образн. полнеть, толстеть; уойан күскэй = располнеть.

толстеть, полнеть; кини олус сонообут он сильно пополнел.

жиреть, толстеть, тучнеть; поправляться, полнеть; бу сибиинньэ олус уойбут эта свинья хорошо откормлена; уойан хаалбыккын ты очень поправился, пополнел.

дьүһ. туохт. Уһун синньигэс сирэйдээх буол. ☉ Иметь вытянутое лицо
Сирэйэ холойо тартаран! ПЭК СЯЯ
ср. монг. голийх ‘полнеть’

1) расти, мужать; уол торолуйбут парень возмужал; 2) полнеть, толстеть; торҕотообут торолуйа турар фольк. (здесь) и изголодавшийся полнеет (о благодатном крае) # ый торолуйбут наступило полнолуние.

сыһ. Бөскөҕөр буола, бөскөҕөр гына, бөскөйүөр диэри. ☉ Очень толсто, полно, до отказа (полнеть, набивать что-л., набухать). Бу ыт, таах сытан, бөскөччү уойан хаалбыт
□ Биир бөскөччү симиллибит үрүсээктээх эдэр киһи Мииккэлээх Вованы …… күүскэ садьыйталаан кэбистэ. П. Аввакумов

туохт.
1. Мөлбөркөй буола хойун, бөлүөс (хол., үүт аһыйан, туох эмэ итии сойон, тоҥон). ☉ Свертываться, сгущаться в результате скисания или застывания (напр., о молоке, студне и т. д.)
Сайын ийэ барахсан, Сырылаччы сыдьаайан, Бүтэй куйаас обургу Бүүрүк кэрии тыалары Бөлөнүйбүт үүт курдук Бүрүйээхтээн кэбистэ. Р. Баҕатаайыскай
Мэктиэтигэр, Бэл, салгын бэйэтэ, Бөлөнүйэ тоҥон, Бөҕүөрбүккэ дылы. П. Тобуруокап
2. көсп., кэпс. Уой-тот, төлөһүй. ☉ Полнеть, поправляться (о человеке)
«Тоҕо бу бардамҥыный, хайа сир уутугар бачча бөлөнүйдүҥ?!» — Атласов атыыһыт ахсарбатах курдук дьабадьыта хамсаата. А. Сыромятникова

туохт.
1. Үүнэн улаат, бөдөҥөө (хол., от-мас, үүнээйи туһунан). ☉ Созревать, поспевать, наливаться (напр., о растительности)
Дьоруо ат Тобугунан охсуллар Нуолур солко от Торолуйа үүннэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Манна сылгы, ынах халыҥ үөрэ көҥүл мэччийэр, толору астаах куолас торолуйа буһар. Күндэ
△ Күүһүр (тымныы туһунан). ☉ Крепчать (о морозе)
Торолуйбут дохсун тымныы Тохсунньуттан тосто былаан, …… Тураҕас сылгы барахсан Толбон күммүт сылааһыгар Туора туран сыламнаата. Күннүк Уурастыырап
2. Ситэн-хотон уой-тот. ☉ Добреть, полнеть
Торҕоннообут бэйэм дьэ торолуйуоҕум. ПЭК ОНЛЯ III
ср. монг. торних ‘расти, мужать; становиться на ноги, поправляться’

туохт.
1. Суон буол, модьураа. ☉ Толстеть, полнеть; утолщаться
Степан Саввич сааһыгар холоотоххо сүрдээҕин кырдьыбыт, олус сонообут. Н. Лугинов
Кыһын кинилэр илиилэрэ-атахтара, истээх таҥас кэтэннэр, бэрэбинэ саҕа сонуур. Суорун Омоллоон
Хатыҥнар бэҕэһээҥҥилэринээҕэр өссө ордук сонообукка, баараҕадыйбыкка …… дылы буолан иһэллэр. А. Бэрияк
Тэллэгэр соломо сэлээппэлээх, соноон эрэр дьахтар уулуссаны ортотунан аа-дьуо хааман иһэр. Н. Габышев
2. Сөҥнүк иһиллэр буол (саҥаны этэргэ). ☉ Становиться басистым (о голосе)
Киһим адьас кыыһыран барда. Куолаһа соноон, күүһүрэн, бардьыгыныы быһыытыйда, тарбаҕын чочоҥноторо чаастатыйда. Софр. Данилов
Кинээс күөмэйэ соноон, үрдээн барда. М. Доҕордуурап
3. көсп., үрд. Улаат, сайын. ☉ Возрастать, развиваться, нарастать
Уйгу быйаҥ улааттын, Уруй-тускул соноотун. П. Ойуунускай
Дьоллоох таптал туругурдун, Дьоһун соргугут соноотун! Суорун Омоллоон
Өстөөх төттөрү охсуллан, Өрөгөй, соргу соноото. Күннүк Уурастыырап
♦ Борбуйа сонуур көр борбуй
Уол оҕо үстэ өлө сыһа-сыһа тиллэн борбуйа сонуур, кыната кытаатар баҕайы. В. Иванов
Сааҕа сонуур көр саах. Сиртэн көстүбэккэ сылдьан, мин бэлэммэр сааҕа сонуу-сонуу дибдигириир буоллаҕына, хайа, сатаан да ыал буолан олоруохпут суох дии. А. Софронов. Утар. синньээ

туохт.
1. Уойан төрөлкөй буола улаат, сит, торолуй (үксүн сүөһүнү этэргэ). ☉ Прибавлять в весе, поправляться (обычно о скотине)
Эрдэ төрөөбүт ньирэй өлүмтүөтэ суоҕун, түргэнник төлөһүйэрин, күһүн тиийэн тыһаҕас саҕа буоларын уопуттаах ыанньыксыттар билэллэр. ПДН ТБКЭ
Тыһаҕастар үрэх сиргэ кыстыылларыттан улааталлара тохтоон хаалар, от куһаҕаныттан ыраллар, төлөһүйбэттэр. ПНИ ИС
Биллэрин курдук, биэ үс сааһыттан төрүүр-ууһуур буола төлөһүйэр. НПИ ССЫа
2. Улаатан, эт тутан тубус, эт-хаан өттүнэн сит-хот (киһини этэргэ). ☉ Физически крепнуть, мужать (о человеке)
Үһүс дьиэ ааныгар эт тутан өссө ордук төлөһүйбүт, кэрэтийбит Аанчык тахсан турар эбит. Амма Аччыгыйа
Аҕалаах ийэтэ уоллара төлөһүйбүтүн, тупсубутун, модьураабытын көрөн олус үөрдүлэр. В. Протодьяконов
3. Сит-хот, ситэн сириэдий (үүнээйи туһунан). ☉ Становиться зрелым, достигать полного расцвета, созревать (о растениях)
Түөрт салаалаах лөглөм от төлөһүйдэ, Биэс салаалаах бэттиэмэ от бэркэ ситтэ. Саха нар. ыр. I
Дорооболоруҥ, доҕотторум хатыҥнар! Төлөһүйбүккүт, тупсубуккут. Баал Хабырыыс
ср. ног. толыс ‘полнеть, наливаться’, монг. төлжих ‘увеличиваться (о приплоде у скота); поправляться, крепнуть’