и. д. от тэрий = 1) организация; ыһыы хампаанньатын тэрийии уонна ыытыы организация и проведение посевной кампании; 2) снаряжение, сборы; сборы в дорогу; 3) перен. устройство (напр. будущего).

1) организовать; создать; колхоһу тэрий = организовать колхоз; оонньууну тэрий = организовать игры; 2) снаряжать, собирать; экспедицияны тэрий = снарядить экспедицию; ыраах айаҥҥа тэрий = собрать кого-л. в дальний путь; 3) перен. устраивать, обеспечивать; оҕоҥ кэскилин тэрий = устроить будущее своего ребёнка.

тэрий диэнтэн хай
аата. Неустроев тэрийиитинэн, хаайыылаахтар хас да төгүл суругунан ыраахтааҕыга тиийэ бырачыас оҥоро, сайабылыанньа түһэрэ сылдьыбыттар. П. Филиппов
Илья Ильич …… биэчэри тэрийиини быһаччы бэйэтин дьаһалыгар ылар. П. Филиппов

туохт.
1. Дьоҥҥо-сэргэҕэ улахан суолталаах туох эмэ саҥаны, урут суоҕу дьону түмэн баар гын, олохтоо. ☉ Основывать, учреждать, организовывать что-л., имеющее общественное значение, путём привлечения общественных сил, сообща, коллективом
Биһиги саҥа олоҕу тутар, урут хаһан да үөскүү илик, киһиэхэ дьиҥ көҥүлү биэрэр саҥа Ил тэрийэр улуу соруктаахпыт. Н. Лугинов
Ыраах тыа сиригэр олохтоох эдэр натуралистар бэйэлэрин илиилэринэн Саха сиригэр бастакы ботаническай саады тэрийдилэр. И. Данилов
Аҕалара Василий Алексеевич улахан дуоһунаһыгар олорбохтуох баҕатын толорон либерал-демократтары бэйэтин тула муспута уонна саҥа баартыйа тэрийбитэ. У. Ойуур
△ Туох эмэ тэрээһини бэлэмнээн ыыт (хол., мунньаҕы, бырааһынньыгы). ☉ Организовывать, проводить какое-л. мероприятие (напр., собрание, праздник)
Нэһилиэк иһигэр ким да тэрийэрэ биллибэт мунньахтара буолуталыыллар. Амма Аччыгыйа
Догдоевтар дьиэлэригэр сылга иккитэ үгэс буолбут бырааһынньыктары тэрийэн доҕотторун ыҥыраллара. Н. Лугинов
Дьэ бу саас үөһэ, от-мас чэлгийэ көҕөрүүтэ, мунньуллубут кымыстарын иһээри ыһыах тэрийээри тэриннилэр. Эрилик Эристиин
2. Тугу эмэ (хол., туох эмэ үлэни) былааннаан, бэрээдэктээн, сааһылаан ыыт, оҥор; кимиэхэ эмэ (хол., ханна эрэ ыраах айаннааччыга, үлэлии, бултуу барааччыга, ыал буолааччыга) туох эмэ наадалааҕы бэлэмнээн-оҥорон биэр. ☉ Подготавливать, налаживать что-л. (напр., планомерную работу); подготавливать что-л. нужное для кого-л., снабжать кого-л. всем необходимым для чего-л.
Күөх ыраахтааҕы бэркэ сөбүлээн, кыыһын тэрийэн, оҥорон, бухатыырга мэҥэһиннэрэн ыыппыт. Саха фольк. Кылаабынай инженер диэн үлэни тэрийэр, үлэ хаамыытын былаанныыр, суоттуур, тутуһар киһи. Н. Лугинов
Кинини [Болоту] ким эмэ үөрэххэ тэрийэр сибикитэ биллибэт. Н. Заболоцкай
◊ Дьыала тэрийэр — ким эмэ туохха эмэ буруйдааҕын быһаарар үлэни ыыт. ☉ Заводить на кого-л. дело
Яков Гурьев дьыала тэрийбит. М. Доҕордуурап
Алексеев андаатар тириитин биэртин билинэр буоллаҕына дьыала тэрийэр сөптөөх. М. Попов. Тэрийэр кэми- тиэт — туох эмэ тэрээһини бэлэмниир үлэни ыытарга талыллыбыт бөлөх. ☉ Организационный комитет
Владимир Михайлович суруйааччылар сойуустарын тэрийэр кэмитиэтин бэрэссэдээтэлинэн үлэлиирэ. Софр. Данилов. Тэрийэр үлэ — туох эмэ тэрээһини бэлэмниир үлэ. ☉ Организаторская, организационная работа
Кылбановскайга …… тэрийэр үлэни сатарыппытыгар быыгабар биэрбиттэрэ. В. Яковлев
Тэрийэр үлэни тупсарыы былааннаах сорудаҕы толорууга быһаччы төһүү буолар. Дьону үөр.
ср. др.-тюрк., тюрк. тер ‘собирать’

v. to arrange, organize; тэрилтэ n. company, institution