прил. 1. (испытывающий уныние) санньыйбыт, санаарҕаабыт, курустубут; 2. (наводящий уныние) санньы, санньык, курус; унылая песня санньык ырыа.

побуд. от санньый = опускать, снижать # төбөҕүн санньыт = опечалиться, прийти в уныние.

несов., повергнуть сов. 1. кого-что, уст. (свалить) сууллар, охтор; 2. кого, перен. түһэр, киллэр; повергнуть в уныние мунчаа-рыыга түһэр, мунчаарт.

даҕ. Санаа түһүүлээх, санаарҕабыллаах, курус. ☉ Испытывающий или наводящий уныние, печаль и грусть
Кылабыыһа… Тыа быыһа, Күн уота Күлүккэ саһар. Хайдах эрэ барыта Хараастыгас, суоһар! И. Федосеев

1) густой, пушистый, мохнатый; көп түү густая шерсть, густой мех; көп түүлээх ыт мохнатая собака; 2) рыхлый; көп буор рыхлая земля # көп түгэх түспүт а) содержимого осталось примерно одна треть; б) он пал духом, он пришёл в уныние.

даҕ. Кыраттан да санааргыыр идэлээх, кэбирэх санаалаах. ☉ Склонный к печали, грусти, легко впадающий в уныние
Кини сымнаҕас, нарын, кыра санаарҕас мөссүөнэ бу көстөн кэлэр. А. Фёдоров
Чуумпу, уотакүөһэ суох санаарҕас хара харахтардаах. Н. Босиков

туохт.
1.
тууй диэнтэн атын. туһ. Дьэ, доҕоттоор, бултуйан кэллим, туһахnар аарыма лөкөй тууйуллан сытарын эһэ булбут. И. Гоголев
2. көсп. Өйүҥ-санааҥ тутахсыйан, улаханнык мунчаар, муҥутахсый. ☉ Впасть в уныние, быть в угнетённом, подавленном состоянии, грустить
[Сөдүөт] өйөсанаата тугу да быһаарар кыаҕа суох буола тууйулунна. Д. Токоосоп
Онтон сиэттэрэн кыыс атын киһини хоонньугар сытыарбытын санаат уол өссө тууйулунна. Дьүөгэ Ааныстыырап

несов. сырыт (ханнык эмэ турукка эбэтэр ханна эмэ); пребывать в унынии санаарҕаан сырыт.

I
туохт. Туохтан эмэ санааҕын түһэр, санньый, куруй. ☉ Унывать, печалиться, сникать, падать духом
Тараас, бараан папаахатын Устан, санньыаран турар. Райнис үрүҥ бытыктарын Баалтыка тыала бурайар. С. Данилов. Соҥуйан, санаата санньыаран, Суланар сураҕа иһиллэр… Күннүк Уурастыырап
Кини ыстаадаҕа тоҥонхатан, ардыгар санньыаран, үксүгэр эдэр саас эрчимигэр көтөхтөрөн аһарбыт сылларын ахта саныыр. ВВ ЫСЫ
II
1. аат., поэт. Санааны түһэрии, санньыйыы, курутуйуу. ☉ Уныние, печаль, упадок духа
Маннык күҥҥэ Санньыар сүтэр, Ыллыах-туойуох Санаа түллэр. Эллэй
Хом түһүү, санньыар диэни Хоноһоломмот киһи кини, Ол иһин байым бултаах, Олоҕор өрүү дьоллоох. В. Миронов
Чуу… ыраах… Бетховен… сүрэҕи манньытар… Муусука санньыара долгурар… Ыйдаҥа сыдьаайар, Ыллаһар. А. Абаҕыыныскай
2. даҕ. суолт. Киһи санаатын санньытар, санаарҕабыллаах, курус. ☉ Унылый, грустный, печальный
Таптал фонтана, курус фонтан! Дьэ илэ көрдүм эйиигин. Харах уутунан чоллурҕаан Санньыар сэһэҥҥин кэпсиигин. М. Ефимов
Чуҥкуйар, санньыар чааһыгар Доҕотторо, аймахтара Дьоҕус, чуумпу хосторугар Тохтоон, сылдьан ааһыахтара. Ф. Софронов. А. Софронов бэйиэт быһыытынан …… санньыар санааларыттан, өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи тематикаларыттан тута-хаба босхолоно охсубатаҕа. Эрчимэн

даҕ., кэпс.
1. Киһи хомойуон курдук куһаҕан, мөлтөх, тутах. ☉ Плохой, дурной, убогий, скудный, жалкий
Хос иһэ киһи олорботох хобдох, испиэскэ сыттаах салгынынан көрүстэ. Н. Якутскай
Маайа олоҕо билигин, күнэ күнүн үтүктүһэн түһэн хобдох, түүппэх олох. Н. Габышев
[Сэрии иннинээҕи сылларга уонна сэрии суостаах сылларыгар] хобдох ас-таҥас. Кырыымчык хамнас. Г. Нынныров
Үтүө сурах сатыы хаамар, Хобдох сонун кынаттанар. Айталын
2. Киһи кута-сүрэ тохтообот, астыга суох. ☉ Наводящий уныние, унылый, печальный
«Бүлүү сиригэр холоотоххо, хобдох да сир», — дии саныыр Маайа, кураайы кырдаллары көрө-көрө. Н. Якутскай
Ыкса күһүн хара сир олус хобдох: От-мас кубарыйа өлүктүйэр. Таллан Бүрэ
Таатта үрэх дуомугар эрэ сыккыстаата, хаатыттан кыайан тахсыбата, от сирин угуттаабата, күөллэргэ кутуллубата. Хобдох, дьэки-курус саас. «ХС»
△ Ардахтаах, былыттаах, тымныы (күн-дьыл). ☉ Ненастный, непогожий
Күһүҥҥү хобдох хонуктар Күһэйэн кэллилэр. Эллэй
Таһырдьа хобдох баҕайы тыал үөлэс үүтүгэр энэлийэр. Дьүөгэ Ааныстыырап
Саппараҥ, самыыр. Хобдох күн-түүн. Чэчир-72
3. көсп. Киһи тэһийбэт, курус, чуҥкук. ☉ Унылый, тоскливый, безрадостный
Ира, мин эйиэхэ хобдох баҕайы суругу суруйабын. Н. Габышев
Сөрүүн хоһун сүрэҕэ сылытта, Хобдох хоһун дууһата байытта. В. Гольдеров
Мин санааларым, сүрэҕим бу быраҕыллыбыт өтөҕү санатара. Оннук курус уонна иһийбит, оннук чуумпу уонна хобдох курдуга. В. Гаврильева
ср. др.-тюрк. хопдах, монг. ховдог ‘жадность’