Якутские буквы:

Якутский → Русский

тырым

тырым уот мерцающий огонь.

Якутский → Якутский

тырым

  1. даҕ.
  2. Сүтэ-сүтэ күөдьүйэр (туох эмэ уота, сырдыга). Мерцающий, лучистый (свет, сияние)
    Соня эдэригэр, оо, харахтара дьиҥ ыас хара, чох хара этилэр уонна мэлдьи мэник тырым уоттаахтара. Н. Габышев
    Хотугу түүн хараҥа, Арай, дьиэҕэ сырдык, Тырым лаампа сырдыга Тыгар сулус курдук. И. Эртюков
    Сулустар — тырым уоттаах харахтар, Туохтан үөрэн мичилиһэ күллүгүт, Ыһыахха мустубут кыргыттар кэриэтэ Сиэттиһэн дьиэрэҥкэй тэптигит. Чэчир-80
  3. Чэчирии тыллыбыт, тыыннаах, кэрэ (от-мас туһунан). Цветущий, живой, прекрасный (о растительности)
    Күлүмнүүр-мичиҥниир Күндү күөх биэбэкэм Күлүмнүүр-дьиримниир Күөх тырым сибэкким, Долгуйан нусхайар, Долгуна умайар. П. Ойуунускай
    О, күөх тырым симэҕин Эн суолгар тэлгэтэн, Өлбөөрбөт кэрэҕин Сир ийэ чиэстээтэ. Эллэй
    Ол арҕаа аларга тахсаммын Күөх тырым сибэкки үргүөҕүм. Күннүк Уурастыырап
  4. аат суолт.
  5. Туох эмэ (хол., сулус) сүтэ-сүтэ күөдьүйэр уота, сырдыга. Мерцающий свет, лучистое сияние (напр., звезды)
    Эҕэрдэлиибит Эйигин Хотугу дойдубут модун хомураҕар Кытыаста ыһыллар күн тырымынан, Муустаах муорабыт кыһыҥҥы кустугунан — Үҥкүүһүт дьүкээбил оонньуур уотунан! П. Тобуруокап
    Халлаан оонньуур кустуга Күлүмүрдүүр тырымын Маннык чуҥкук дойдуга Көрсүөм диэбэт буоларым. А. Абаҕыыныскай
    Ыйтан ылбыт толбонноох эбит, Сулус тырыма диэн киниэхэ тыкпыт, Дьүкээбил уотун төлөнө түспүт, Арылыйар кустук мэнньиэһэ оонньообут. С. Зверев
  6. Саҥа тыллыбыт от-мас, айылҕа кэрэтэ. Прелесть свежей зелени, пробудившейся природы
    Ханнаный кырдалга Сибэкки тырыма? Күннүк Уурастыырап
    Биэрэккэ сардаана тырыма Бэйэбэр, тулабар тохторо. Р. Баҕатаайыскай
    Көмүс, алмаас дойдутун Көрдөөх ыччата буолабыт, Тыыннаах айылҕа тырымар Тыаҕа, хонууга барабыт. С. Тимофеев
    ср. алт., телеут., леб. тыр ‘дрожание’, осм. тырыл ‘дрожащий’

Еще переводы:

сайыһыннар

сайыһыннар (Якутский → Якутский)

сайыс диэнтэн дьаһ
туһ. Ол күн Мотуо, сырдык тырым уот буолан, миигин сайыһыннара угуйан барда. Амма Аччыгыйа

тыыннаа=

тыыннаа= (Якутский → Русский)

одушевлять, оживлять кого-л.; өлбөт тыыннаа = фольк. наделить бессмертной душой; тырым уоту тыыннаа = поэт. оживить сверкающий огонь.

тэйээр

тэйээр (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Дэгэччи туттан чэпчэкитик хаамп, сүүр. Плавно и легко шагать, бежать. Кыысчаан сүүрэн тэйээрэр
Тэйээрэр тырым мичиҥнии, Тэһэ салыыр халлааны. Күн Дьирибинэ

тэрбэс гын

тэрбэс гын (Якутский → Якутский)

тэрбэй диэнтэн көстө түһүү. Дьахтар соһуйан, мин диэки тэрбэс гына көрө биэрдэ. П. Аввакумов
Тэрбэс гыннылар хаастарыҥ, Чаҕылыстылар харахтарыҥ — Ити, тырым мичээргин, Кимиэхэ анаан көтүттүҥ? В. Босиков

тырымнаа=

тырымнаа= (Якутский → Русский)

мерцать; сверкать; түүҥҥү куорат уота тырымныыр мерцают огни ночного города; халлааҥҥа сулустар тырым-ныыллар на небе мерцают звёзды; кыыс хараҕа тырымныыр глаза у девушки сверкают.

тырымтын

тырымтын (Якутский → Якутский)

  1. тымыт 1 диэн курдук. Туохтан тырымтан саҥаҕыттан маттыҥ? Болот Боотур
    «Бэйи, миигин сүгүн саҥардыҥ», — Яков, мунньах кыттыылаахтара онтон-мантан тылы кыбытан барбыттарыгар, кыйаханан тырымтан турда. В. Протодьяконов
    Кини [Василий Иванович] кэбиниэтигэр …… тырымтыбакка, кыйахаммакка холкутук тутта сатыыр. «ХС»
  2. Уордаахтык-кылыннаахтык, күүскэ буол (хол., уот умайарын, тымныы түһэрин этэргэ). Происходить, совершаться с особой силой, яростью (напр., о возгорании огня, наступлении холодов)
    Ытыс таһыныыта тырымтан кэлэ-кэлэ, оргууй намыраан барара. «ХС»
    Кураанах туос умайан тырымта түстэ. В. Арсеньев (тылб.)
долгуур

долгуур (Якутский → Якутский)

аат. Күүстээх тыалтан уу ньуура түллэ хамсыыра. Водяной вал от сильного ветра на водной поверхности
Уорсуйар байҕалым долгуура, Умайар көмүһүм оргуура, Күлүмүр тырымым, бырастыы! П. Ойуунускай

муохтаа

муохтаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Муоҕунан хай. Конопатить мхом, мшить
Куо наан оҕонньор дурдатын сөргүтүннэ, В и т ялыын тыы муохтаан хачыгырастылар, билигин мончуук түһэриэхтэрэ. Н. Заболоцкай
Ананийдаах урут бэлэмнэммит быһыт ампаарын бэркэ кичэ йэн муохтаан, ампаар иһин-таһын буорунан ыга симэн таһааран истилэр. М. Доҕордуурап
Кыракый мас лаппаакынан дьиэтин эркинин муохтуу турдаҕына, быыкаа көтөр кини төбөтүн сиигин үрдүнэн тырым гынан ааспыта. Агидель к.
2. Муохта хостоо. Вытаскивать мох из озера, заготавливать мох
Арааһа, ити муохтарын кыраабылынан муохтаабыттар быһыылаах. Э. Соколов

элээннээ

элээннээ (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Хас да буолан кими, тугу эмэ тула, кими эмэ кытта иннигэр-кэннигэр буолан эбэтэр кэккэлэһэ сырыт, арыаллаа. Обступить кого-что-л., создавая ряд, шеренгу, круг
Ол Туйаарыма дьоллоох: сэлэлииллэр кинини Уот тырым бэйэлээх эдьиийдэр, балыстар. Илиититтэн сиэтэн, элээннииллэр кинини Эрэллээх, хоодуот убайдар, бырааттар. С. Тарасов
Сэттэ дьэс мэник эмэгэттэрим, элээннээҥ, Аҕыс аарык аргыстарым, арыаллааҥ. ФГЕ ӨӨСҮҮ
2. Таҥаскар сырдык дьураалаа, киллэһиктэ тик. Нашивать, наносить светлые полосы на одежду. Ийэтэ уолугар саҥа сон тиктэ, иннинэн, кэннинэн элээннээтэ

сымаан

сымаан (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Нарын, намыын, сымнаҕас. Нежный, мягкий, спокойный
Онтон доҕорум үүммүтэ, Улаатан, үрдээн испитэ. Маҥнай син сымаан курдуга, «Мин доҕорум», — диирэ ардыгар. Ол эрээри тэйдэр-тэйбитэ, Улаатымсыйбыта, киэбирбитэ. И. Федосеев
Надя аҕатын курдук нарын, сымаан. «ХС»
Ыраас, сырдык. Чистый, светлый
Ол кэрэ орто дойдуга — Уохтаах-күүстээх бухатыырдар Оҕо буолан күөлэһийбит Оттоох-мастаах буордарыгар Сылаас тырым харахтаах, Сырдык сымаан хааннаах Кинилэр хаан удьуордара Киһи-хара буоллахтара. С. Тарасов
Ыам ыйын бастакы аҥаарынааҕы сымаан күннэр саҕаланнылар. М. Доҕордуурап
2. эргэр. Синньигэс, синньигэстиҥи. Тонкий, тонковатый. Чараас сарыы таҥаһы сымаан иннэнэн тигэллэр. Тэҥн. ымаан