов
Богуон сымнаҕастык дьигиҥнээн, хачайданан ылара. Г. Уваров. Халлааны салаабыт уот төлөн [дьүкээбил] биир кэм дьигиҥнии, дьиримнии турда. Я. Козак (тылб.)

сыһ.
1. Аллара диэки хотойон барарын курдук, өҕүлүннэри. ☉ Прогнувшись, провалившись, провиснув
Күргэ хоточчу барбыт. ЯРС
Тимир сарай аннынан тыраабы хоточчу үктүү-үктүү өрө хааман испитэ. Ч. Айтматов (тылб.)
2. көсп., кэпс. Остуол муҥунан, толору (аста-үөллэ тарт). ☉ Так, чтобы стол ломился (подавать еды)
Атыыһыттар саҥа табаары, чэйи, табаҕы лааппыларын долбуура уйарынан хоточчу тардан кэбистилэр. П. Филиппов
Хоточчу тардыллыбыт астаах-үөллээх остуолга олорон, үбүлээрбит чэгиэнчэбдик доруобуйатын туһугар хас да үрүүмкэни аһыы-аһыы түһэрдибит. П. Аввакумов
Оҕолор киирэ-тахса сылдьан ас бөҕөнү астаабыттар этэ. Сотору баай остуолу хоточчу тардан кэбиспиттэрэ. Дьону үөр.