туохт. Унтуулаах буол. ☉ Приобретать унты. Саҥа таба тыһа унтууланным

туохт. Кими эмэ унтуунан хааччый, кимиэхэ эмэ унтуута биэр. ☉ Снабжать кого-л. унтами, одевать кого-л. в унты. Быйыл оҕолорбун унтуулаатым

дьүһ. туохт. Кылгас уонна суон буолан көһүн (үксүгэр оҕо тыс этэрбэстээх атаҕын этэргэ). ☉ Казаться коротким и толстым (о ногах ребенка, обутых в меховые унты)
Быйбырыспыт атахтар Бытыгыратан иһэннэр, Бартыбыалтан мэһэйдэтэн: «Баһаалыста, аһар», — дэһэллэр. С. Тимофеев

склониться, скривиться набок, в сторону; унта диэки кыҥнайан олорор он сидит, наклонив голову вправо.

аат., түөлбэ. Сутуруолуун үргүлдьү этэрбэс. ☉ Якутские меховые унты с длинными голенищами на мягкой подошве
Сиэнэ ыыстаммыт түнэ сону тиирэ кэппит дараҕар санна, түөрт илии кэтит тирии курунан ыга тардыммыт синньигэс биилэ, дьабала этэрбэһэ, кырдьык даҕаны, уон сэттэ саастаах уу ньуулдьаҕай оҕоҕо ончу маарыннаабат. Далан

аат. Киһи ньилбэҕин ортотун ааһар уһун остоох тыс этэрбэс. ☉ Высокие торбаса (значительно выше колен), обычно из оленьих лапок
Бөрө истээх саҕынньах уонна уһун күрүмэ этэрбэс тымныыны киллэрбэттэрэ, сылааһынан угуттууллара. Далан
Намыын-намыын Марыыната …… истээх үтүлүк, бэргэһэ, тыс күрүмэ кэтэрпитэ, Итии саҕынньах биэрбитэ. Күннүк Уурастыырап
Кыра Хабырыыс …… уллугар дылы тардыммыт түнэ күрүмэ этэрбэһин үөһэ тардыалаата. Эрилик Эристиин
эвенк. курумуу, курму ‘высокие унты, ноговицы’

аат. Үксүгэр тыстан (таба, сылгы, тайах киэниттэн), тигиллибит хаатыҥка уллуҥнаах атах таҥаһа, этэрбэс. ☉ Зимняя обувь, сшитая из шкур с ног животных (обычно оленя, лошади, лося), унты
Куолутунан харыстыыр таба тыһа унтууларын устаары олордо. Н. Борисов
«Унтуугун баҕас устуохха», — диэтэ ийэлэрэ. Р. Баҕатаайыскай
Дэлби тоҥмуппун, унтуулаах этим да, атаҕым бөҕүөрэ сыста. «ХС»

аат., эргэр. Сүөһү тыһыттан түүтүн таһыгар гына тигиллибит, сутуруону кытта кэтиллэр кылгас сотолоох этэрбэс. ☉ Зимние торбаса из коровьих, бычьих или оленьих камусов, шерстью наружу, с короткими голенищами, подбираемыми под сутуруо (меховыми наколенниками)
Татыгыр курдук Тамыйах ыстааннаатылар, Этирик курдук Эмчиирэ этэрбэстээтилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Эмчиирэм быата сөллүбүтүн чиҥэтэн биэрдим. С. Маисов
Сайын аайы киһи эрэйинэн кэһэн туоруур ото үүнэрэ үһү. Булчут эбээннэр, бу саҥа үөскээбит алаастарынан ааһалларыгар, уучахтарын туйаҕа уонна эмчиирэлэрэ көҕөрөн хаалар эбит. ГКН МҮАа
ср. эвенк. хэмчурэ ‘низкие меховые унты из оленьих камусов’

аат. Тирии арааһыттан (хол., тыстан, саарыттан, түнэттэн о. д. а.) тигиллибит, уһун остоох атах таҥаһа. ☉ Обувь из кожи, похожая на сапоги, торбаса
Этэрбэс көрдөөн көрдүм да булбатым. Т. Сметанин
Ат хоҥхочоҕун тириититтэн тикпит саары диэн этэрбэс ууну иҥэриэхтээҕэр, түөрт-биэс күнү мэлдьи ууну да кэһэн сырыттаххына, атаххын быыкааннык да сиигирдиэ суоҕа. УАЯ А
♦ Этэрбэс араадьыйата — киһиттэн киһиэхэ кэпсэниллэн, ханнык эрэ сонун сурах курдук түргэнник тарҕаныыта (сороҕор сымыйа да буолуон сөп). ☉ Быстрое распространение слухов, достоверность которых не всегда подтверждается, торбозное радио
Дьахталлар обургулар ону эбэн-сабан, уу тэстибэт гына оҥорон, араастаан кэпсээбиттэрин этэрбэс араадьыйата обургу тиийиэх айылаах сиригэр барытыгар тиэртэ. М. Хара
Сураҕа, Татыйык икки кыыһыттан улаханнык саллыбыт үһү диэн этэрбэс араадьыйатын сонуна өр күүттэрбэккэ тиийэн кэллэ. Огдо
◊ Саары этэрбэс көр саары
Өбүгэлэрбит маанылаах саары этэрбэстэрин хатыҥҥа үүнэр ыт мунна тэллэйинэн кырааска оҥорон сотоллоро үһү. АЭ ТЫС
Эр дьон саары этэрбэстэригэр баанар быаларыгар көмүс тылы араас быһыылаан куталлара. ФГЕ ӨӨСҮҮ
Тумустаах кыбытыылаах саары этэрбэһи тигии туспа уратылаах буолара. ААН ТИиК. Саппыйаан этэрбэс — саппыйаантан тигиллибит чараас сайыҥҥы этэрбэс. ☉ Лёгкие летние торбаса, сшитые из коровьей кожи, выделанной ручным способом как сафьян, сафьяновые торбаса
Саппыйаан этэрбэс — нуучча сабыдыалынан тириини саппыйаанныахтарыттан ыла тигиллэр, синньигэс, кыараҕас остоох сайыҥҥы этэрбэс. НБФ-МУу СОБ. Сарыы этэрбэс — сарыыттан тигиллибит этэрбэс. ☉ Торбаса, сшитые из мягко выделанной коровьей или другой кожи, ровдужные торбаса
Ойуулаах (дьэрэкээннээх) сарыы этэрбэс — айаҕыттан тумсугар тиийэ өҥнөөх сабынан дьэрэкээн ойуулаах буолар. НБФ-МУу СОБ
Тирэҥсэ этэрбэс — тирэҥсэ диэн курдук. Тумустаах, сайыҥҥы тирэҥсэ этэрбэстээх эҥин. С. Маисов. Тулламай этэрбэс — тулламай
1.
1 диэн курдук. Тулламай — олус намыһах остоох, дьиэҕэ кэтиллэр сайыҥҥы чэпчэки этэрбэс. НБФ-МУу СОБ
Тумустаах этэрбэс көр тумус. Тумустаах, сайыҥҥы тирэҥсэ этэрбэстээх. С. Маисов
Тумустаах кыбытыылаах саары этэрбэһи тигии туспа уратылаах буолара. ААН ТИиК
Бэйбириэт билэлээх, тумустаах сарыы этэрбэс — икки кытыытынан кыһыл сукуна сыыйыылаах хара бэйбириэт билэлээх, ойуута-талата суох. НБФ-МУу СОБ. Түнэ этэр- бэс — түнэттэн тигиллибит этэрбэс. ☉ Торбаса, сшитые из лосиной или оленьей замши
Түнэ этэрбэс күүстээх үлэҕэ, булка кэтиллэр, аараламмыт, арыт ыыһаммыт түнэттэн тигиллэр. НБФ-МУу СОБ
Мин санаабар, сылгыһыкка түүлээх чомпой бэргэһэ, таба саҕынньах, таба эбэтэр ыт тириитэ ыстаан, уллук сутуруо, түнэ этэрбэс наадалар. ДВР САЗС. Тыс этэрбэс — тыстан тигиллибит, аллараа өттө хаатыҥканан уллаһыллар этэрбэс. ☉ Унты, сшитые из шкурки с нижней части ног животных, камусов и подшитые войлоком
Тыс этэрбэс — таба, тайах, сылгы, сүөһү тыһыттан мааныга да, мараҕа да кэтиллэр гына тигиллэр кыһыҥҥы этэрбэс. НБФ-МУу СОБ
Таба тириитэ ыстааннаах, саҥыйахтаах, суокка уллуҥнаах тыс этэрбэстээх эһэбит оҕонньор барахсан суол кытыытыгар баар дириҥ чалбах ууга тиэрэ түһэн сытар эбит. БМ БМ
Этэрбэс быата көр быа. [Симэхсин эмээхсин] ытыһын таһынан өрө эккирээн иһэн, этэрбэһин быатыттан иҥнэн умса баран түһэн, атаҕа иэнин таһыйан саллырҕатта. П. Ойуунускай
Уйбаан этэрбэһин быата сөллүбүтүн баанна. Амма Аччыгыйа
Этэрбэһин быата сөллөн, Ойон иһэн Охтон түстэ. Т. Сметанин
ср. др.-тюрк. етик ‘мягкая обувь из кожи’