сылларыҥнаа диэнтэн дьаһ
туһ. [Уол] отун төбөтүн тырахтарыыс муннун иһигэр көтүтэн киллэрэн, аҕыйахтык булкуйарын кытта, биирдэрэ муннун сылларыҥната түһээт, ытырдан тоҕо барда. Р. Кулаковскай

дьүһ. туохт. Уоскун кыратык сэгэтэн мичээрдээ. ☉ Смущённо улыбаться, слегка приоткрыв губы. Килэриччи салгын сиэбит сирэйдээх тырахтарыыс Миитээ бу күлэн ыппайан турар эбит

аат. Ханнык эмэ докумуонтан (хол., боротокуолтан) сороҕун устан ылыы. ☉ Выписка (выдержка из документа)
Квалификационнай хамыыһыйа боротокуолуттан быыпыска уонна тырахтарыыска категорияны иҥэрии туһунан сопхуос дириэктэрин бирикээһэ уоннааҕы докумуоннарын кытта бииргэ тырахтарыыс тустаах дьыалатыгар ууруллар. СҮТТ

сыһ., түөлбэ. Быдан, лаппа (кимиэхэ-туохха эмэ холоотоххо). ☉ Намного (в сравнении с кем-чем-л.)
Интэринээт олоҕо, кини тордоҕун олоҕор холуйдахха, мыннары да ордук буолар. Суорун Омоллоон
Бэйэтиттэн мыннары эдэр Николай Чукраев диэн тырахтарыыс уолга кэргэн тахсар буолла. Н. Босиков

туохт. Күүскэ аал (хол., сирэйгин). ☉ Сильно тереть, растирать (напр., лицо)
Биһиги эмиэ, хаайтаран хаалбыты өрө тарпыттыы, саҥа таһааран ытыы-ытыы, ийэбит түһэҕэр сирэйбитин ньуххайабыт. П. Аввакумов
«Тыраахтары сиэбиккит, арыгыһыт!» — Айняри үөгүлүүр, уһугуннараары тырахтарыыс сирэйин хаарынан ньуххайар. А. Кривошапкин (тылб.)

ньээҥкэлээ диэнтэн холб. туһ. Аны эһигини кытары ньээҥкэлэһиллибэт, тырахтарыыс эрэ дэлэй. А. Фёдоров
Билигин эдэр ыччаты иитэбит диэн ааттаан, наһаа ньээҥкэлэһэн эрэбит. И. Семёнов
Маннык кэбилэнэ сылдьар киһини, төһө да аһыммытым иһин, туох ааттаах киһитэ ньээҥкэлэстэҕэй. Н. Босиков

сапыраапкалаа диэнтэн хай
аата. Бааһынаҕа үлэлиир массыыналары көһө сылдьар аналлаах тэрилинэн сапыраапкалааһын олохтоммута. ЭБТ
[Тырахтарыыс билиэхтээх] тыраахтардары сапыраапкалааһын быраабылатын, оҕунуохтааһын систиэмэтин. СҮТТ
Түүн сапыраапкалааһыны адьас ураты түбэлтэҕэ эрэ оҥоруохха наада. КПЫ

көр даҕай
Уҥа илиитин Уоһугар чугаһатан, Хаҥас илиитин Сыҥааҕар таҕайан, Хоолдьуктаах төбөтүн хоҥкутан, Хомуһун охсон дьириһиппитэ. Күннүк Уурастыырап
Мэхээчэ тырахтарыыс бөппүрүөскэтигэр испиискэ уматан таҕайар. Далан
Уйбаан Миитэрэйэбис аҕыйахтык эрийэн баран, төлөпүөн туруупкатын ылан, кулгааҕар таҕайда. Эрилик Эристиин

хааххайдас диэн курдук
Уон дэһээтинэ от сирин былдьаан ылаары гыммыттарын, мин төттөрү хааххайдаан, ылларбатаҕым. П. Ойуунускай
Бэрэссэдээтэлгэ мин куруук этэбин ээ, ону кини тырахтарыыс суох диэн хааххайдаан кэбиһэр. Далан
[Ааныка:] Эн ол-бу буолаҥҥын, төттөрү хааххайдааҥҥын ситэ үөрэттэрбэтэҕиҥ. С. Ефремов

даҕ., кэпс. Аһылыгар уонна атын да усулуобуйатыгар талымаһа суох, тулуурдаах. ☉ Неприхотливый как в еде, так и в удобствах
Киэһэ аайы кини аһыы олорон: «Били уолга сурук суруйуох баар этэ», — диэн сөрүүн хоспоххо утуйан сынньана охсуох баҕалаах бор-тор тырахтарыыс эрэттэригэр хайаан да санаттаҕына астыныахтаах. П. Аввакумов