и. д. от улугур= утомление, усталость.

становиться бессильным, слабым, утомляться, уставать; үлэттэн улугурбут он обессилел от работы.

1. улугур диэнтэн хай. аата. Онтуҥ да үгүс өрүттээх. Сорох уопут — көннөрү хал буолуу, улугуруу. Н. Лугинов
   [Түүлгэ] эргэ матасыыкыл үлэҕэ-хамнаска улугуруу тахсыбытын биллэрэр. БРИ ТТ
   Улугуруу ыар баттыгын олорон эрэ үлэлиир дьон эттэринэн-хааннарынан билэллэр. «ХС»
2. истор. Экэнэмиичэскэй, социальнай эйгэҕэ сайдыбакка, иннин диэки барбакка бытааран, тохтоон туруу, төттөрү түһүү кэмин ааттааһын. ☉ Время пассивного, вялого состояния общественной жизни, мысли, застой
   Улугуруу кэмигэр үгүс киин хаһыаттар атыыга аанньа тахсыбат этилэрэ. «Кыым»
   Улугуруу сылларыгар Саха сирин тыатын хаһаайыстыбатын хаалыыта экэнэмиичэскэй кириисистэн тутулуктаах этэ. «Чолбон»

туохт.
1. Мөлтөө-ахсаа, сылай, нукаай курдук буол (хол., уһун айантан). ☉ Становиться слабым, бессильным, утомляться, уставать (напр., из-за долгой езды)
Туга да соччо улаханнык ыалдьыбат эрээри, этэ-сиинэ мэлдьи улугура сылдьар, сэниэтэ суох. Н. Лугинов
Үс көһү хааман кэлбит киһи, суолу булаат, санаата налыйан, сылайбытын дьэ биллэ, сүһүөхтэрэ улугуран дьаралыйа күүрдүлэр. Тумарча
Уһун айантан улугурбут уолаттар сэргэхсийэ түспүттэрэ. И. Данилов
Күнү быһа кураанах сытан улугура быһыытыйбыт Андагы сэргэхсийэ түстэ. Н. Босиков
2. көсп. Тугу да кэрэхсээбэт, сэҥээрбэт, барытыттан салгыбыт курдук буол. ☉ Быть апатичным, безучастным, равнодушным (напр., от однообразия, бездействия)
Урукку өттүгэр улахан хамсааһыннаах үлэ ыытыллыбатах буолан, дьон улугуран хаалбыт. С. Никифоров
Үлэһит сэбиэскэй норуот бүттүүнэ улугурбатаҕа, най барбатаҕа, хоро таспатаҕа, уопсай баайга чомполоммотоҕо курдук этэ дии! В. Титов
3. көсп. Чуумпуран, иһийэн хаал (айылҕаны этэргэ). ☉ Застывать в тишине, замирать (о природе)
[Сааскы күн] улугурбут от-мас сайа тыынан уһуктарыттан уһун үйэлэргэ дьэбидийэ таастыйбыкка тиийэ тириэрэн, улам-улам күөрэйдэр күөрэйдэ. Е. Неймохов
Сүгэ-эрбии тыаһа үйэ тухары улугуран турбут айылҕаны уһугуннарбыта. «ХС»
△ Утуйбут курдук турукка киир (кыылы, көтөрү этэргэ). ☉ Впадать в состояние спячки (о животных, птицах)
Биир тиит чыпчаалыгар туох эрэ көтөр хамсаабакка улугуран олорор. Н. Заболоцкай
Табалар улугурбуттара — күнүһүн күн уотугар сыламнаан сытан тахсаллара, оттон түүнүн аһыыллара. С. Курилов (тылб.)