Якутские буквы:

Якутский → Русский

уйдарыы

и. д. от уйдар=.

уйдар=

удерживаться на чём-л., не проваливаться сквозь что-л.; мууска уйдар = удержаться на льду (только что замёрзшем).

Якутский → Якутский

уйдарыы

уйдар диэнтэн хай
аата. [Балбаара:] Уйдарыы буолбут дуо? [Ньукуус:] Ээ суох, күөл киһини уйа илик. Эрилик Эристиин

уйдар

туохт.
1. Салгыҥҥа тэлээрэ көтө сырыт (хол., кынаттарын хамсаппакка саратан баран сылдьар көтөр, хаппыт сэбирдэх). Держаться, парить в воздухе, порхать (напр., о птицах, сухих невесомых листьях)
Көтөр уһун моонньун умса куоҕатан, нэлэмэн кэтит кынаттарынан арыычча сапсынан, нэһииччэ салгыҥҥа уйдаран иһэр курдуга. Н. Заболоцкай
Толооннор үрдүлэринэн, көмүс кынаттарыгар көй салгыҥҥа уйдаран туран, күөрэгэй чыычаахтар ырыа-тойук туойдулар. Бэс Дьарааһын
Тирэх ньуолах түүлээх сиэмэлэрэ ыам ыйыгар ситэллэр, ньуолах түүлэринэн салгыҥҥа уйдаран итинник сиэмэлэр бэрт ыраах тиийэллэр. КВА Б
2. Сүүрүккэ, долгуҥҥа бигэнэн ууга тимирбэккэ дагдайа сырыт. Держаться на воде, быть наплаву, не тонуть
Витим өрүс хабыллар хаба ортотунан, суорба таас хайалар икки ардыларынан дохсун сүүрүккэ уйдаран Сүөдэр айаннаан иһэр. Н. Якутскай
Болуот биир кэм өрүс долгунун батыһа хас эмэ сиринэн бүгүллэхтэнэн, долгуҥҥа уйдаран, устаҥныыр. И. Никифоров
Игирэ уолаттар долгуҥҥа уйдаран уста сылдьыбыттар уонна кэлин иччитэх арыыга тиксибиттэр. И. Данилов
3. Туох эмэ үрдүнэн (хол., ситэ халыҥыы илик чараас муус, үрдэ кытааппыт хаар) уйуктаахтык, көҥү түспэккэ, тимирбэккэ хаамп. Удерживаться на тонкой, ломкой поверхности (напр., на тонком льду), не проваливаясь, не продавливая её своей тяжестью
Үтүө хайыһар диэн халыҥ хаарга уйдарар намчы талаһа эрэ буолбатах, сындалҕаннаах айаҥҥа анаммыт миинэр миҥэ, тыыннаах көлө эбит. Амма Аччыгыйа
Ыппыныын [мууһу] тэһэ да түспэккэ уйдаран таҕыстыбыт. Үчүгэй тоҥук. Т. Сметанин
Мин чэпчэки буоламмын хомурахха уйдарабын, ол иһин аҕам кэнниттэн хаалсыбаккабын батыһан иһэбин. В. Иванов
4. Туохха эмэ тирэнэн, тугу эмэ тирээбиллэнэн сырыт. Двигаться, идти, опираясь на что-л. (напр., на трость)
[Чээнэ] кыыннаах быһаҕын, кыалыктаах хататын ылан баран, мас тайахха уйдаран аар тайҕатын диэки бара турбут. Сэһэн Дьэрэмэй
Массыына, рессораларыгар уйдаран, кыра-кыратык долгулдьуйан, килэгир суол устун биир кэм сыыйыллыбыта. «Ленин с.». Сүүрэр кэмҥэ тэпсэҥнээминэ эрэ, чэпчэки баҕайытык, бары быччыҥы үлэлэтэн, аҥаардас атахха уйдаран эрэ барыллыахтаах. ФВН ТС
5. көсп., поэт. Туох эмэ сырдык иэйиигэ оҕустаран эбэтэр дууһаны абылыыр кэрэ музыка тыаһыттан санаалыын өрө көтөҕүлүн, чэпчээ. Окрылиться, воодушевиться, вдохновиться чем-л. (напр., чарующей музыкой), воспарить духом. Маня бэйэтин санааларын кынатыгар уйдаран, кый үрдүккэ устар. А. Фёдоров
Көстөр буол, сиккиэргэ куустаран, Эйэҕэс, үөрүнньэҥ тэтиҥим. Мин эмиэ, тапталга уйдаран, Дьэ сырдаан, дьэ чэпчээн кэлиэҕим. Р. Баҕатаайыскай
Онтон устунан ол музыка тыаһыгар уйдаран, санаабар кынат үүнэн, төрөөбүт Сахам сиригэр талбаара көттүм. Г. Колесов


Еще переводы:

воздухоплавание

воздухоплавание (Русский → Якутский)

салгынна устуу, уйдарыы (-салгыннааҕар чэпчэки аппараатынан (аэростатынан, ды-рыһаабылынан) көтүү. У рут салгыннааҕар ыарахан аппараатынан (самолетунан, планерынан) көтүү кытта өй-дөнөрө.)

бүгээйи

бүгээйи (Якутский → Якутский)

көр бүкүчээл
Мин улахан махтал-баһыыба тылларын кынаттарыгар уйдараммын үөрэммит оскуолабын, үөскээбит бүгээйи, кырыы алааспын өйдөөн-санаан кэлэбин. «ЭК»

кыдаарый

кыдаарый (Якутский → Якутский)

туохт. Оргууй устаҥнаан көт, салгыҥҥа уйдаран бытааннык хамсаа, уһун. Легко парить в воздухе. Сулустар быыстарынан спутник көтөн кыдаарыйда

нэһииччэ

нэһииччэ (Якутский → Якутский)

көр нэһиилэ
Баара эрэ аҕыйах тылы нэһииччэ сыыйансыыйан эттэ. Н. Лугинов. Көтөр, уһун моонньун умса куоҕатан, …… нэһииччэ сал гыҥҥа уйдаран иһэр курдуга. Н. З аболоцкай

ньаймыҥнаа

ньаймыҥнаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Иҥнэҥниир, иэҕиллэҥниир гына хамсаа (хол., долгуҥҥа уйдаран). Качаться, раскачиваться (напр., на волнах)
Тыы ньаймыҥныы түһээт, түгэҕэ тыаһаамахтаан, хачыгыраамахтаан баран, соҕотохто «парк» гынна. Р. Кулаковскай

оллороот

оллороот (Якутский → Якутский)

аат. Очур-чочур, быллаар-аҥхай. Ухаб, выбоина, неровность
Оччоҕо эрэ таба сыарҕата араас оллорооттору, тыа ыллык суолун мутугун-силиһин, маардар дулҕаларын, өрүстэр, үрэхтэр кытылларын таастарын мүччү-хаччы түһэн, уҥа-хаҥас быраҕаттанан, уйдаран айанныыр кыахтаах. Я. Семёнов

тэлээриччи

тэлээриччи (Якутский → Якутский)

сыһ. Салгыҥҥа уйдаран, тэлимнэтэ, тэлимнии. Так, чтобы развевалось и парило на ветру
[Дьөгүөрдээн] хатыҥнар саһархай сэбирдэхтэрин тэлээриччи түһэртии турдахтарына барбыта. Амма Аччыгыйа
Биһиги знамялары тэлээриччи тутан, Тверская уулуссанан аллара түһэн испиппит. Дж. Рид (тылб.)

хатыгынай

хатыгынай (Якутский → Якутский)

хатыгырай диэн курдук
Айыы Нуоралдьын хотун …… Хап-сабар хатыгынайан туран, Бууттаах сонун, буобуралаах бэргэһэтин Таҥнан-симэнэн Наҥнас гына түстэ. П. Ойуунускай
Хараҥатынан уйдаран, Харса суох хатыгынайан, Субу кэллэ угуйуубар Эриэн моҕотой барахсан. Урсун

чуочаҕар

чуочаҕар (Якутский → Якутский)

даҕ. Уһун уонна синньигэс (атаҕы этэргэ). Длинный и тонкий (о ногах)
Тугутчаан чуочаҕар атахтарыгар уйдаран нэһиилэ турда, иэҕэҥнии-иэҕэҥнии биирдэ, иккитэ хардыылаата. «Кыым»
[Дьиэлээх хотун] синньигэс чуочаҕар атахтаах курустаал таас иһиккэ кэмпиэти өрөһөлүү кутта. «Чолбон»

эккирэтии

эккирэтии (Якутский → Якутский)

эккирэт 1 диэнтэн хай
аата. Алаһыай үрэҕин эмиэ сүүрүккэ уйдарар гына ойуолаан быһа сүүрэн бырдааттаан тахсар. Иһиллээбитэ эккирэтии суох. Саха фольк. Аҕабыыты Яковлев тэрийиитинэн тутан киллэрэн, кыһылларга Рыдзинскай этэрээтигэр биэрээри, үс саалаах киһинэн эккирэтии тэриллибитэ. Эрилик Эристиин