Якутские буквы:

Якутский → Якутский

умсаннары

умса диэн курдук
Иттэннэри түһэ-түһэ иэрийдэ, умсаннары түһэ-түһэ уҥа-таала барда. И. Данилов
Пушка сототун үрдүгэр биллэҕи түһэн умсаннары сытар Миханы Петро аллара соһон түһэрэ сатыыр. Н. Кондаков
Дьиэтигэр киирбитэ, Мария Ивановна остуолга умсаннары түһэн оҕолуу маккыраччы ытыы сытара. ПНИ АДХ

умсан

аат. Балыгынан аһылыктанар, маска уйаланар тыҥырахтаах көтөр, элиэтээҕэр улахан кыырт бииһэ. ☉ Скопа (хищная птица). Умсан уйатын мас үөһээ мутугар туттар. Умсаны дьон үксүгэр собоһут дииллэр
□ Тыҥырахтаах көтөрдөртөн умсантан ордук балыксыт көтөр суоҕа чахчы. Тэрис

Якутский → Русский

умсан

1) вид утки; 2) морской орёл; скопа; 3) вид кулика; 4) вид совы.

Еще переводы:

уҥа-таала

уҥа-таала (Якутский → Якутский)

сыһ. Олус күүскэ, уҥа сыһыаххар диэри (хол., таптаа, күл). ☉ Очень сильно, до обморочного состояния, до потери сознания (напр., любить, смеяться)
Уҥа-таала таптаабыт Ураанайым оҕото. И. Чаҕылҕан
Ыстапаана уҥа-таала күлэ олорбута. А. Сыромятникова
Биһиги Милабыт Бориһы уҥа-таала сөбүлүүр. Т. Находкина
♦ Уҥа-таала барар — иэрийэ-иэрийэ, олус күүскэ күлэр эбэтэр ытыыр. ☉ Разражаться смехом или слезами
Русланнаах Миитээ уҥа-таала бардылар. Э. Соколов
Иттэннэри түһэ-түһэ иэрийдэ, умсаннары түһэ-түһэ уҥатаала барда. И. Данилов
Кинилэр күлсэн уҥа-таала бардылар. ИИА К

нырнуть

нырнуть (Русский → Якутский)

сов., однокр. умус, умсан хаал.

бочоох

бочоох (Якутский → Якутский)

көр быччыкы
Ээй, билэбин, куоҕастар, Итиннэ балыктыы сылдьаргытын, Эһиги бочоохтору, мундулары Эккирэтэн умсан ыларгытын. С. Васильев

чолумнас

чолумнас (Якутский → Якутский)

чолумнаа диэнтэн холб. туһ. [Уолаттар] күөлгэ тиийээт, таҥастарын уҥа-хаҥас тамнаат, умсан чолумнаһаллар. ССТ

балыктыма

балыктыма (Якутский → Якутский)

аат. Балык аһылыктаах улахан көтөр. ☉ Скопа степная
Умсаны атыннык өссө балыктыма дииллэр. Багдарыын Сүлбэ
Ол кэмҥэ хоптолор кэтэхтэриттэн бөдөҥ сиэмэх көтөр – балыктыма баар буола түстэ. В. Бианки (тылб.). Тэҥн. балыксыт II, умсан

быйах гын

быйах гын (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Былтас гынаат, төттөрү умус (хол., кус, куоҕас туһунан). ☉ Вынырнуть и тут же вновь нырнуть (об утках, гагаре и т. п.)
Оол, күөл хаба ортотугар куоҕас умсан таҕыста, быйах гынан баран, эмиэ умсан хаалла. Н. Павлов

чолур гын

чолур гын (Якутский → Якутский)

чолум гын диэн курдук
Үрэххэ уу чолур гынна — бадаҕа, сордоҥ сэмсээтэ. Н. Габышев
Куймасиймэс хамнаат, умсан чолур гынан хаалбыта. «Чолбон»

чолум гын

чолум гын (Якутский → Якутский)

биирдэм тыас туохт. Ууну бырдаҥалаппакка эрэ тимирчи киирэн умсан хаал. ☉ Окунуться, погрузиться, нырнуть в воду без шума и всплесков
Аһылыккын бэлэмнии тур. Мин чолум гына түһэн тахсыам. Э. Соколов. Ниэрпэ ууга умсан чолум гынан хаалар
эвен. фольк. Ол олорон [көтөр] эмискэ үлүгэр ууга умсан чолум гынан хаалла. В. Арсеньев (тылб.)

выныривать

выныривать (Русский → Якутский)

несов., вынырнуть сов. 1. (из воды) умсан таҕыс, күөрэйэн таҕыс; 2. перен. разг. (неожиданно появиться) күөрэй, тахсан кэл, баар буола түс.

халалан

халалан (Якутский → Якутский)

туохт. Халалаах буол (көтөр туһунан). ☉ Иметь жир в нижней части брюшка (о птицах)
Умсан — сиэнэр көтөр, күһүҥҥү кырпай саҕанааҕы улар курдук халаланыар диэри уойбут буолара. С. Маисов