межд. выражает удивление после неожиданного обнаружения чего-л. ой, ох; уой, бу тугуй? ой, что это такое?

жиреть, толстеть, тучнеть; поправляться, полнеть; бу сибиинньэ олус уойбут эта свинья хорошо откормлена; уойан хаалбыккын ты очень поправился, пополнел.

I
туохт. Үчүгэй аска-үөлгэ сылдьан, эттэн, соноо (киһи туһунан). ☉ Полнеть, поправляться, становиться толще (о человеке)
Аныгы эдэр дьон уойа сатаабаттар. Далан
Үүйэтэ адьас уларыйбатах эбит, дьүдьэйбэтэх даҕаны, уойбатах даҕаны. Л. Попов
Сааскы өттүгэр саарыкпын толору аһатаҥҥыт уойдарбын эмиэ сухаһыт үтүөтэ …… буолан тахсыах этим. М. Доҕордуурап
△ Үчүгэйдик аһаан-сиэн, ыйааһыныҥ эбиллэн, тубус, сыалан, төлөһүй (сүөһү, кыыл туһунан). ☉ Становиться жирнее, тучнеть, нагуливать жир (о животных)
Ыт уойбутугар дылы (өс ном.). Үөн-көйүүр хаптайан, сылгылар уойан, самыылара төгүрүйэн, түүлэрэөҥнөрө килбэлдьийэн испитэ. И. Федосеев
Кураан дьыл тыа аһа, отон араас үүммэтэҕинэ, эһэ уойбакка хаалан, кыһын арҕахтан туран мэнээктиир үһү. Н. Заболоцкай
♦ Бөлөнөххө (бөлөнөҕөр) тот (уой, бөскөй, мөскөй, мөлбөй) көр бөлөнөх
Билигин биһиги бөлөнөхпүтүгэр уойан, маска эрэ ыттыбакка сылдьара буолуо. П. Ойуунускай. Туора тот (уой, туол) — сыта (кэдэрги, сытыйа, туора) бай диэн курдук (көр бай I). Тойоттор-хотуттар туора уойан кэбилэнэн эрдэхтэрэ. Уһаты уой кэпс., сиилээн. — аһара соноо, уой. ☉ Заплывать жиром, лопаться с жиру
Аҕаҥ бар дьон хара көлөһүнүн супту уулаан муспут баайыгар уһаты уойдаҕыҥ... Амма Аччыгыйа
II
саҥа алл. Соһуйууну, уолуйууну көрдөрөр. ☉ Выражает удивление, испуг (ой, ох)
Уой, оҕолоор истиҥ эрэ Уол миэхэ тугу диирин: Күн сиригэр миигин эрэ Күүстээхтик таптыыр үһү. С. Данилов
Бу «уой» биһиги дьоммутун олоххо хат төнүннэрбит курдук иһилиннэ. Н. Заболоцкай
Түгэх хоско дьиэлээх дьахтар: «Уой!» — диэн уолуйбут хаһыыта иһилиннэ. В. Протодьяконов

көр уой II
Уой да, доҕотторуом, Олус да одурууннаах, Наһаа да алдьархайдаах буолар эбит даа! С. Зверев
[Катя:] Уой даа... Туох алдьархайай, аны өлөрөн кээһиэхтэрэ. С. Ефремов

уой-аай буол (диэ) кэпс. — дэлби соһуй-өмүр. ☉ Удивляться, пугаться громко, ойкать
[Учуутал эдьиий] Уой-аай диэбэккэ, Уопсастыбаннай үлэҕэ Утаппыттыы ылларан, …… Айымньылаах буоларга Айыллыбыт эбит! Р. Баҕатаайыскай
Уой-аай буоллулар, Уҥуталыы сыстылар. С. Тимофеев
Дьон күнүһүн кэлэллэрэ. Кинилэр [бөрөлөр] көрүлээбит суолларын-иистэрин көрөн уой-аай буолаллара. А. Кривошапкин (тылб.)

туохт. Харахха быраҕыллар, биллэр-көстөр гына уой. ☉ Располнеть, поправиться, отъесться
Кыыл-сүөл эмиэ барыта сайыны быһа күөххэ көҥүл көччүйэн өҥүн-дьүһүнүн сүтэриэр диэри уойбут-топпут. Далан
Дэлиһиэй кинээс уруккутунааҕар эрэ арыый кырдьыбыт уонна эбии уойбут-топпут. Эрилик Эристиин
[Хобороос] быйыл ордук уойда-тотто, бөлөнүйэн хаалла. А. Сыромятникова

v. to become fat; уот= v. to make fat, fatten